6 Kasım 2026’da Ruanda’nın başkenti Kigali’de düzenlenen “Afrika Bilgi Günü” panelinde hükümet temsilcileri, gazeteciler ve dijital içerik üreticileri bir araya gelerek medyanın Afrika Kıtası Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) içindeki rolünü tartıştı. Toplantının odağı, kıta çapında yürürlüğe giren bu ticaret anlaşmasının sağladığı fırsatların Ruanda ve Afrika işletmeleri tarafından ne ölçüde kullanılabildiği ve medyanın bu süreçteki bilgi aracılığı işleviydi.
Ruanda Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (MINICOM) Dış Ticaret Politikası Uzmanı Gloire Kayitare, panelde Ruanda’nın AfCFTA çerçevesindeki fiili performansına ilişkin somut veriler paylaştı. Buna göre Ruanda, 2022’den bu yana AfCFTA kapsamında yaklaşık 1,258 milyar Ruanda frangı değerinde imtiyazlı ihracat gerçekleştirdi. Bu ihracat 25 işletme tarafından yürütüldü, 9 hedef pazara ulaştı ve toplam 74 menşe belgesi düzenlendi. İthalat tarafında ise Ruanda’nın AfCFTA üyesi ülkelerden yaptığı alımlar 2025 yılında 348,6 milyon Ruanda frangı, 2026’nın bugüne kadarki kısmında ise 345,2 milyon Ruanda frangı olarak gerçekleşti. Bu rakamlar, AfCFTA’nın Ruanda için henüz çok erken bir aşamada olduğunu ve anlaşmanın potansiyelinin çok küçük bir bölümünün hayata geçirildiğini ortaya koymaktadır. Özellikle 25 işletme ve 9 pazar sayısı, imtiyazlı ticaret rejiminden yararlanan aktörlerin ne kadar dar bir çevreyle sınırlı kaldığını göstermesi açısından dikkat çekicidir.
Panelin en önemli uyarısı, bilgi eksikliğinin ticaretin önündeki en büyük engel olduğu yönündeydi. Katılımcılar oybirliğiyle, birçok Afrika işletmesinin — özellikle büyük ticaret merkezlerinin dışında faaliyet gösteren küçük tüccarlar ve üreticilerin — diğer Afrika pazarlarına giriş koşulları, gümrük prosedürleri ve işlem maliyetleri hakkında pratik bilgiden yoksun olduğunu vurguladı. Bu bilgi açığı, işletmelerin kıta içi satış fırsatlarını değerlendirmesini fiilen engellemekte ve AfCFTA’nın sağladığı tarife avantajları kâğıt üzerinde kalırken sahada ticarete dönüşememektedir. Başka bir deyişle, anlaşmanın hukuki altyapısı hazır olsa da işletmelerin bu altyapıyı kullanabilmesi için gereken bilgi akışı yeterince sağlanamamaktadır.
Ruanda Medya Konseyi İcra Sekreteri Emmanuel Mugisha Muvunyi ise sorunun medya tarafındaki nedenlerine ışık tuttu. Muvunyi’ye göre medya kuruluşları AfCFTA haberlerinde finansman yetersizliği, konuya ilişkin uzmanlık eksikliği ve hareket kabiliyeti kısıtlarıyla karşı karşıyadır. Bu kısıtlar, gazetecilerin iş dünyasının fırsatları anlamasına yardımcı olacak derinlemesine ve analitik haberler üretmesini zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak medya, AfCFTA gibi teknik ve karmaşık bir konuyu iş dünyasının günlük kararlarında kullanabileceği pratik bilgiye dönüştürme işlevini yeterince yerine getirememektedir. Panelin genel çerçevesi, AfCFTA’nın başarısının yalnızca hükümetlerin imzaladığı protokollere değil, aynı zamanda bu protokollerin işletmelere ulaşmasını sağlayacak bağımsız, donanımlı ve sürdürülebilir bir medya ekosistemine de bağlı olduğunu göstermektedir.
Bu tablo, Ruanda özelinde AfCFTA’nın ilk yıllarındaki performansının mütevazı kaldığını ve bilgi aracılığı sorununun henüz çözülmediğini ortaya koymaktadır. Hem ihracat hem ithalat rakamlarının dar bir tabanda seyretmesi, anlaşmanın sunduğu imkânların işletmeler nezdinde yeterince görünür hale gelmediğini doğrulamaktadır. Medyanın kapasite sorunları ise bu görünürlük açığının kendiliğinden kapanmayacağını göstermektedir.