Moody’s Karadağ’ın kredi notunu Ba3’ten Ba2’ye yükseltirken, ülkenin kredi görünümünü pozitif olarak korudu. Kuruluş, Avrupa Birliği’ne (AB) katılım sürecinde gerçekleştirilen reformların kurumsal güvenilirliği ve Avrupa finansman kaynaklarına erişimi güçlendirdiğine dikkat çekti.
Moody’s tarafından gerçekleştirilen not artışıyla Karadağ’ın kredi notu spekülatif seviyede kalmaya devam ederken, ülke derecelendirme skalasında bir basamak daha yukarı taşındı. Mali disiplinin korunması ve reform sürecindeki ilerlemenin devam etmesi halinde, söz konusu gelişmenin orta ve uzun vadede ülkenin borçlanma maliyetleri üzerinde olumlu etkiler oluşturması bekleniyor.
AB Reformları Kredi Görünümünü Destekliyor
Moody’s, Karadağ’ın AB üyelik süreci kapsamında gerçekleştirdiği kurumsal ve yapısal reformların beklenenden daha hızlı ilerlediğine işaret etti.
Bu kapsamda yargı kurumlarının güçlendirilmesi, merkez bankasının bağımsızlığının korunması, kamu yönetiminin etkinliğinin artırılması ve yolsuzlukla mücadele mekanizmalarının geliştirilmesi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Pozitif görünüm ise Karadağ’ın reform sürecini sürdürmesi, mali disiplinini koruması ve dış likidite koşullarını istikrarlı biçimde yönetmesi halinde kredi notunun daha da yükseltilebileceğine işaret ediyor.
Yüksek Yatırım İhtiyacı Not Artışını Daha Önemli Hale Getiriyor
Kredi notundaki yükseliş, Karadağ Hükümetinin önemli bir yatırım ve finansman dönemine hazırlandığı bir süreçte gerçekleşti.
Ülke; otoyollar, demiryolları, enerji, su, havalimanları ve çevre altyapısı başta olmak üzere çok sayıda büyük ölçekli yatırım planlarken, aynı zamanda mevcut borçların yeniden finansmanı ve 2027 yılında uygulanması planlanan ücret ve vergi reformlarının kamu maliyesi üzerindeki muhtemel etkilerini yönetmeye hazırlanıyor.
Daha yüksek bir devlet kredi notu, hükümetin tahvil ihraç etmesi veya dış finansman kullanması sırasında yatırımcıların talep ettiği risk priminin azalmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, kredi notundaki yükselişin borçlanma maliyetlerini otomatik olarak düşürmesi beklenmiyor.
Küresel faiz oranları, piyasa koşulları, borçların vade yapısı ve yatırımcıların ülke riskine ilişkin değerlendirmeleri, Karadağ’ın gelecekteki finansman maliyetleri açısından belirleyici olmaya devam edecek.
Kamu Şirketleri ve Altyapı Projeleri de Etkilenebilir
Devlet kredi notları, merkezi hükümet borcunun yanı sıra devletle bağlantılı şirketler ve finansal kuruluşların değerlendirilmesinde de önemli göstergeler arasında bulunuyor.
Bu nedenle not artışının etkilerinin kamu borcuyla sınırlı kalmaması ve Karadağ’daki kamu şirketleri, altyapı projeleri ve bankaların uluslararası yatırımcılar nezdindeki risk algısına dolaylı olarak yansıması mümkün.
Özellikle önümüzdeki dönemde önemli miktarda dış finansmana ihtiyaç duyabilecek EPCG, CGES, havalimanları ve ulaştırma altyapısı işletmecileri açısından finansman koşullarındaki olası iyileşme önem taşıyor.
AB Üyeliği Finansman İmkânlarını Genişletebilir
AB’ye katılım süreci, Karadağ’ın kredi görünümünde giderek daha önemli bir faktör haline geliyor.
Moody’s, katılım öncesi finansman imkânları ile Batı Balkanlar için hazırlanan AB Büyüme Planı kapsamındaki kaynaklara erişimin, ülkenin likiditesini ve makroekonomik istikrarını destekleyen unsurlar olduğunu belirtiyor.
Karadağ’ın AB üyeliğinin gerçekleşmesi halinde bu etkinin daha da genişlemesi bekleniyor. Ülkenin üyelik sonrasında daha yüksek miktarda yapısal fon, uyum fonu ve diğer AB finansman kaynaklarına erişebilmesi, altyapı yatırımlarının doğrudan kamu borçlanması yoluyla finanse edilmesi ihtiyacını azaltabilir.
Bu durum, maliyeti ülke ekonomisinin büyüklüğüne kıyasla yüksek olan Bar-Boljare otoyolu gibi büyük ölçekli projeler açısından özellikle önem taşıyor.
Altyapı yatırımlarında hibe ve uygun koşullu Avrupa finansmanının payının artması, kamu borcu üzerindeki doğrudan baskıyı azaltabilir. Hükümet, 2028-2034 döneminde AB üyeliğinin bütçeye toplam etkisinin yaklaşık 3,2 milyar Avro olacağını tahmin ediyor. Ancak söz konusu rakam çok çeşitli AB kaynaklarını ve transferlerini kapsıyor ve tamamının doğrudan altyapı yatırımlarına ayrılacak garanti bir kaynak olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Bu nedenle kredi görünümü açısından temel faydanın yalnızca daha fazla finansmana erişimden değil, aynı zamanda daha uygun finansman koşullarından kaynaklanması bekleniyor.
Avrupa hibeleri bazı yatırımlarda borçlanma ihtiyacının yerini alabilirken, uygun koşullu krediler faiz maliyetlerini azaltabilir. Kurumsal uyumun güçlenmesi ise yatırımcı güvenini destekleyebilir.
Turizm ve Dış Dengesizlikler Risk Oluşturmaya Devam Ediyor
Karadağ ekonomisinin küçük ölçekli olması, finansman koşullarındaki değişimlerin ülke üzerinde daha belirgin etkiler oluşturmasına neden olabilir. Bununla birlikte, ekonominin küçük ve dışa açık yapısı ülkeyi dış şoklara karşı da daha hassas hale getiriyor.
Moody’s, turizme yüksek bağımlılık ve büyük dış dengesizlikleri Karadağ ekonomisinin temel riskleri arasında gösteriyor.
Karadağ’ın cari açığı, yüksek ithalat bağımlılığı ile turizm ve tüketime dayalı ekonomik yapının etkisiyle 2025 yılında GSYİH’nin %20,6’sına ulaştı.
Doğrudan yabancı yatırımlar, özellikle gayrimenkul alımları ve turizm yatırımları aracılığıyla cari açığın finansmanına katkı sağlıyor. Ancak bu yapı, sermaye girişlerinin zayıflaması veya turizm talebinin önemli ölçüde gerilemesi halinde ülkeyi dış finansman risklerine daha açık hale getirebilir.
Enerji Sektöründeki Gelişmeler Dış Dengeleri Etkiliyor
Enerji sektörü de Karadağ’ın dış dengesinde önemli dalgalanmalara neden olabiliyor.
Pljevlja Termik Santrali’nde 2025 yılında gerçekleştirilen ve uzun süren yenileme çalışmaları nedeniyle ülke yaklaşık 182 milyon Avro tutarında elektrik ithal etti.
2026 yılında yerli elektrik üretiminin yeniden toparlanmasıyla elektrik ithalatının değeri şu ana kadar 42 milyon Avronun altına geriledi.
Bu gelişme, tek bir altyapı sorununun veya hidrolojik koşullardaki değişimin dahi ithalat dengesi ve devlet şirketlerinin mali durumu üzerinde kısa sürede önemli etkiler oluşturabileceğini gösteriyor.
Mali Disiplin Notun Geleceği Açısından Belirleyici
Maliye politikası da Karadağ’ın kredi notunun belirlenmesinde temel unsurlardan biri olmaya devam ediyor.
Karadağ, ekonomisinin büyüklüğüne kıyasla yüksek kamu borcuna sahip olurken, aynı zamanda önemli miktarda sermaye yatırımı gerçekleştirmeyi planlıyor.
2027 yılından itibaren uygulanması planlanan Avro Modeli ücret ve vergi reformunun da merkezi hükümet ve belediyelerin gelir yapısı üzerinde etkili olması bekleniyor.
Bu nedenle kamu yönetiminin daha yüksek yaşam standartları ve kamu yatırımları ile orta vadeli borç sürdürülebilirliği arasında dengeli bir mali politika yürütmesi önem taşıyor.
Vergi gelirlerindeki artış ise kamu maliyesi açısından olumlu bir gelişme olarak öne çıkıyor. Vergi İdaresi’nin 2026 yılının ilk sekiz ayında elde ettiği brüt vergi geliri yaklaşık 1,2 milyar Avroya ulaşırken, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 98 milyon Avroluk artışa işaret ediyor.
Bununla birlikte, kalıcı kamu harcamalarının ekonomik büyüme hızından daha hızlı artması durumunda gelirlerdeki yükselişin uzun vadede harcama kontrolünün yerini alması mümkün değil.
Pozitif Görünüm Reformların Sürdürülmesine Bağlı
Moody’s’in pozitif görünümü, gelecekteki olası not artışlarının belirli koşullara bağlı olduğunu ortaya koyuyor.
Karadağ’ın kredi notunda yeni bir yükseliş sağlayabilmesi için mali disiplinini ve dış likiditesini olumsuz etkilemeden AB reformlarındaki ilerlemeyi sürdürmesi önem taşıyor.
Buna karşılık reform sürecinde gerileme yaşanması, bütçe performansının bozulması veya yeniden finansman baskısının artması, kredi notunda yeni yükselişlerin önünde engel oluşturabilir.
Moody’s’in Karadağ’ın kredi notunu Ba3’ten Ba2’ye yükseltmesi ve pozitif görünümü koruması, ülkenin gelecekteki olası not artışlarına yönelik kapıyı açık bırakıyor.
Söz konusu gelişme, Karadağ’ın önemli altyapı yatırımları ve AB entegrasyon sürecinin hız kazandığı bir dönemde devletin kredi görünümünü güçlendiren bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Önümüzdeki dönemde temel mesele, Karadağ’ın güçlenen kredi görünümünü daha düşük ve sürdürülebilir uzun vadeli finansman maliyetlerine dönüştürüp dönüştüremeyeceği ve sermayeye daha kolay erişimin kamu borcunda kontrolsüz bir artışa yol açmadan yönetilip yönetilemeyeceği olacak.
Kaynak: https://montenegrobusiness.eu/moodys-upgrades-montenegro-to-ba2-as-eu-reforms-strengthen-sovereign-credit-outlook/
Yayimlayan: Podgoritsa Ticaret Müşavirliği