Moğolistan Parlamentosu tarafından Temmuz 2026’da kabul edilen ve Eylül ayında resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ekonomik Özgürlük Kanunu, Yatırım Kanununda yapılan değişiklikler ve bunlara eşlik eden mevzuat düzenlemeleri, ülkede ticari faaliyetlerin yürütülmesi, yabancı sermayenin korunması, kamu idaresinin işletmeler üzerindeki düzenleme ve denetim yetkileri ile yatırım teşviklerinin uygulanmasına ilişkin hukuki çerçevede çeşitli değişiklikler meydana getirmiştir.
Reform, yalnızca yeni bir kanunun kabul edilmesinden ziyade, Moğolistan’ın resmî mevzuat veri tabanında yayımlanan Ekonomik Özgürlük Kanunu ile birlikte 91 bağlantılı kanun değişikliğini kapsamaktadır. Bu değişiklikler; yatırım, izin ve bildirim sistemi, vergilendirme, gümrük, bankacılık, sermaye piyasaları, yabancıların hukuki statüsü (milli muamele), iş gücü, inşaat, madencilik, enerji, ulaştırma, çevre, sağlık, kamu alımları ve dijital kamu hizmetleri gibi geniş bir alanı kapsamaktadır.
Ekonomik Özgürlük Kanunu; mülkiyet hakkı, sözleşme özgürlüğü, adil rekabet, düzenleyici istikrar, kamu hizmetlerinde dijitalleşme ve denetimlerin hukuki sınırları gibi konularda genel bir çerçeve oluştururken, Yatırım Kanunundaki değişiklikler bu yaklaşımı yatırımcıların kamu idaresiyle ilişkileri, yatırım istikrar belgeleri ve yatırım uyuşmazlıklarının çözümü bakımından somutlaştırmaktadır.
Reformun ana eksenleri beş başlık altında değerlendirilebilir:
- Ekonomik faaliyet özgürlüğünün güçlendirilmesi: Kanunla yasaklanmamış ticari faaliyetlerin serbestçe yürütülmesi, mülkiyet hakkının korunması, sözleşme özgürlüğü ve adil rekabetin desteklenmesi.
- Kamu müdahalesinin hukuki sınırlarının belirginleştirilmesi: İşletmelere getirilen düzenleyici yüklerin değerlendirilmesi, mükerrer denetimlerin azaltılması, hukuka aykırı idari işlemlere karşı şikâyet ve tazminat yollarının güçlendirilmesi.
- Yatırımcı haklarının ve yatırım güvencelerinin geliştirilmesi: Mevcut yatırım kanunu hükümlerine ek olarak yatırımcı şikâyetlerinin ele alınması, yatırım uyuşmazlıklarında müzakere, arabuluculuk ve belirli koşullarda tahkim imkânı, yatırım istikrar belgelerinin yeniden düzenlenmesi.Yatırımcıların kamu idaresiyle ilişkilerinde karşılaşabilecekleri işlemlerin değerlendirilmesinde kullanılabilecek genel bir hukuki çerçeve sunulması ve özellikle uzun vadeli ve yüksek sermayeli projelerde, yatırım ortamının öngörülebilirliği ve sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin kanun kapsamına alınması. Yatırım kapsamında fabrika, makine, ekipman, teknoloji transferi ve yapıların sabit kıymetlerine ayni yatırım yapılması ile fikrî mülkiyet haklarının mevzuata uygun biçimde ekonomik dolaşıma kazandırılması yaklaşımı ile yatırımın yalnızca nakdi sermaye aktarımıyla sınırlı olmadığı; üretim kapasitesi, teknoloji, ekipman ve fikrî mülkiyet gibi unsurların da yatırım yapısının parçası olabileceği.
- İzin ve kamu hizmetlerinin sadeleştirilmesi: Bazı düşük riskli faaliyetlerde önceden izin yerine bildirim esasına geçilmesi, elektronik başvuru süreçlerinin geliştirilmesi ve kamu kurumları arasında veri paylaşımının artırılması.
- Vergi, finans ve sektörel düzenlemelerin güncellenmesi: Belirli yatırım ve finansman gelirlerine yönelik vergi teşvikleri, uygun ithal ekipmanlara ilişkin gümrük muafiyetleri ve çeşitli sektörlerde izin ve idari prosedürlerin yeniden düzenlenmesi.
Yatırım Kanununda değiştirilen 16.2’nci madde, Moğolistan’da en az beş yıl süreyle proje yürütecek yatırımcılara, yatırım tutarı ve yatırımın gerçekleştirileceği bölge dikkate alınarak 10, 15 veya 20 yıllık yatırım istikrar belgesi verilebilmesini öngörmektedir.
Yatırım tutarı ve konum
İstikrar belgesi süresi
Ulanbator’da 20–50 milyar MNT; diğer bölgelerde 10–50 milyar MNT
10 yıl
50 milyar MNT üzeri–100 milyar MNT
15 yıl
100 milyar MNT üzeri
20 yıl
Moğolistan Yatırım ve Ticaret Ajansı tarafından gerçekleştirilen açıklamada yapılan mevzuat değişikliği ile, yabancı bankaların şube açmasını kolaylaştırmaya yönelik bir değişikliğin de gerçekleştirildiği belirtilmektedir. Açıklamaya göre reform ile, Bankacılık Kanunundaki yüzde 20 pay sahipliği eşiğine ilişkin engelin yabancı banka şubeleri bakımından kaldırılması hedeflenmiştir. Bu husus, yabancı finans kuruluşlarının Moğolistan’daki faaliyetleri açısından önemlidir.
Bu reformun Moğolistan’ın yatırım ortamına olası etkisi değerlendirilirken iki hususun birbirinden ayrılması gerekmektedir. Birincisi, kanunların yatırımcılara ve işletmelere tanıdığı yeni hukuki güvencelerdir. İkincisi ise bu güvencelerin kamu kurumları tarafından ne ölçüde ve nasıl uygulanacağıdır. Mevzuat değişikliği tek başına idari süreçlerin fiilen hızlandığını, bütün yatırım engellerinin ortadan kalktığını veya yatırım hacminin artacağı sonucunu doğurmayacaktır. Bu sonuçların değerlendirilmesi için uygulama düzenlemelerinin, idari kararların ve işletmelerin karşılaştığı somut koşulların ayrıca izlenmesi gerekmektedir.
Moğolistan makamları, Ekim 2026 itibarıyla reformun uygulanmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini açıklamışlardır.