29 Mayıs 2026’da Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev, küçük işletmeler için daha elverişli ekonomik ve idari koşullar oluşturulmasına ilişkin kararnameyi imzaladı.
Kararname, basitleştirilmiş KDV ödeme rejimi getiriyor, genel vergilendirme sistemine geçiş eşiğini yükseltiyor ve vergi denetimi sayısını azaltıyor.
Yeni eşik ve basitleştirilmiş KDV
1 Haziran 2026’dan itibaren, genel vergilendirme sistemine zorunlu geçiş eşiği 12.000 temel hesaplama birimine yükseltilecek. Aynı zamanda, yiyecek-içecek, ticaret ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren küçük işletmeler için 1 Ocak 2030’a kadar gönüllü basitleştirilmiş KDV ödeme rejimi getirilecek.
Bu rejim kapsamında, KDV oranı mal ve hizmet satışından elde edilen toplam cironun %6’sı olarak belirlenecek. Gelir vergisi oranı sıfırlanacak, ilgili raporların sunulması zorunluluğu ise kaldırılacak. Basitleştirilmiş rejim kapsamında mal ve hizmet alımlarında KDV indirimi hakkı tanınmamaktadır. Bu rejim, %50 veya daha fazla devlet payına sahip işletmeler ve büyük vergi mükellefleri için geçerli değildir.
Yiyecek ve İçecek Sektörüne Destek
Kararname, yiyecek ve içecek işletmeleri için bir dizi sektöre özgü önlem öngörmektedir.
1 Haziran 2026’dan itibaren, alkollü ve tütün ürünleri satan işletmelerin nakit ödeme kabul etmelerine izin verilecektir. Dijital alkol etiketleme kodları, son tüketiciye satış anında geçerli sayılacaktır.
Yiyecek ve içecek işletmeleri için, nakit dışı gelir oranına bakılmaksızın %40 KDV iadesi getirilecek ve ayrıca belirli çalışan kategorilerinin çalışma bakanlığının mobil uygulaması aracılığıyla kayıt altına alınması için basitleştirilmiş prosedür uygulanacaktır.
2027’den itibaren, alkollü içecek perakendeciliği hakkı ücretleri, temel vergi oranının %10’u oranında tek bir ödeme olarak birleştirilecektir. Aynı zamanda, küçük işletmelerin muhasebeci ve vergi danışmanı tutma giderleri iki kat oranında düşülecektir.
Otomatik KDV İadeleri ve Denetimlerin Kaldırılması
Kararname, KDV iadesi prosedürünü önemli ölçüde değiştiriyor. Kararnamenin yürürlüğe girmesinden önce birikmiş 10 milyon som’a kadar olan negatif KDV bakiyeleri, başvuru yapılmasına veya denetim yapılmasına gerek kalmadan otomatik olarak mükelleflere iade edilecek.
2027’den itibaren, düşük riskli işletmeler için KDV iade sürecinde insan müdahalesinin tamamen ortadan kaldırılması planlanıyor.
Vergi Komitesi, Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile birlikte, 1 Ekim 2026 tarihine kadar negatif KDV bakiyelerinin gerçek zamanlı olarak otomatik olarak iade edilmesi sistemini uygulamaya koymalıdır.
Küçük işletmeler ayrıca 1 Ocak 2028 tarihine kadar vergi ihlallerini bağımsız olarak çözebileceklerdir: 500 milyon som’a kadar olan vergi riskleri için vergi denetimi yapılmayacak ve 100 milyon som’a kadar olan tutarlar için yerinde denetim yapılmayacaktır.
Reformun Hedefleri
Kararnameye göre, reform dört ana hedefi takip etmektedir: işletmenin büyümesi için ekonomik ve idari koşullar yaratmak, temel oranları artırmadan şeffaf vergi tabanını genişletmek, dijital ve risk tabanlı vergi yönetimini iyileştirmek ve devlet, işletmeler, çalışanlar, tüketiciler, yerel bütçeler ve yatırımcılar arasında çıkar dengesini sağlamak. (Uzdaily.uz)
