Ruanda, Avrupa Birliği (AB) üyesi beş ülke olan Almanya, Danimarka, Avusturya, Yunanistan ve Hollanda ile göç yönetimi alanında yeni bir ortaklık girişimi başlatmıştır. 16 Kasım 2026 tarihinde Avusturya’nın başkenti Viyana’da duyurulan girişim kapsamında, söz konusu ülkelerin kendi topraklarında kalmak için yasal hakları sona ermiş ve haklarındaki geri gönderme kararları uygulanabilir hale gelmiş bazı göçmenleri Ruanda’ya transfer etmesi öngörülmektedir.
Anlaşma kapsamında Ruanda, Avrupa ülkelerinden gönderilmesi planlanan kişileri önceden değerlendirme ve kabul edip etmeme konusunda karar verme yetkisini elinde bulunduracaktır. Uygulama; mülteci statüsündeki kişileri, uluslararası koruma ihtiyacı bulunan sığınmacıları ve refakatsiz çocukları kapsamamaktadır. Ruanda’ya gönderilecek kişilere ülkede yasal koşullarla yerleşme ve topluma entegre olma veya kendi ülkelerine gönüllü olarak geri dönme seçenekleri sunulması planlanmaktadır.
Ortaklığın ekonomik boyutunda, göçmenlerin Ruanda’ya transferi, barınması ve ülkede desteklenmesine ilişkin operasyonel maliyetlerin beş Avrupa ülkesi tarafından karşılanması öngörülmektedir. Ayrıca göçmenlerin yerleştirileceği yerel toplulukların da bu kapsamda tahsis edilecek kaynaklardan yararlanması hedeflenmektedir. Böylece Ruanda’nın göç yönetimi konusunda üstleneceği sorumluluğun maliyetinin Avrupa ülkeleri tarafından finanse edilmesi planlanmaktadır.
Ruanda, daha önce Libya’dan tahliye edilen Afrikalı sığınmacıların geçici olarak kabul edilmesi ve üçüncü ülkelere yerleştirilmesi konusunda deneyim kazanmıştır. Bu mekanizma kapsamında bugüne kadar 3.600’den fazla kişi Ruanda’da ağırlanmış, 2.500’den fazlası başka ülkelere yerleştirilmiştir.
Uygulamanın ilk aşamasında yaklaşık 100 kişilik pilot bir kapasite üzerinde durulmaktadır. İlk transferlerin 2027 yılında başlaması hedeflenmekle birlikte, uygulamanın maliyeti, operasyonel yapısı ve diğer teknik ayrıntıları henüz kesinleşmemiştir. Avrupa ülkelerinin transfer ve barınma giderlerini karşılayacağı belirtilmesine rağmen, Ruanda’ya sağlanacak toplam finansmanın miktarı henüz açıklanmamıştır.
Bununla birlikte, girişim uluslararası insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine konu olmuştur. Özellikle göçmenlerin güvenliği, hukuki güvenceleri ve uluslararası insan hakları standartlarına uygun muamele görmeleri konusunda endişeler dile getirilmektedir. Bu hususların uygulamanın geleceğini ve Avrupa ülkeleriyle ilişkilerin seyrini etkileyebileceği değerlendirilmektedir.