Ruanda’da faaliyet gösteren uluslararası sivil toplum kuruluşlarının (International NGOs – INGOs) yıllık finansman hacminin 230 milyon ABD dolarını aştığı açıklanmıştır. KT Press tarafından yayımlanan ve Ruanda Hükümeti’nin 2023/24 ve 2024/25 mali yıllarını kapsayan Dış Kalkınma Finansmanı Raporu’na dayandırılan haberde, ülkede faaliyet gösteren 182 uluslararası sivil toplum kuruluşunun 2024/25 mali yılında toplam 228,3 milyon ABD doları finansman aldığı belirtilmiştir. Söz konusu tutar, bir önceki mali yılda kaydedilen 239,9 milyon ABD dolarıyla birlikte değerlendirildiğinde, iki yıllık toplam finansman 468,2 milyon ABD dolarına ulaşmaktadır. 2024 yılı ortalama döviz kuru üzerinden hesaplandığında bu tutar yaklaşık 619 milyar Ruanda Frangına karşılık gelmektedir.
Uluslararası kuruluşların faaliyetleri ağırlıklı olarak sosyal koruma, sağlık, eğitim, tarım, çevre, yönetişim ve yoksullukla mücadele alanlarında yoğunlaşmaktadır. Finansman dağılımında 2023/24 mali yılında 92,4 milyon dolar ile sosyal koruma ilk sırada yer alırken, eğitime 58,4 milyon dolar, sağlığa 36 milyon dolar ve tarıma 20,6 milyon dolar kaynak aktarılmıştır. 2024/25 döneminde ise finansman önceliklerinde önemli değişiklikler görülmüştür.
Sektör
2023/24 (Milyon $)
2024/25 (Milyon $)
Sosyal koruma
92,4
63,0
Sağlık
36,0
43,0
Eğitim
58,4
34,5
İklim ve çevre
6,6
25,9
Tarım
20,6
20,8
Yönetişim ve yerinden yönetim
9,5
14,8
Özel sektör ve genç istihdamı
6,4
10,3
Bilgi ve iletişim teknolojileri
0,05
6,9
Veriler, özellikle iklim ve çevre alanına yönelik finansmanın bir yılda yaklaşık dört katına çıkarak 25,9 milyon dolara yükseldiğini, sağlık finansmanının da 43 milyon dolara ulaştığını göstermektedir. Buna karşılık sosyal koruma ve eğitim alanlarındaki kaynaklarda düşüş kaydedilmiştir. Bu değişim, uluslararası kuruluşların faaliyet önceliklerinin kalkınma ihtiyaçları ve bağışçıların finansman tercihleri doğrultusunda değişebildiğine işaret etmektedir.
Finansman kaynakları incelendiğinde, uluslararası kuruluşların merkezlerinden aktarılan kaynakların önemli ağırlık taşıdığı görülmektedir. 2024/25 döneminde uluslararası kuruluşların merkezlerinden sağlanan finansman 171,1 milyon dolara ulaşarak toplam kaynakların yaklaşık yüzde 75’ini oluşturmuştur. Diğer belirlenebilir kaynaklar arasında Mastercard Foundation (11,3 milyon dolar), ABD (10,6 milyon dolar), İsveç (4,3 milyon dolar) ve İsviçre (2,4 milyon dolar) bulunmaktadır. Avrupa Birliği, Almanya, Hollanda ve Gates Foundation da finansman sağlayan diğer aktörler arasında yer almaktadır.
Haberde öne çıkan bir diğer konu, uluslararası ve yerel sivil toplum kuruluşları arasındaki finansman farklılığıdır. Rwanda Governance Board (RGB) verilerine göre Ruanda’da 1.487 yerel ve 226 uluslararası sivil toplum kuruluşu faaliyet göstermektedir. Sayıca yerel kuruluşlar çoğunlukta olmasına rağmen, uluslararası kuruluşlar daha geniş finansman ağlarına ve daha yüksek bütçelere erişebilmektedir. Kalkınma finansmanının hükümet dışındaki kanallara aktarımında ulusal sivil toplum kuruluşlarının payı 2023/24 döneminde yüzde 12,9, 2024/25 döneminde ise yüzde 11,9 olarak gerçekleşmiştir. Uluslararası kuruluşlar ile özel sektörün toplam payı ise aynı dönemlerde sırasıyla yüzde 43,9 ve yüzde 55,5 olmuştur.
Ruanda yönetimi, sektörde şeffaflık ve hesap verebilirliği artırmak amacıyla 19 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe giren 058/2024 sayılı Sivil Toplum Kuruluşlarını Düzenleyen Kanun ile denetim çerçevesini güçlendirmiştir. Düzenleme kapsamında kuruluşların kayıt, mali yönetim, raporlama ve kurumsal yönetişim yükümlülükleri ortak bir çerçevede ele alınmaktadır. Haberde ayrıca kuruluşların bütçelerindeki idari ve genel giderlerin yüzde 20 ile sınırlandırıldığı ve mali kayıtların 10 yıl süreyle muhafaza edilmesinin öngörüldüğü belirtilmektedir.
Bununla birlikte, haberin temel değerlendirmesi, sağlanan finansmanın büyüklüğünün tek başına kalkınma başarısını göstermediğidir. Aktarılan kaynakların ne kadarının istihdam yarattığı, yerel işletmelerden mal ve hizmet alımına dönüştüğü, yoksulluğun azaltılmasına katkı sağladığı ve proje sona erdikten sonra sürdürülebilir sonuçlar doğurduğu konusunda yeterli ayrıntılı veri bulunmamaktadır. Dolayısıyla Ruanda’da uluslararası sivil toplum kuruluşlarının ekonomik ve sosyal kalkınmadaki rolünün değerlendirilmesinde finansman miktarının yanı sıra ölçülebilir sonuçların ve yerel ekonomiye katkının da dikkate alınması gerekmektedir.