Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, 11 Eylül tarihinde Talas’ta ülkenin bağımsızlığının 35. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen kutlamalarda, son yıllarda elde edilen sonuçları değerlendirmiş ve ülkenin önümüzdeki dönemdeki ekonomik ve altyapı önceliklerini açıklamıştır. Caparov’un ifadelerine göre, son dört yılda Kırgızistan ekonomisinin yıllık ortalama büyüme oranı %10,2 olarak gerçekleşirken, 2026 yılının Ocak-Temmuz döneminde reel GSYH %11,1 oranında artmıştır.
Caparov konuşmasında, Kırgızistan’ın 35 yıllık bağımsızlık sürecinde zorlu ekonomik ve siyasi dönemlerden geçtiğini, ancak devlet yapısını koruyarak ülkenin temel kurumlarını güçlendirdiğini ifade etmiştir.
Cumhurbaşkanı’na göre, son yıllarda elde edilen en önemli sonuçlardan biri ülkenin ekonomik temelinin güçlendirilmesi olmuştur.
Son dört yılda ekonominin yıllık ortalama büyüme oranı %10,2, 2026 yılının Ocak-Temmuz döneminde ise reel GSYH büyümesi %11,1 olarak gerçekleşmiştir.
Caparov ayrıca, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının 2025 yılında Kırgızistan’ın kredi notunu B+ seviyesine yükselttiğini hatırlatmıştır.
Cumhurbaşkanı’nın açıklamasına göre, ülkenin konsolide bütçesi 2025 yılında 1,1 trilyon somu aşmıştır. Ayrıca, ülkenin altın ve döviz rezervlerindeki artışa ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin ekonomideki rolünün güçlenmesine dikkat çekmiştir.
Demiryolları, Karayolları ve Havalimanları
Caparov konuşmasında büyük ölçekli altyapı projelerine de geniş yer vermiştir.
Bunların başında, Kırgızistan’ın Avrasya’daki ulaştırma ve lojistik merkezi konumunu güçlendirmesi beklenen Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi gelmektedir.
Demiryolu ağının geliştirilmesi kapsamında Balıkçı-Koçkor demiryolu hattının inşasının tamamlandığı ve işletmeye alındığı belirtilmiştir.
Doğu yönünde yeni bir ulaşım bağlantısı sağlaması beklenen Barskoon-Bedel karayolunun yapımı ise devam etmektedir.
Talas bölgesinde Suusamır-Talas-Taraz karayolunun yeniden yapımı gerçekleştirilmektedir. Caparov, söz konusu projenin bölgenin ihracat kapasitesinin artırılması ve komşu ülkelerle ticaret ve lojistik bağlantılarının geliştirilmesi açısından önem taşıdığını belirtmiştir.
Cumhurbaşkanı ayrıca havalimanlarının, pistlerin ve terminal altyapılarının modernizasyonuna değinmiştir. Kırgızistan’ın Haziran 2026’da yaklaşık 20 yıl aradan sonra Avrupa Birliği’nin havacılık kara listesinden çıkarıldığını hatırlatmıştır.
Kambar-Ata-1 HES ve Elektrik Enerjisi Açığı
Enerji alanında konuşan Caparov, Kambar-Ata-1 Hidroelektrik Santrali (HES) Projesi’ni ülkenin en önemli projelerinden biri olarak nitelendirmiştir.
Cumhurbaşkanı’na göre, projenin hayata geçirilmesinin ardından Kırgızistan yalnızca ülke içindeki elektrik ihtiyacını karşılamakla kalmayacak, aynı zamanda tam anlamıyla elektrik enerjisi ihracatçısı konumuna gelebilecektir.
Bununla birlikte Caparov, mevcut enerji sisteminde halen elektrik açığının bulunduğunu kabul etmiştir.
Caparov, enerji sektörünün son 30 yılda yeterince geliştirilmediğini belirterek, bu dönemde her yıl en az bir HES’in devreye alınması halinde bugün elektrik enerjisi açığıyla karşı karşıya kalınmayacağını ifade etmiştir.
“Ala-Too Resort” ve “Tamçı” Özel Finans ve Yatırım Bölgesi
Cumhurbaşkanı, büyük ölçekli turizm projeleri arasında “Ala-Too Resort” kayak merkezini öne çıkarmıştır.
Caparov’un açıklamasına göre, projenin ilk aşaması tamamlanmış olup 1 Aralık tarihinde Jırgalan bölümünün hizmete açılması planlanmaktadır.
Caparov ayrıca, uluslararası sermayeyi, finansal teknolojileri ve yatırım projelerini bir araya getirmesi planlanan “Tamçı” Özel Finans ve Yatırım Bölgesi’ne (SFİT) değinmiştir.
Talas Bölgesinin Kalkınmasına 11 Milyar Som Ayrıldı
Cumhurbaşkanı, konuşmasında Talas bölgesinin kalkınmasına da özel olarak değinmiştir.
Caparov’un açıklamasına göre, 2024-2026 yılları arasında Cumhuriyet bütçesi, İstikrar Fonu ve diğer kaynaklardan bölgenin kalkınması için toplam 11 milyar som tahsis edilmiştir.
Talas bölgesi için tarım, tarımsal ürünlerin işlenmesi, ihracat, turizm ve ticaret öncelikli sektörler olarak belirlenmiştir. Cumhurbaşkanı ayrıca fasulye üretiminin bölgede önemli bir marka haline geldiğini vurgulamıştır.
Bağımsızlığın 35. yıl dönümü kapsamında Talas bölgesinde çok sayıda önemli tesis açılmış veya yenilenmiştir.
Bunlar arasında “Akılman” Cumhurbaşkanlığı Lisesi, Kırgızistan Milli Üniversitesi Talas Bölgesel Çok Alanlı Enstitüsü’nün yeni eğitim binası, yenilenen “Manas Ordo” kompleksi ve “Balastan” Çocuk Merkezi bulunmaktadır.
“Manas Ordo” kompleksinin yeniden yapılandırılması için 1,4 milyar som harcandığı belirtilmiştir.
Caparov ayrıca 12 Eylül tarihinde “Aytmatov Aalamı” Tarih ve Kültür Müze Kompleksi’nin açılmasının planlandığını açıklamıştır.
Ana kutlama etkinlikleri öncesinde Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve eşi Aygül Caparova, Talas’ta bulunan yeni “Balastan” Çocuk Eğlence Merkezi’ni ziyaret etmiştir.
Projenin hayata geçirilmesi için Cumhuriyet bütçesi ve Talas Bölgesi Kalkınma Fonu kaynaklarından toplam 1,75 milyar som tahsis edilmiştir.
Merkezde oyun ve eğitim alanları, IT okulu, STEAM akademisi, eğlence alanları, amfitiyatro, multimedya alanları, interaktif robotlar, LED ekranlar, kubbe şeklinde çok amaçlı salon ile 6D ve 9D formatında alanlar bulunmaktadır.
Merkez aynı anda 3.400 çocuğa hizmet verebilecek kapasiteye sahiptir.
Caparov Yurt Dışında Yaşayan Kırgızistan Vatandaşlarına Seslendi
Cumhurbaşkanı konuşmasının bir bölümünü yurt dışında yaşayan ve çalışan Kırgızistan vatandaşlarına ayırmıştır.
Caparov, iş gücü göçmenlerinin son 35 yılda ülke ekonomisinin önemli bir parçası haline geldiğini belirterek, ülke ekonomisine yaptıkları katkılardan dolayı kendilerine teşekkür etmiştir.
Konuşmasının sonunda Caparov, Kırgızistan’ın önümüzdeki dönemde enerji tesislerinin, karayollarının ve demiryollarının inşasına; sanayi ve tarımsal ürünlerin işlenmesine; üretimin geliştirilmesine ve ihracatın artırılmasına yönelik çalışmalarını sürdüreceğini ifade etmiştir.
Kaynak: https://economist.kg/vlast/2026/09/12/zhaparov-vvp-ges-dorogi/