{"id":953,"date":"2017-05-08T01:15:55","date_gmt":"2017-05-08T01:15:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sutyo.com\/?p=953"},"modified":"2017-05-08T01:15:55","modified_gmt":"2017-05-08T01:15:55","slug":"ithal-sigirlarda-hastalik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/ithal-sigirlarda-hastalik\/","title":{"rendered":"\u0130thal S\u0131\u011f\u0131rlarda Hastal\u0131k"},"content":{"rendered":"

Hayvan ithalat\u0131nda hastal\u0131k pani\u011fi<\/a>
\nBakanlar Kurulu Karar\u0131 ile 2017 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Et ve S\u00fct Kurumu\u2019na 500 bin ba\u015f besilik s\u0131\u011f\u0131r ithalat\u0131 yetkisi verildi. Bu hayvanlardan 17 bini Romanya\u2019dan ithal ediliyor. Anla\u015fma kapsam\u0131nda ithalat\u0131na ba\u015flanan hayvanlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 yeti\u015ftiricileri b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frat\u0131rken,sekt\u00f6rde hayvan hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcmlerin artmas\u0131ndan endi\u015fe ediliyor.
\n\"\u0130thal<\/p>\n

Et ve S\u00fct Kurumu taraf\u0131ndan Romanya\u2019dan ithal edilen ve \u00fclke genelinde da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lan hayvanlarda hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 yeti\u015ftiriciler de pani\u011fe neden oldu. T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6rt bir yan\u0131nda artan hayvan \u00f6l\u00fcmleri yeti\u015ftiricileri b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frat\u0131rken, hayvan hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fclkeye yay\u0131larak di\u011fer hayvanlar\u0131 da olumsuz etkileyece\u011fi endi\u015fesi ya\u015fan\u0131yor.
\nBakanlar Kurulu, 2017 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Et ve S\u00fct Kurumu\u2019na 500 bin ba\u015f besilik s\u0131\u011f\u0131r ithalat\u0131 i\u00e7in yetki verdi. Et ve S\u00fct Kurumu ald\u0131\u011f\u0131 yetki kapsam\u0131nda Romanya\u2019da iki firma ile 17 bin ba\u015f besilik hayvan ithalat\u0131 i\u00e7in anla\u015fma imzalad\u0131. Anla\u015fma kapsam\u0131nda ithalat\u0131na ba\u015flanan hayvanlarda S\u0131\u011f\u0131r Pasteurellozu\u201d hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 yeti\u015ftiricileri b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frat\u0131rken,sekt\u00f6rde hayvan hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcmlerin artmas\u0131ndan endi\u015fe ediliyor.
\nHayvanlar\u0131 stres mi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor?
\nD\u00dcNYA\u2019n\u0131n edindi\u011fi bilgilere g\u00f6re son bir ayda Romanya\u2019dan ithal edilen besilik hayvanlardan 700\u2019\u00fc \u00f6ld\u00fc. Veteriner hekim raporlar\u0131na g\u00f6re \u00f6l\u00fcm nedeni y\u00fcksek ate\u015f,solunum yetmezli\u011fine neden olan \u201cS\u0131\u011f\u0131r Pasteurellozu\u201d hastal\u0131\u011f\u0131. Hastal\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biri uygun ko\u015fullarda ta\u015f\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda hayvanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 stres olarak g\u00f6steriliyor. Romanya\u2019dan ithal edilen hayvanlar gemi ile Kocaeli Derince Liman\u0131\u2019na getiriliyor ve buradan T\u00fcrkiye\u2019nin hemen her b\u00f6lgesine g\u00f6nderiliyor.
\nHastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcm yay\u0131lacak endi\u015fesi
\nDiyarbak\u0131r\u2019da faaliyet g\u00f6steren OPA\u015e G\u0131da,Tar\u0131m, Hayvanc\u0131l\u0131k,Foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131k,K\u0131rtasiyecilik, \u0130n\u015faat ve Ticaret Sanayi Anonim \u015eirketi\u2019ne ait besi i\u015fletmesinin sahibi Cahit Pekkolay, 60 ba\u015f besilik hayvan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 1 ayda 16 hayvan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc 11 hayvan\u0131n\u0131n da hasta oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ayn\u0131 gemi ile gelen hayvanlar\u0131 alan Malatya,Ni\u011fde,Batman ve daha bir \u00e7ok b\u00f6lgedeki yeti\u015ftiricilerle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerini ve onlar\u0131nda hayvanlar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Pekkolay ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 D\u00dcNYA\u2019ya anlatt\u0131:\u201dBir ay \u00f6nce Kocaeli Derince Liman\u0131\u2019nda T\u00fcrkiye K\u0131rm\u0131z\u0131 Et \u00dcreticileri Birli\u011fi\u2019nden 60 ba\u015f besilik hayvan ald\u0131m. Bunun i\u00e7in 75 bin 600 Avro \u00f6dedim. Hayvanlar\u0131 getirdik besiye ald\u0131k fakat k\u0131sa s\u00fcre sonra hayvanlar hastaland\u0131 ve \u00f6l\u00fcmler ba\u015flad\u0131. Bug\u00fcne kadar 16 hayvan\u0131m \u00f6ld\u00fc, 11\u2019i de hasta. Veterinerler ak\u00e7i\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayvanlar daha \u00f6nce ald\u0131klar\u0131m\u0131zdan \u00e7ok farkl\u0131. Avrupa\u2019dan ithal hayvanlar genellikle Simental, Bel\u00e7ika Mavisi,\u015earole olur. Bunlar\u0131n tam olarak \u0131rk\u0131 bile belli de\u011fil.Bizim u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zarar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Di\u011fer hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131n da hastalanmas\u0131ndan ve \u00f6lmesinden korkuyoruz. yetkililerin olaya el koyarak \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmelerini istiyoruz.\u201d
\n\"\u0130thal
\n\u00d6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fcksek
\nT\u00fcrkiye K\u0131rm\u0131z\u0131 Et \u00dcreticileri Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 B\u00fclent Tun\u00e7,T\u00fcrkiye\u2019de besilik hayvan ithalat\u0131n\u0131n Et ve S\u00fct Kurumu taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek D\u00dcNYA\u2019n\u0131n sorular\u0131 \u00fczerine \u015fu bilgiyi verdi:\u201d Birlik olarak ithal edilen hayvanlar\u0131n yurti\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131m organizasyonunu yap\u0131yoruz. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin,yeti\u015ftiricilerin taleplerini kar\u015f\u0131lamak, onlara yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in bu i\u015fi yap\u0131yoruz. Bu hayvanlar\u0131n se\u00e7imi,sa\u011fl\u0131k kontrollerinin yap\u0131lmas\u0131, \u00fclkeye getirilmesinde bizim hi\u00e7 bir dahilimiz yok. Biz yurti\u00e7inde limandan gerekli sa\u011fl\u0131k kontrolleri yap\u0131ld\u0131ktan sonra al\u0131p \u00fcreticilere teslim ediyoruz. Hayvan \u00f6l\u00fcmlerinin oldu\u011fu do\u011fru. Ben de 78 hayvan ald\u0131m. Bunlardan 11\u2019i \u00f6ld\u00fc.Bir sorun oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bursa,Ad\u0131yaman,Bal\u0131kesir,Malatya ve di\u011fer illerde hayvanlar \u00f6ld\u00fc.Bug\u00fcne kadar 600-700 hayvan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bilgisi var. Bu normal bir durum de\u011fil. Y\u00fczde 2-3 \u00f6l\u00fcm olabilir. Fakat y\u00fczde 7-8 hatta 10\u2019un \u00fczerinde \u00f6l\u00fcm varsa bir s\u0131k\u0131nt\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bunun nedeni a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir. Yeti\u015ftirici hakl\u0131. Hayvan \u00f6l\u00fcmleri normal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde de\u011fil.Yap\u0131lacak tespitten sonra zararlar\u0131 kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir.\u201d
\nAl\u0131nan numuneler inceleniyor
\nEt ve S\u00fct Kurumu yetkililerinin ya\u015fanan hayvan \u00f6l\u00fcmleri ile yak\u0131ndan ilgilendi\u011fini ve hayvanlardan al\u0131nan numunelerin incelendi\u011fini anlatan Tun\u00e7: \u201c\u00d6len hayvanlar i\u00e7in tutanak tutuyoruz. Devletin veterinerleri gerekli tutanaklar\u0131 tutuyor. Durumu Et ve S\u00fct Kurumu\u2019na bildiriyoruz. Biz birlik olarak bug\u00fcne kadar 4 yaz\u0131 g\u00f6nderdik.\u0130lgilenmiyorlar dersek do\u011fru olmaz. Et ve S\u00fct Kurumu yetkilileri yak\u0131ndan ilgileniyorlar.Hem tespit konusunda hem de \u00f6len hayvanlardan al\u0131nan kan numuneleri tahlil ediliyor. Sonu\u00e7lar her \u015feyi ortaya \u00e7\u0131karacak. Bu hayvanlar hasta olarak m\u0131 geldi,getirildi? Bunlar hepsi ortaya \u00e7\u0131kacak. Devletin g\u00f6revlendirdi\u011fi veteriner hekim hayvan al\u0131nan \u00fclkeye giderek sa\u011fl\u0131k kontrollerini yap\u0131yor.veteriner hekim onay\u0131 olmadan bu hayvanlar\u0131n ithal edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu hayvanlar \u00fclkeye girmeden bir kez daha sa\u011fl\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7iriliyor ve ondan sonra millile\u015ftiriliyor. Bu nedenle sab\u0131rla kan tahlili sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bekliyoruz. \u00dcreticilerimiz merak etmesinler.Zararlar\u0131 kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r.\u201ddedi.
\n\"\u0130thal
\n\u0130thalata yap\u0131lacaksa i\u015fin ehline b\u0131rak\u0131lmal\u0131
\nD\u00fcnyada Et ve S\u00fct Kurumu benzeri ithalat yapan bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren B\u00fclent Tun\u00e7, T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkenin hayvan ithalat\u0131 yapmas\u0131n\u0131n kabul edilebilir bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Tun\u00e7 s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:\u201d Devlet bizim ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n tac\u0131. Fakat, devletin i\u015fi hayvan ithal etmek de\u011fil,olmamal\u0131.\u0130\u015fi sahibine vereceksin. Dam\u0131zl\u0131k Birlikleri, Tar\u0131m Kredi Kooperatifleri, Hayvanc\u0131l\u0131k Kooperatifleri,K\u0131rm\u0131z\u0131 Et \u00dcreticileri Birli\u011fi ve daha bir \u00e7ok kooperatif \u00f6rg\u00fct var. Bunlar kendi \u00fcyeleri,ortaklar\u0131 i\u00e7in ithalata ihtiya\u00e7 varsa, yapabilirler.Hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan,hayvan\u0131 bilen tan\u0131yanlar ithalat yapmal\u0131. Devlet kurallar\u0131 koyar ve bu kurallara uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eder. Ama devletin kendisi ithalat yaparsa bu devleti de y\u0131prat\u0131r. Devletin getirdi\u011fi hayvanlar hasta \u00e7\u0131kt\u0131,\u00f6ld\u00fc denildi\u011finde bundan devlet zarar g\u00f6r\u00fcr.\u201d<\/p>\n

\u00d6l\u00fcme neden olan hastal\u0131k:S\u0131\u011f\u0131r Pasteurellozu
\nSolunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen S\u0131\u011f\u0131r Pasteurellozu\u2019n\u0131un en \u00f6nemli belirtileri y\u00fcksek ate\u015f,\u00f6ks\u00fcr\u00fck,solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc olarak biliniyor. Hastal\u0131k b\u00fcy\u00fck oranda strese ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Romanya\u2019dan ithal edilen hayvanlar\u0131n da uygun olmayan ko\u015fullarda ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak hayvanlar\u0131n stresi girerek hastaland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Veteriner hekimlerin verdi\u011fi \u00f6l\u00fcm raporlar\u0131nda da Pasteurelloz hastal\u0131\u011f\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pasteurella<\/h3>\n

KATEGORILER: SOLUNUM , GEN\u00c7 HAYVAN<\/p>\n

Mannheimia haemolytica<\/em> ve Pasteurella multocida<\/em><\/a> s\u0131\u011f\u0131r pn\u00f6moniye sebep olan en yayg\u0131n bakteridir. Muhtemelen hastal\u0131k riskini art\u0131ran birincil patojenler vir\u00fcsler gibi farkl\u0131 ajanlar olabilir. Pn\u00f6moni stres ko\u015fullar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kar, \u00f6rne\u011fin gen\u00e7 hayvanlar\u0131n yer de\u011fi\u015fimi gibi ve yay\u0131lmaya ba\u015flar.<\/big><\/p>\n

Mannheimia haemolytica<\/em>, solunum yolu enfeksiyonu ge\u00e7iren s\u0131\u011f\u0131rlarda en s\u0131k izole edilen bakteridir. Daha az s\u0131kl\u0131kla k\u00fclt\u00fcre edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen Pasteurella multocida <\/em>da bakteriyel pn\u00f6monin \u00f6nemli bir nedenidir. Histophilus somni<\/em> de giderek BRD ye sebep olan \u00f6nemli bir patojen olarak kabul edilmektedir.<\/big><\/p>\n

Bu bakteriler s\u0131\u011f\u0131r nazofarenksin (Histophilus) normal sakinleridir. Akci\u011fer apsesi olu\u015ftu\u011funda genellikle kronik pn\u00f6moni ile birlikte Arcanobacterium pyogenes <\/em>de s\u0131k olarak izole edilmi\u015ftir.<\/big><\/p>\n

 <\/p>\n

Belirtiler:<\/strong><\/big><\/p>\n

Bakteriyel pn\u00f6moni klinik belirtileri, genellikle solunum yolu viral enfeksiyonlar\u0131n\u0131n i\u015faretleri ile takip edilir. Bakteriyel pn\u00f6moni ba\u015flamas\u0131 ile klinik belirti \u015fiddetinin artmas\u0131,\u00a0 depresyon ve toksemi ile karakterize edilir. Ate\u015f (40 \u2070C-41\u2070C), burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, mukop\u00fcr\u00fclan ser\u00f6z, nemli \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve h\u0131zl\u0131, s\u0131\u011f solunum vard\u0131r. Cranioventral akci\u011fer b\u00f6lgesinin dinlendi\u011finde bron\u015flarda h\u0131r\u0131ldama sesleri duyulur.<\/big><\/p>\n

A\u011f\u0131r vakalarda, pl\u00f6rezi d\u00fczensiz solunum ile karakterizedir ve inleme geli\u015febilir. Pn\u00f6moni, genellikle akci\u011fer apse olu\u015fumu ile ili\u015fkilidir, kronik hale gelmesi durumunda, hayvan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f olarak verimsiz olur.<\/big><\/p>\n

Normal \u015fartlar alt\u0131nda, M. haemolytica <\/em>\u00fcst solunum yolu \u00f6zellikle bademcikler ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanda k\u00fclt\u00fcre etmek olduk\u00e7a zordur. Stres veya viral enfeksiyon sonras\u0131 M haemolytica<\/em> \u00e7o\u011falma oran\u0131 \u00fcst seviyeye y\u00fckselir ve h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00fcst solunum yolunda artmaya ba\u015flar, bakterinin art\u0131k k\u00fclt\u00fcre edilme olana\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/big><\/p>\n

Pn\u00f6moni ye neden olan P. multocida<\/em> n\u0131n\u00a0 patogenezisi iyi anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu f\u0131rsat\u00e7\u0131 organizma solunum sistemi hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f hayvanlar\u0131n akci\u011ferine yerle\u015ferek, enzootik dana pn\u00f6moniye, besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131nda akci\u011fer lezyonlar\u0131na ve irinli bronkpn\u00f6moniye sebep olur.<\/big><\/p>\n

H. somni <\/em>akci\u011feri istila edebilir. Solunum sistemine zarar vererek pn\u00f6moniye sebep olur. Bu organizma, beyin, kalp kas\u0131, sinovyum, plevral ve perikardiyal y\u00fczeylere akci\u011ferden sistemik yay\u0131lma yetene\u011fine sahiptir. Bu organ sistemlerine yay\u0131lma g\u00f6sterdi\u011finde s\u0131k s\u0131k \u00f6l\u00fcm meydana gelebilir.<\/big><\/p>\n

 <\/p>\n

Tan\u0131:<\/strong><\/big><\/p>\n

Genellikle, serolojik test veya do\u011frudan bakteri tespiti ile yap\u0131l\u0131r, \u00a0tan\u0131 bakteri k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dayan\u0131r. K\u00fclt\u00fcrleme \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131rmak i\u00e7in \u00f6l\u00fcmden \u00f6nce swab ile alt solunum yolundan \u00f6rneklerin toplanmas\u0131 gerekir. Akci\u011fer \u00f6rnekleri \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 k\u00fclt\u00fcrleme i\u00e7in gerekli olabilir.<\/big><\/p>\n

M\u00fcmk\u00fcnse, k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in \u00f6rnekler antimikrobiyal duyarl\u0131l\u0131k kal\u0131plar\u0131n\u0131n belirlenmesini i\u00e7in antibiyotik ile tedavi edilmemi\u015f hayvanlardan al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/big><\/p>\n

 <\/p>\n

Tedavi:<\/strong><\/big><\/p>\n

Hastal\u0131\u011f\u0131n erken belirtilerini tespit becerisine sahip e\u011fitimli personel taraf\u0131ndan erken tan\u0131nmas\u0131, ba\u015far\u0131l\u0131 tedavi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Gram negatif bakterilere kar\u015f\u0131 etkili antibiyotikler se\u00e7ilmelidir. Uzun etkili antibiyotikler, \u00f6zellikle s\u0131\u011f\u0131r bakteriyel pn\u00f6moni tedavisi i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir. Yeniden n\u00fcksetmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in, belirgin iyile\u015fme olmadan antibiyotik tedavisine devam edilmelidir.<\/big><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6nlemler:<\/strong><\/big><\/p>\n

\u00d6nleme; stresi en aza indirip, yeterli beslenme, parazit kontrol\u00fc, etkili ve erken a\u015f\u0131lama program\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve s\u00fcr\u00fcye yeni hayvan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak biyog\u00fcvenli\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gibi \u015fartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 yeni a\u015f\u0131lar hastal\u0131\u011f\u0131 engellemekte ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Bu a\u015f\u0131lar canl\u0131 k\u00fclt\u00fcrleri i\u00e7erir. Do\u011fum \u00f6ncesi yap\u0131lacak a\u015f\u0131lama kolostrumdaki antikorlar\u0131n artmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/big><\/p>\n

SI\u011eIRLARDA F\u0130BR\u0130NL\u0130 PNEUMON\u0130<\/a><\/p>\n

(Lober Pneumoni=Kruppoz Pneumoni)<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rc\u0131l\u0131kta rastlanan en \u00f6nemli hastal\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. \u00d6zellikle Besi S\u0131\u011f\u0131rc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Solunum Sistemi Hastal\u0131klar\u0131 en b\u00fcy\u00fck kay\u0131ba neden olan hastal\u0131klar olma \u00f6zelli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Kay\u0131plar:
\n1-A\u011f\u0131rl\u0131k Kay\u0131plar\u0131
\n2-\u00d6l\u00fcmlerle Olan Kay\u0131plar
\n3- Tedavi Masraflar\u0131 A.B.D.’de Besi yerlerindeki hastal\u0131klarda klinik tan\u0131lar\u0131n 3\/4’\u00fcnde, otopsi tan\u0131lar\u0131n\u0131n 2\/3’\u00fcnde Solunum Sistemi hastal\u0131klar\u0131 sorumlu bulunmu\u015ftur. Lober Pneumoni tarz\u0131nda seyreden Shipping Fever olarak da an\u0131lan besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131ndaki YOL VURGUNU \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc enfeksiyon hastal\u0131klar grubundand\u0131r.
\na-Dispozisyon Yaratan Fakt\u00f6rler (Stress fakt\u00f6rleri)
\nb-Viruslar
\nc-Bakteriler<\/p>\n

Dispozisyon Fakt\u00f6rleri: A\u00e7l\u0131k, susuzluk, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fuk, toz, nakliye, yorgunluk, ani iklim de\u011fi\u015fiklikleri, ah\u0131r hijyeninin iyi olmay\u0131\u015f\u0131, mineral madde noksanl\u0131klar\u0131, vitamin noksanl\u0131klar\u0131, buza\u011f\u0131larda s\u00fctten kesme d\u00f6neminin stresi.<\/p>\n

Viruslar: Parainfluenza 3 virusu, Respiratory Syncytial virus, IBR virusu, Adenoviruslar, BVD (Bovine Viral Diarrhea) virusu, Herpesviruslar, Enteroviruslar, Parvoviruslar, Reoviruslar, Rhinoviruslar.<\/p>\n

Bakteriler: Pasteurella haemolytica, Pasteurella multocida, Pneumococ, Streptococ, Haemophilus somnus, Mycoplasmalar, Clamydialar, Cornyebacterium. \u00d6l\u00fcm sebebi \u00f6ncelikle Pasteurella lard\u0131r. \u015eiddetli stres ve predispozisyon fakt\u00f6rleri solunum yolundaki y\u0131k\u0131mlanman\u0131n ilk safhas\u0131nda yer al\u0131r. Daha sonra bakteriyel pneumoni olu\u015fur.<\/p>\n

Deneysel olarak bakteriyel pneumoni olaylar\u0131 yaratmak genellikle ba\u015far\u0131l\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta stres fakt\u00f6rleri ve viruslar ile olu\u015fan bir y\u0131k\u0131mlanman\u0131n ard\u0131ndan bakteriyel enfeksiyon ve hastal\u0131k kendini g\u00f6sterir. \u00d6l\u00fcm sebebi ise genellikle Pasteurella lar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu pneumoni tablosudur.
\nTipik klinik solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n besi yerlerine geli\u015flerini takip eden birka\u00e7 g\u00fcn ve hatta birka\u00e7 saat i\u00e7inde ba\u015flar. 150-250 kg. canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k aras\u0131ndaki danalarda Morbidite %20- 80, \u00f6l\u00fcm (Mortalite) % 1-100 ldur. \u00d6l\u00fcm hipoksemi ve toksemi sebebi ile olur.
\nBuza\u011f\u0131larda ise hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f zaman\u0131 daha \u00e7ok s\u00fctten kesme zaman\u0131yla ili\u015fkilidir. Lober Pneumonilerin Besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca hastal\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck sebep danalar\u0131n toplu olarak bulunduklar\u0131 yerlerdir. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda hayvan pazarlar\u0131 gelmektedir. Yine farkl\u0131 yerlerden gelmi\u015f danalar pazar yerlerinde oldu\u011fu gibi, ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda da birlikte olduklar\u0131nda hastal\u0131k etkenleri bula\u015f\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n besi yerine geldikten birka\u00e7 g\u00fcn ya da birka\u00e7 saat sonra hemen kendini g\u00f6stermesinin sebebi budur.
\nSolunum yolu hastal\u0131klar\u0131n\u0131n tek bir enfeksiyon ajana ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 nadirdir. Enfeksiyona kat\u0131lan ve yol a\u00e7an en \u00f6nemli virus gruplar\u0131 ile di\u011fer mikroorganizmalar\u0131 inceleyelim;<\/p>\n

PARA\u0130NFLUENZA 3 V\u0130RUSU
\nParamyxovirus grubundan olup s\u0131kl\u0131kla s\u0131\u011f\u0131rlarda solunum yolu enfeksiyonlar\u0131na kat\u0131l\u0131r. Serolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar Parainfluenza 3 virusunun \u00e7ok yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Parainfluenza 3 virusunun sadece bir serotipi vard\u0131r. Ancak farkl\u0131 virulansta su\u015flar\u0131 rapor edilmi\u015ftir. Virulans i\u00e7erdi\u011fi Neuraminidase enziminin miktar\u0131yla ili\u015fkili olup, virus bu enzim sayesinde solunum m\u00fckoz bariyerlerini a\u015farak h\u00fccre membran\u0131na penetrasyon ve absorbsiyon sa\u011flar. Sekunder invazyon yapan oportunistik bakteriler ile birlikte (Pasteurella T\u00fcrleri) \u015fiddetli solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 yapar. Buza\u011f\u0131larda PI3 virusuna kar\u015f\u0131 kolostrum antikorlar\u0131 alt\u0131nc\u0131 aya kadar giderek azalan koruyuculu\u011fa sahiptir. Parenteral ve intranasal a\u015f\u0131lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

RESP\u0130RATORY SYNCYT\u0130AL V\u0130RUS
\nS\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n Solunum Yolu hastal\u0131klar\u0131na kat\u0131lan paramyxovirus grubundan di\u011fer bir virustur. \u00d6nemli solunum yolu patogenlerinden olup, PI3 gibi sekunder bakteriyel invazyonlarla beraber ate\u015f, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, ser\u00f6z burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, s\u0131k soluma ile karakterize bir hastal\u0131k yapar. Son y\u0131llarda a\u015f\u0131s\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir.
\nIBR (Infectious Bavine Rhinotracheitis)
\nHerpesvirus grubundand\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli klinik belirtilerle ortaya \u00e7\u0131kabilir. (Balanoposthitis, Vulvaginitis,Keratokonjunctivitis, Meningoencephalitis, Mastitis.) A\u015f\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

IBR hastal\u0131kl\u0131 bir buza\u011f\u0131<\/p>\n

BOV\u0130NE ENTEROV\u0130RUS
\nShipping Fever Kompleksine kat\u0131lan, hen\u00fcz tam olarak gruplanmam\u0131\u015f, \u00f6nemli bir virustur. En az 7 Serotipi vard\u0131r. D\u0131\u015fk\u0131da ve burun swablar\u0131nda hem normal, hem de hasta hayvanlarda izole edilmi\u015ftir. Tek ba\u015f\u0131na enteroviruslarla hastal\u0131k olu\u015fturmak i\u00e7in deneysel giri\u015fimler ba\u015far\u0131l\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

MYCOPLASMA
\nBula\u015f\u0131c\u0131 S\u0131\u011f\u0131r Pleuropneumonisinden izole edilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden PPLO terimi ile y\u0131llarca an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli Mycoplasmalar; Mycoplasma bovis, M.dispar, M.arginini, \u00dcreoplasmalar’ d\u0131r. Solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra artrit, mastit, conjunctivit, genital sistem hastal\u0131klar\u0131 olu\u015ftururlar. Besi yerler\u0131ndeki topall\u0131klarda ve solunum yolu hastal\u0131klar\u0131nda \u00e7o\u011funlukla Mycoplasma’lar izole edilir.<\/p>\n

CLAMYD\u0130A PS\u0130TTAC\u0130
\nSolunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131, artritis, conjunctivitis ve genital sistem hastal\u0131klar\u0131na sebep olur. Hava yolu ile bula\u015f\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na hafif \u015fiddette solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131 yapabilirse de sekunder enfeksiyon olarak da olaya kar\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

HEMOPH\u0130LRUS SOMNUS
\nTEME (Tromboembolik Meningoencephalitis) hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkeni, gram (-) \u00e7ubuklard\u0131r. Akci\u011fer, beyin ve serebrospinal s\u0131v\u0131dan, eklemlerden izole edilmi\u015ftir. Pasteurella Pneumonilerinde birlikte seyreder. S\u0131\u011f\u0131rlarda septisemi ve encephalitis sebebi ile ani \u00f6l\u00fcmlerin ba\u015fl\u0131ca sorumlusudur.<\/p>\n

PASTEURELLA
\nFibrin\u00f6z Pnemoni = Shippring Fever, Pasteurelloz, hemorajik septisemi adlar\u0131yla bilinen enfeksiyonun sebebi Pasteurella’lard\u0131r. Pasteurella multocida ve Pasteurella haemolytica, her ikisi de solunum yollar\u0131nda normal olarak bulunur. Bunlar gram negatif \u00e7ubuklar olup, P. multocida’ n\u0131n 16 Serotipi, P.haemolytica’ n\u0131n 13 Serotipi bilinmektedir. Yol vurgunu olaylar\u0131nda daha \u00e7ok Pasteurella haemolytica tip 1, biotip A izole edilmi\u015ftir. (Pasteurellalar\u0131n koloni morfolojisi ve karbonhidrat fermantasyonuna g\u00f6re A ve T olmak \u00fczere 2 biotipi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.) Ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda, kalabal\u0131k sat\u0131\u015f padoklar\u0131nda ve besi yerlerinde hava yoluyla yay\u0131l\u0131r. S\u0131\u011f\u0131rlar strese maruz kald\u0131ktan sonra Pasteurella’ lar hastal\u0131k olu\u015ftururlar. Viruslar, Mycoplasmalar veya Clamydia’ lar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131mlanm\u0131\u015f solunum yolunda hastal\u0131\u011fa sebep olurlar. Hastal\u0131k genellikle y\u00fcksek ate\u015f, durgunluk, i\u015ftah ve a\u011f\u0131rl\u0131k kayb\u0131, g\u00f6zya\u015f\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, s\u0131k soluma ile karakterizedir.
\nLezyonlar solunum sistemi boyunca, burun i\u00e7ini, sinuslar\u0131, yutak, g\u0131rtlak, soluk borusu, akci\u011ferler, lenf yumrular\u0131 ve pleura’y\u0131 kaplar. Baz\u0131 s\u0131\u011f\u0131rlarda Pericarditis \u015fekillenebilir. Pasteurella’ lar bilinen bir\u00e7ok antibiyoti\u011fe diren\u00e7 kazanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Fibrin\u00f6z aksudatl\u0131 ve nekrozlu akci\u011fer kesiti<\/p>\n

PASTEURELLA PNEUMON\u0130LER\u0130N\u0130N OLU\u015eUMU<\/p>\n

Hastal\u0131k etkenleri intrabron\u015fiyal yolla yay\u0131l\u0131r. Bronchiolitis \u015feklinde ba\u015flayan hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131d\u0131r. Pasteurella lar\u0131n Sitotoksik ve Leucotoksik \u00f6zellik ta\u015f\u0131yan endotoksinleri akut hastal\u0131k tablosuna yol a\u00e7ar. Neutrofil ve makrofajlar \u00fczerinde y\u00fcksek toksik etki s\u00f6z konusudur. Alveol duvar\u0131nda nekroz ve pulmoner \u00f6dem meydana gelir. Hastal\u0131k insidans\u0131 ah\u0131rdan ah\u0131ra farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Yang\u0131 \u00f6nce sa\u011f apikal lobta ba\u015flar, giderek kardiak, intermedier ve diyaframatik loblara yay\u0131l\u0131r.
\nHastal\u0131\u011f\u0131n 3 devresi vard\u0131r.
\n1-Hiperemi Devresi (Konjesyon D\u00f6nemi)
\n2-Hepatizasyon Devresi
\n3-Lysis-Resolusyon-Erime Devresi
\nBu devreler d\u00fczenli bir yay\u0131lma g\u00f6stermeyebilir.<\/p>\n

Hepatizasyon devresi kruppoz Pneumoninin karakteristik \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131r. Alveoller, bron\u015flar ve peribronchial doku fibrin ve kan bak\u0131m\u0131ndan zengin bir s\u0131v\u0131yla dolar. Fibrin p\u0131ht\u0131la\u015f\u0131r. B\u00f6lge Karaci\u011fer k\u0131vam\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131r. Bu d\u00f6neme “K\u0131rm\u0131z\u0131 Hepatizasyon D\u00f6nemi”ad\u0131 verilir. Daha sonra Leucocytlerin s\u0131zmas\u0131yla renk grile\u015fir.<\/p>\n

Fibrinoz lober preumonide
\nfibrinopurulent eksudat<\/p>\n

Buna “Gri Hepatizasyon” ya da “Sincabi Hepatizasyon” d\u00f6nemi denir. Sonraki d\u00f6nem proteolitik fermentlerin etkisi ile eks\u00fcdat kitlelerinin yumu\u015famas\u0131 ve ya\u011f dejenerasyonu sonucu hepatizasyonun sar\u0131 renge d\u00f6n\u00fc\u015fmesi d\u00f6nemidir (Sar\u0131 Hepatizasyon). Hepatize olan b\u00f6lgeler serttir ve otopside bir par\u00e7a akci\u011fer suya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda dibe \u00e7\u00f6ker. Lysis veya resolusyon d\u00f6nemi ise hastal\u0131\u011f\u0131n iyile\u015fme d\u00f6nemidir. Bu d\u00f6nemde Fibrinli kitleler sulanarak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Zamanla d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131rlar. Fibrinli Pneumoniler Pleuritis’le kombine olmaya meyillidirler.<\/p>\n

SEMPTOMLAR
\nFibrinli pneumonilerde akci\u011ferdeki lezyonlar\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde klinik semptomlar dikkati \u00e7eker. Hiperemi devresinde y\u00fcksek ate\u015f, durgunluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, solunum say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131, soluk g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, ser\u00f6z burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, nab\u0131z say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 gibi semptomlar dikkat \u00e7eker. Osk\u00fcltasyon da sertle\u015fmi\u015f vezik\u00fcler sesler ve alt kesimlerden sertle\u015fmi\u015f Akci\u011ferin bronchial sesler al\u0131n\u0131r. Beden \u0131s\u0131s\u0131 41-42 santigrat dereceye kadar c\u0131kar.<\/p>\n

Akci\u011ferin apikal ve kardiak loblar\u0131nda koyula\u015fma, \u015fi\u015flik ve mikroapseler<\/p>\n

Hepatizasyon d\u00f6neminin ilk birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcnde beden \u0131s\u0131s\u0131 gene y\u00fcksektir, sonra normale do\u011fru iner. Hiperemi devresinde oldu\u011fu gibi i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, durgunluk, soluk g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, nab\u0131z ve solunum say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 gibi genel semptomlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra a\u011fr\u0131l\u0131 \u00f6ks\u00fcr\u00fck, ser\u00f6m\u00fckoz burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, perk\u00fcsyonda g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinin Oro-Ventral b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde asamiyet, osk\u00fcltasyonda boru sesi ve sert vezik\u00fcler sesler duyulmas\u0131 da belirgindir. G\u00f6\u011f\u00fcs kafesi a\u011fr\u0131l\u0131d\u0131r. Lysis devresinde hayvan\u0131n genel durumu iyile\u015fmeye ba\u015flar, \u00f6ks\u00fcr\u00fck devam eder, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131 ve bu arada idrar miktar\u0131 artar. Asamiyet sahas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Osk\u00fcltasyonda ya\u015f harharalar ve fibrin kitlelerinin erimesi ile ilgili olarak \u00e7\u0131t\u0131rt\u0131l\u0131 harharalar duyulur. Kruppoz Pneumoni pleuritis ile komplike oldu\u011funda hastal\u0131k s\u00fcresi \u00e7ok uzar. Komplike olmam\u0131\u015f olaylarda 10-15 g\u00fcn i\u00e7inde iyile\u015fme m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pleuropneumoni hallerinde ise hastal\u0131k aylarca devam eder.<\/p>\n

Baz\u0131 olaylarda pleuran\u0131n visceral ve parietal yapraklar\u0131 birbirine yap\u0131\u015fabilir. Hatta akci\u011fer g\u00f6\u011f\u00fcs kafesine yap\u0131\u015fabilir. Pleuritis ile komplike olaylarda pleura bo\u015flu\u011funda eksudat toplanmas\u0131 ve yap\u0131\u015fmalar nedeniyle akci\u011fer sesleri iyi duyulamaz.<\/p>\n

Hastal\u0131\u011f\u0131n prognozu hakk\u0131nda akci\u011fer loblar\u0131n\u0131n y\u00fczde ka\u00e7\u0131n\u0131n hasta oldu\u011funa g\u00f6re rektal \u0131s\u0131 ve solunum say\u0131s\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak, karar verilir.<\/p>\n

TE\u015eH\u0130S
\n\u00d6len hayvanlar\u0131n otopsisi do\u011fruya en yak\u0131n te\u015fhisi sa\u011flar. Klinik olarak hepatizasyon d\u00f6neminde gangrenli pneumoni ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Lezyonlu akci\u011ferlerden yap\u0131lan bakteriyolojik muayenelerde pasteurella t\u00fcrleri saptan\u0131r.<\/p>\n

Otopside koyula\u015fm\u0131\u015f b\u00f6lgeler ve apseler<\/p>\n

KORUMA VE TEDAV\u0130
\nDispozisyon yaratan fakt\u00f6rlerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Hayvanlar\u0131n istirahate al\u0131nmas\u0131, tozlu mera ve alanlara g\u00f6nderilmemeleri, ah\u0131rlar\u0131n havadar olmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve so\u011fuktan korunma, rasyonun d\u00fczeltilmesi, rasyona vitamin ve mineral kat\u0131lmas\u0131, diren\u00e7 artt\u0131r\u0131c\u0131 vitamin enjeksiyonlar\u0131 gibi \u00f6nlemler al\u0131n\u0131r. Nakil esnas\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131\u015f\u0131k ve kalabal\u0131k nakillerden ka\u00e7\u0131nmak gerekir. Besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n\u0131 pazarlardan toplamak yerine do\u011frudan \u00e7iftliklerden almak, m\u00fcmk\u00fcnse bu yolu tercih etmek yerinde olur.
\nPasteurella haemolytica ve multocida enfeksiyonlar\u0131na kar\u015f\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f a\u015f\u0131lar ile baz\u0131 virus gruplar\u0131 i\u00e7in a\u015f\u0131lar kullan\u0131labilir. (Vira-Shield 5 + Somnus) Pasteurella a\u015f\u0131lar\u0131 2 ml. deri alt\u0131 olarak uygulan\u0131r ve 2-4 hafta sonra ayn\u0131 dozda tekrar edilir. Sa\u011f\u0131t\u0131m i\u00e7in 3-5 g\u00fcn s\u00fcreyle geni\u015f spektrumlu antibiyotikler kullan\u0131l\u0131r. (Pasteurella A\u015f\u0131s\u0131)<\/p>\n

Sorgular T\u0131klamalar G\u00f6sterimler TO Konum
\nKe\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyat\u0131 2017 256 809 31,64% 3,5 . Ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131nda 2017 y\u0131l\u0131nda hen\u00fcz tam belirlenemedi. Ba\u015flayan yaz mevsimi ve dondurma sezaonu ile birlikte ke\u00e7i s\u00fct fiyat\u0131 i\u00e7in de art\u0131\u015f bekleniyor. Ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyat\u0131 dondurma sat\u0131\u015flar\u0131na \u00e7ok ba\u011fl\u0131d\u0131r. En iyi dondurma malzemesi olarak ke\u00e7i s\u00fct\u00fc kullan\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle balkaymak gibi s\u00fctl\u00fc dondurmalar\u0131n imalat\u0131nda \u00f6demlidir.
\nKe\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131 96 906 10,6% 5,7. Ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131 \u00fclkenin \u00e7e\u015fitli noktalar\u0131nda fakl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebilirler. \u00dcretim noktas\u0131na uzakl\u0131k ve yak\u0131nl\u0131k bu fiyalar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda rol oynayabilir. \u015eehir merkezlerinde ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131 y\u00fcksek iken 30-40 km uzakl\u0131kta k\u0131rsal alanda, \u00e7iftliklere yak\u0131n yerlerde ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olabilir.
\n\"ke\u00e7i
\nKe\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyat\u0131 83 691 12,01% 6,0. Ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyat\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclenden y\u00fcksek oldu\u011funda ba\u015fka bir \u00fcretici aray\u0131\u015f\u0131na girmek normaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgedeki az \u00fcretici say\u0131s\u0131, ke\u00e7i s\u00fct\u00fcn\u00fc eksik arz\u0131 fiyatlar\u0131 da yukar\u0131 \u00e7ekerek sunni bir y\u00fckseli\u015fe neden olabilir. Bu nedenle ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyat\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu b\u00f6lgelerde ke\u00e7i s\u00fct\u00fc i\u015flenmesi ile ilgili faaliyetlerde bulunmak faydal\u0131 olacakt\u0131r.
\n\"Ke\u00e7i
\n4 s\u00fct alan firmalar 65 131 49,62% 2,3
\n5 dost s\u00fct 58 700 8,29% 4,9
\n6 ke\u00e7i s\u00fct\u00fc fiyatlar\u0131 2017 58 223 26,01% 3,7
\n7 peynir markalar\u0131 55 430 12,79% 4,9
\n8 toptan s\u00fct alan firmalar 47 102 46,08% 1,9
\n9 organik yo\u011furt markalar\u0131 40 122 32,79% 2,1
\n10 \u00e7i\u011f s\u00fct alan firmalar 29 66 43,94% 1,1
\n11 tereya\u011f\u0131 kremas\u0131 fiyatlar\u0131 29 127 22,83% 5,3
\nS\u00dcT SI\u011eIRI HASTALIKLARI
\nS\u0130ND\u0130R\u0130M S\u0130STEM\u0130 HASTALIKLARI<\/p>\n

* Yutak ve Yemek Borusunun T\u0131kanmas\u0131<\/p>\n

Nedenleri: S\u0131\u011f\u0131rlar obur hayvanlar olduklar\u0131 i\u00e7in yemleri ile birlikte normal yem maddesi niteli\u011finde olmayan cisimleri de yemek isterler.\u00c7o\u011funlukla da \u00e7i\u011fnemeden yuttuklar\u0131 i\u00e7in pancar,turp,patates,elma gibi yumru bi\u00e7imindeki maddeler yutak ve yemek borusunun t\u0131kanmas\u0131na neden olur.<\/p>\n

Belirtileri: Genellikle bu t\u00fcr cisimlerin al\u0131nmas\u0131ndan \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcre sonra ortaya \u00e7\u0131kar. Hayvanda ani bir huzursuzluk, yerinde duramama ve salya ak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yutak veya yemek borusu t\u0131kand\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6n midedeki (i\u015fkembedeki) gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 engellendi\u011fi i\u00e7in hayvan\u0131n i\u015fkembesinde \u00e7ok \u015fiddetli bir \u015fi\u015flik ba\u015flar.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:S\u0131\u011f\u0131rlara bu t\u00fcr yumru niteli\u011findeki maddeler yedirilmemelidir. S\u0131\u011f\u0131rlar \u00e7\u00f6pl\u00fck ve benzeri yerlerde otlat\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Rumen Hipoaktivitesi (\u0130\u015fkembe \u0130\u00e7eri\u011finin Yetersiz Olmas\u0131)<\/p>\n

Nedenleri:Yemdeki enerji,protein ve iz elementlerin eksikli\u011fi,yemde bu maddelerin g\u00fc\u00e7 sindirilebilir olmas\u0131,enerji\/protein dengesinin bozulmas\u0131,konsantre yemin yetersiz verilmesi,k\u00f6t\u00fc kaliteli yemin \u00e7ok yedirilmesi gibi nedenlerden ileri gelir. K\u00f6t\u00fc beslenme \u015fartlar\u0131nda s\u0131k g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen,hayvan sahipleri taraf\u0131ndan hastal\u0131k olarak de\u011ferlendirilmemektedir.<\/p>\n

Belirtileri:Genellikle i\u015ftahlar\u0131 iyidir ve normal g\u0131da \u00f6zelli\u011finde olmayan maddeleri de yeme istekleri vard\u0131r.Kar\u0131nda b\u00fcy\u00fcme,sark\u0131kl\u0131k ve ba\u015f,g\u00f6vde ile ayaklar\u0131n geli\u015fmesi aras\u0131nda dengesizlik bulunur.Geli\u015fme d\u00f6nemindekilerde akranlar\u0131na g\u00f6re b\u00fcy\u00fcme gerili\u011fi olu\u015fur. S\u00fct veriminde azalma g\u00f6zlenir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:K\u00f6t\u00fc ve dengesiz beslenme \u015fartlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak gerekir. Konsantre yem \/ kaba yem oran\u0131 3\/2 olmal\u0131d\u0131r. Yemlerine premiks kat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Basit Haz\u0131ms\u0131zl\u0131k ( Basit \u0130ndigesyon )<\/p>\n

Nedenleri:S\u0131\u011f\u0131rlarda en s\u0131k rastlanan \u00f6n mide hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir.Ani yem de\u011fi\u015fiklikleri,tane yemlerin fazla verilmesi,yemlerin \u0131slat\u0131larak malama halinde yedirilmesi,donmu\u015f ve k\u00fcflenmi\u015f yemler, yemleme zamanlar\u0131n\u0131n d\u00fczensiz olmas\u0131, yetersiz su verilmesi, kaba yemin yaln\u0131z silaj olarak verilmesi gibi nedenlerden ileri gelir.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, s\u00fct veriminde ani d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, gevi\u015f getirmenin kaybolmas\u0131 ve i\u015fkembede orta derecede dolgunluk g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:Her t\u00fcrl\u00fc ani yem de\u011fi\u015fikli\u011finden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir yemden di\u011ferine ge\u00e7erken al\u0131\u015ft\u0131ra al\u0131\u015ft\u0131ra ge\u00e7ilmelidir. Yemler \u0131slat\u0131larak malama halinde verilmemeli ve di\u011fer nedenlere y\u00f6nelik tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n* Rumen Asidozu ( Yem Tutmas\u0131, Hamurlama )<\/p>\n

Nedenleri: Tah\u0131l taneleri,un,kepek,de\u011firmen art\u0131klar\u0131,ni\u015fasta ve bira fabrikas\u0131 art\u0131klar\u0131 gibi yem maddelerinin normalden fazla ve ani olarak yedirilmesi; elma, \u00fcz\u00fcm posas\u0131, melas, \u015feker pancar\u0131, incir gibi \u015fekerli yem maddelerinin ve ekmek art\u0131klar\u0131n\u0131n birdenbire yedirilmesi veya hayvan\u0131n kontrolden \u00e7\u0131karak yemesi hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenleridir.Ayr\u0131ca rasyonda kaba yem oran\u0131n\u0131n az olmas\u0131,hububat tanelerinin ezilmesi pi\u015firilmesi veya kaynat\u0131lmas\u0131,yemlerin \u0131slat\u0131larak verilmesi de hastal\u0131\u011fa neden olmaktad\u0131r. En s\u0131k rastlanan \u00f6n mide hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: S\u0131\u011f\u0131rlarda bu t\u00fcr yemlerin yenmesinden sonra i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, durgunluk dikkati \u00e7eker. Gevi\u015f alma g\u00f6r\u00fclmez, \u015fiddetli olaylarda aya\u011fa kalkamaz. 2-3 g\u00fcnden sonra a\u00e7\u0131k renkli, k\u00f6t\u00fc kokulu ishal g\u00f6zlenir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Ani yem de\u011fi\u015fikliklerinden ka\u00e7\u0131nmak gerekir.Nedenlerde belirtilen yem maddeleri dikkatlice verilmeli, azar azar al\u0131\u015ft\u0131rarak yedirilmelidir. %50 tane yem i\u00e7eren rasyonlarda 10 g\u00fcn adaptasyon uygulanmal\u0131d\u0131r. Kaba yem ve tah\u0131llar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r ve yemler \u0131slat\u0131larak verilmemelidir. S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n ba\u015f\u0131bo\u015f kalarak yem ambarlar\u0131na, ekin tarlalar\u0131na, harman yerlerine, meyve ve sebze bah\u00e7elerine girmeleri \u00f6nlenmelidir.<\/p>\n

* Rumen Alkalozu<\/p>\n

Nedenleri: Belirli bir al\u0131\u015ft\u0131rma d\u00f6nemi ge\u00e7irmeden yap\u0131lan yem de\u011fi\u015fikliklerinde rasyonda protein veya protein olmayan azotlu maddelerin (yemlik \u00fcre) y\u00fcksek oranda kat\u0131lmas\u0131 sonucu meydana gelir.<\/p>\n

Belirtileri: Tipik belirtileri yoktur ve hatta bazen hi\u00e7bir belirti geli\u015fmeyebilir. \u0130\u015ftah azalmas\u0131,gevi\u015f getirmeme,aras\u0131ra rumende gaz toplanmas\u0131 gibi belirtiler g\u00f6zlenebilir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Y\u00fcksek proteinli rasyona ge\u00e7ilirken rasyonun enerjisi de ayn\u0131 oranda art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.S\u00fct ineklerinin rasyonuna besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131nda kullan\u0131lan \u00fcre kat\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Rumende Gaz Olu\u015fumu (Timpani)<\/p>\n

Nedenleri:Yonca, t\u0131rf\u0131l, fi\u011f gibi yem bitkileri, ye\u015fil hububat taneleri, \u00e7i\u00e7eklenme devresinden \u00f6nceki her t\u00fcrden ye\u015fil otlar\u0131n fazla miktarda yedirilmesi, ye\u015fil otlar\u0131n k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f olarak verilmeleri ve yemlerin k\u0131ra\u011f\u0131l\u0131 veya so\u011fuk olmas\u0131 sonucu meydana gelir. Ayr\u0131ca, tane yemlerden sonra bol su verilmesi de hastal\u0131\u011f\u0131n nedenidir. Yeme ba\u011fl\u0131 gaz olu\u015fumu d\u0131\u015f\u0131nda, yemek borusu gibi ge\u00e7i\u015f yollar\u0131n\u0131n daralmas\u0131 veya t\u0131kanmas\u0131nda da gaz olu\u015fur.<\/p>\n

Belirtileri: Gaz yap\u0131c\u0131 yemin yenmesinden 15-60 dak. sonra kar\u0131n hacmi geni\u015fler, sol a\u00e7l\u0131k \u00e7ukurlu\u011fu belirgin bir \u015fekilde kabar\u0131r.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:Riskli yemler al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak verilmelidir. \u00d6zellikle ah\u0131r besisinden mera besisine ge\u00e7ilirken 10-15 g\u00fcnl\u00fck al\u0131\u015ft\u0131rma d\u00f6nemi uygulanmal\u0131d\u0131r. Rasyondaki kaba yem oran\u0131 %18’den az olmamal\u0131, toz yemler yerine pelet yemler kuru olarak verilmelidir.<\/p>\n

* Yabanc\u0131 Cisim Hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

Nedenleri: S\u0131\u011f\u0131rlar obur hayvanlar olduklar\u0131 i\u00e7in yemleri ile birlikte tel,\u00e7ivi, i\u011fne gibi sivri cisimleri al\u0131rlar.Bu cisimler kar\u0131n hacminin artmas\u0131 sonucu s\u0131ras\u0131yla b\u00f6rkenek, kar\u0131n duvar\u0131 zar\u0131 ve hatta kar\u0131n duvar\u0131 ile g\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011fu aras\u0131ndaki diaframa batar. A\u00e7l\u0131k,\u00f6zellikle P ve protein bak\u0131m\u0131ndan yetersiz besleme ve \u00e7\u00f6pl\u00fck benzeri yerlerde otlatma bu cisimlerin al\u0131nma ihtimalini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: Ba\u015flang\u0131\u00e7ta s\u00fct veriminin ani azalmas\u0131, hareket etmede isteksizlik, yat\u0131p kalkarken inleme, s\u0131rtta kamburluk ve gevi\u015f getirmede azalma dikkati \u00e7eker. Eski olaylarda k\u0131smi i\u015ftahs\u0131zl\u0131k,s\u00fct veriminin azalmas\u0131,yava\u015f ve sak\u0131narak y\u00fcr\u00fcme,i\u015fkembede aral\u0131kl\u0131 gaz olu\u015fumu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Hastal\u0131\u011f\u0131n seyri s\u0131ras\u0131nda, bazen bat\u0131c\u0131 cisimler kalbe kadar giderek tedavisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan hastal\u0131\u011fa neden olmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: S\u0131\u011f\u0131rlar dengeli beslenmelidir. \u00c7\u00f6pl\u00fck ve benzeri yerlerde otlat\u0131lmamal\u0131d\u0131r. M\u00fcmk\u00fcnse tel balyalar kullan\u0131lmamal\u0131, e\u011fer tel balyalar kullan\u0131l\u0131yorsa ayr\u0131 bir yerde toplanmal\u0131, rastgele tarlalara ve g\u00fcbre i\u00e7ine at\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ah\u0131rlarda, yemliklerde tel,\u00e7ivi gibi yabanc\u0131 cisimler b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r.Kad\u0131nlar yaka ve \u00f6rt\u00fclerindeki i\u011fnelere dikkat etmelidirler.Yabanc\u0131 cisimlerin al\u0131nma ihtimali fazla olan yerlerde d\u00fcvelere 16-18 ayl\u0131k d\u00f6nemde m\u0131knat\u0131s yutturulmas\u0131 i\u00e7in Veteriner Hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* B\u00f6rkenek \u0130le K\u0131rkbay\u0131r Aras\u0131 Deli\u011fin T\u0131kanmas\u0131<\/p>\n

Nedenleri: S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n yemleri ile birlikte alabilecekleri naylon torba,her t\u00fcrl\u00fc bez ve pa\u00e7avra par\u00e7as\u0131,k\u0131l yumaklar\u0131n\u0131n b\u00f6rkenek ile k\u0131rkbay\u0131r aras\u0131ndaki deli\u011fi t\u0131kamas\u0131 sonucu meydana gelir.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 su i\u00e7mesine ra\u011fmen susuzluk hissinin kaybolmamas\u0131, d\u0131\u015fk\u0131laman\u0131n \u00e7ok az yada hi\u00e7 olmamas\u0131 ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:A\u00e7l\u0131k ve dengesiz beslemeye f\u0131rsat verilmemeli,hayvanlar \u00e7\u00f6pl\u00fck ve benzeri yerlerde otlat\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* K\u0131rkbay\u0131r\u0131n Kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

Nedenleri: Rasyonda hububat-pirin\u00e7 kavuzu, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi kabuklar\u0131, kepek, \u00e7ok ince k\u0131y\u0131lm\u0131\u015f saman gibi hazm\u0131 g\u00fc\u00e7 olan maddelerin fazla olmas\u0131, mera besisinden birden kuru yeme ge\u00e7ilmesi, d\u00fczensiz sulama ve yemlerle b\u00fcy\u00fck miktarlarda kum al\u0131nmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenleridir.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, gevi\u015f getirmede azalma, az miktarda-sert yumaklar tarz\u0131nda d\u0131\u015fk\u0131lama ve yat\u0131p kalkarken inleme ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Rasyonda hazm\u0131 g\u00fc\u00e7 olan sel\u00fclozca zengin yem maddeleri fazla olmamal\u0131, mera besisinden aniden kuru yeme ge\u00e7ilmemeli ve hayvanlar d\u00fczenli sulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Midenin Yer De\u011fi\u015ftirmesi (Abomasum Deplasmanlar)<\/p>\n

Nedenleri: Bu hastal\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli nedeni kaba yemin az, buna kar\u015f\u0131n konsantre yemin \u00e7ok verilmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kaba yem az yedirilince i\u015fkembe yeterince dolmaz, konsantre yemlerin \u00e7o\u011fu do\u011frudan mideye ge\u00e7er. Midede sindirim olaylar\u0131 ba\u015flayarak mide geni\u015fler. Gebeli\u011fin ileri d\u00f6nemlerinde de yavru i\u015fkembeyi ileri ve yukar\u0131 do\u011fru iterek i\u015fkembenin yer de\u011fi\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Hastal\u0131\u011f\u0131n nedenleri aras\u0131nda ya\u015fl\u0131l\u0131k, hareketsizlik ve a\u015f\u0131r\u0131 m\u0131s\u0131r silaj\u0131 ile beslemenin de etkisi bulunmaktad\u0131r. Bu hastal\u0131k genellikle y\u00fcksek s\u00fct verimli ve iri c\u00fcsseli ineklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, s\u00fct veriminde azalma, az miktarda yap\u0131\u015fkan ve macun gibi d\u0131\u015fk\u0131lama ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Y\u00fcksek s\u00fct verimli ineklerde kaba yem oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmemeli ve yeterince verilmelidir. Kaba yem olarak tek ba\u015f\u0131na m\u0131s\u0131r silaj\u0131 yedirilmemelidir.<\/p>\n

* Mide \u00dclseri<\/p>\n

Nedenleri: Baz\u0131 enfeksiy\u00f6z hastal\u0131klar s\u0131ras\u0131nda, mide dolgunlu\u011fu ve deplasman\u0131, do\u011fum, sa\u011f\u0131m gibi stres halleri, a\u015f\u0131r\u0131 tane yemlerle beslenme ve buza\u011f\u0131larda erken ya\u015fta k\u00f6t\u00fc kaliteli kaba yemlerle beslenme sonucu meydana gelir.<\/p>\n

Belirtileri: Zay\u0131flama, haz\u0131ms\u0131zl\u0131k, i\u015ftahta azalma, s\u00fct veriminde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n koyu renkli olmas\u0131, bazen di\u015f g\u0131c\u0131rdatma ve sanc\u0131 gibi bulgularla seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hayvanlara a\u015f\u0131r\u0131 tane yem verilmemeli ve buza\u011f\u0131lara k\u00f6t\u00fc kaliteli kaba yem yedirilmemelidir.<\/p>\n

* Buza\u011f\u0131larda Midede Gaz Toplanmas\u0131
\nNedenleri: Buza\u011f\u0131lara s\u00fct veya s\u00fct ikame yemlerinin uzun aral\u0131klarla fazla miktarda i\u00e7irilmesi, s\u00fct\u00fcn so\u011fuk i\u00e7irilmesi, buza\u011f\u0131lar\u0131n s\u00fct veya s\u00fct ikame yemlerini \u00e7ok h\u0131zl\u0131 i\u00e7meleri sonucu olu\u015fur.<\/p>\n

Belirtileri: S\u00fct veya s\u00fct ikame yemleri verildikten bir saat sonra kar\u0131nda \u015fiddetli geni\u015fleme dikkati \u00e7eker.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Buza\u011f\u0131lar 12 sa.ten daha az aral\u0131klarla, so\u011fuk olmayan s\u00fct veya s\u00fct ikame yemleri ile beslenmelidir. S\u00fct ikame yemleri a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak olmamal\u0131, 45-50 \u00b0C s\u0131cakl\u0131kta haz\u0131rlanmal\u0131 ve i\u00e7irilmeden \u00f6nce 42 \u00b0C’ a d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmelidir. Pratik olarak elle kontrol edildi\u011finde s\u00fct s\u0131cak havada so\u011fuk, so\u011fuk havada s\u0131cak hissedilmelidir.<\/p>\n

* Buza\u011f\u0131larda Beslenmeye Ba\u011fl\u0131 \u0130shaller<\/p>\n

Nedenleri: Buza\u011f\u0131lar\u0131n fazla s\u00fct emmeleri veya suni emzirme s\u0131ras\u0131nda fazla s\u00fct verilmeleri, s\u00fct\u00fcn so\u011fuk yada bozulmu\u015f olmas\u0131, y\u00fcksek \u0131s\u0131ya tabi tutulmu\u015f s\u00fct tozlar\u0131 ile besleme ve mamalar\u0131n fazla miktarda suland\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu meydana gelir.<\/p>\n

Belirtileri: Uzun s\u00fcreli, b\u00fcy\u00fck hacimli, k\u00f6t\u00fc kokulu ve k\u00f6p\u00fckl\u00fc d\u0131\u015fk\u0131lama, k\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fcnde d\u00fczensizlik, k\u0131llar\u0131n parlak g\u00f6r\u00fcnmemesi ve yer yer d\u00f6k\u00fclmeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Buza\u011f\u0131lara so\u011fuk, bozulmu\u015f s\u00fctler verilmemelidir. G\u00fcnde canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n %10’undan fazla s\u00fct i\u00e7irilmemeli,3 haftal\u0131ktan \u00f6nce mama ile beslenmemelidir. Mamalar s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri kaynakl\u0131 ve iyi kaliteli olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

METABOL\u0130ZMA HASTALIKLARI<\/p>\n

* S\u00fct Hummas\u0131 (Hipokalsemi-Paresis Puerperalis)<\/p>\n

Do\u011fumu takiben birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde s\u00fct ineklerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6zellikle s\u00fct verimi y\u00fcksek hayvanlarda daha fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Nedenleri:Do\u011fumdan sonraki ilk 2 g\u00fcnde kandaki kalsiyum d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Kuru d\u00f6nemde ineklere g\u00fcnde 100 gr.dan fazla kalsiyum ve 80 gr.dan fazla fosfor verilmesi \u00f6nemli nedenlerindendir. Ayr\u0131ca, y\u00fcksek s\u00fct verimi, ineklerin 5 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmalar\u0131 ve daha \u00f6nceki y\u0131llarda s\u00fct hummas\u0131 ge\u00e7irmeleri hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclmesini art\u0131r\u0131r. S\u00fct veriminin artmas\u0131 sonucu metabolik ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanamamas\u0131,kurudaki yetersiz beslenme, yavru atma di\u011fer nedenler aras\u0131ndad\u0131r.
\nHastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclme riskini azaltmak i\u00e7in kalsiyum ihtiyac\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, kurudaki d\u00f6nemde (gebeli\u011fin son 2 ay\u0131nda), yonca gibi fazla miktarda kalsiyum i\u00e7eren yemlerden a\u015f\u0131r\u0131 yedirilmemelidir.<\/p>\n

Belirtileri: Genellikle do\u011fumdan sonraki ilk iki g\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Ba\u015flang\u0131\u00e7ta i\u015ftah kesilir, ba\u015f ve ayaklarda titreme, sallant\u0131l\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve kolayca d\u00fc\u015fme g\u00f6zlenir. \u0130kinci a\u015famada hayvan bilincini yitirir, inleme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, boyun kaslar\u0131nda kas\u0131lma olur, beden \u0131s\u0131s\u0131 normalin alt\u0131na d\u00fc\u015fer, nab\u0131z y\u00fckselir, yerde g\u00f6\u011f\u00fcs \u00fcst\u00fc yatar pozisyonda iken ba\u015f boyun \u00fczerine k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f, kulaklar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve so\u011fumu\u015f durumdad\u0131r. D\u0131\u015fk\u0131 ve idrar yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmez. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucunda komaya girer.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Kuru d\u00f6nemde, \u00f6zellikle do\u011fuma son 2-3 hafta kala rasyonda g\u00fcnl\u00fck kalsiyum miktar\u0131 80 ve en fazla 125 gr. olmal\u0131d\u0131r. Rasyonda Ca\/P oran\u0131 1\/1, hatta 1\/3.3 oran\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Gebe ineklerin hareket etmeleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tedavi
\nTedavisi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Acilen bir veteriner hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.
\n* Yatalak Sendromu (Downer Cow )<\/p>\n

Nedenleri: Nedenlerinden ba\u015fl\u0131cas\u0131 (%80-90) s\u00fct hummas\u0131n\u0131n tam olarak tedavi ettirilmemesidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer hastal\u0131klar ve beslenme problemleri, do\u011fum sonras\u0131 yaralanmalar, ineklerin a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011fl\u0131 ve kilolu olmalar\u0131, zeminlerin kayganl\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n meydana gelmesinde rol oynar.<\/p>\n

Daha \u00e7ok y\u00fcksek s\u00fct verimli ineklerde 4-6 ya\u015flar\u0131nda ve do\u011fumdan sonraki 10 g\u00fcnde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Do\u011fum d\u00f6neminde yatan ineklerin %20’sini olu\u015fturur.<\/p>\n

Belirtileri: Do\u011fumdan sonra aya\u011fa kalkamamas\u0131na ra\u011fmen yeme ve suya kar\u015f\u0131 i\u015ftahas\u0131 \u00e7o\u011funlukla normaldir. D\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131 ve idrar\u0131n\u0131 yapar. Aya\u011fa kalkma \u00e7abas\u0131 vard\u0131r, s\u00fcr\u00fcnerek yer de\u011fi\u015ftirebilirler. Bu nedenle \u00f6n taraflar\u0131n\u0131 kald\u0131rabilirken, arka taraflar\u0131n\u0131 yaln\u0131z birka\u00e7 cm kald\u0131rabilirler.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: S\u00fct hummas\u0131n\u0131n olu\u015fumu \u00f6nlenmelidir. S\u00fct hummas\u0131 olaylar\u0131 en k\u0131sa s\u00fcrede tedavi ettirilmeli ve tedavi edilmesine ra\u011fmen aya\u011fa kalkmayan veya aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131 halde tekrar yatma durumlar\u0131nda en k\u0131sa s\u00fcrede yeniden Veteriner Hekime haber verilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 4 saatten daha fazla ayn\u0131 taraf\u0131na yatan ine\u011fin ayaklar\u0131nda tutukluk olmakta ve aya\u011fa kalkmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir. Bu ama\u00e7la yatan ineklerin 4 saatte bir pozisyonu de\u011fi\u015ftirilmeli, altlar\u0131na kuru ve bol altl\u0131k at\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130nekler do\u011fumdan 4 g\u00fcn \u00f6nce do\u011fum bokslar\u0131na al\u0131nmal\u0131 ve burada bol ve kuru altl\u0131kl\u0131 ortamda tutulmal\u0131d\u0131r. Ah\u0131r zeminlerinin kaygan olmas\u0131 \u00f6nlenmelidir.<\/p>\n

* Do\u011fum \u00d6ncesi Felci<\/p>\n

Nedenleri: As\u0131l nedeni rasyonda fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. K\u00f6t\u00fc beslenme ko\u015fullar\u0131n\u0131n yan\u0131nda kalsiyum noksanl\u0131\u011f\u0131 da hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumunda rol oynar.<\/p>\n

Belirtileri: Do\u011fuma 2-3 hafta kala aya\u011fa kalkamama ile kendini belli eder. Yeme ve i\u00e7me normaldir. D\u0131\u015fk\u0131 ve idrar\u0131n\u0131 yapar.
\nKorunma Yollar\u0131: Kalsiyum ve \u00f6zellikle fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131ndan korumal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle kurak d\u00f6nemlerde \u00f6nlerine fosfor i\u00e7eren yalama ta\u015flar\u0131 konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* \u00c7ay\u0131r Tetanisi (Hipomagnezemik Tetani)<\/p>\n

K\u0131\u015f\u0131n uzun s\u00fcre ah\u0131rda beslenen s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n baharda merada otlat\u0131lmas\u0131 sonucu; \u00f6z su bak\u0131m\u0131ndan zengin ye\u015fil otlar\u0131 fazla yemesinden do\u011fan bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Nedenleri:Magnezyum yetersizli\u011fine ba\u011fl\u0131 olu\u015fur. Gen\u00e7 meralar magnezyum bak\u0131m\u0131ndan fakir, potasyum ve sodyum y\u00f6n\u00fcnden zengindir. Potasyum ve sodyumun fazla olmas\u0131 magnezyumun emilmesini engellemektedir.<\/p>\n

Belirtileri:Hayvan otlamay\u0131 keser, huzursuzdur, sald\u0131rgand\u0131r. Birka\u00e7 saat sonra merada \u00f6lm\u00fc\u015f olarak bulunabilir.
\nTedavi:Erken d\u00f6nemde tedavi edilebilir. Acilen bir veteriner hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Kemik Erimesi (Osteomalazi)<\/p>\n

Nedenleri: Ba\u015fl\u0131ca nedeni uzun s\u00fcren fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7an durumlar ise, topra\u011f\u0131n fosfor bak\u0131m\u0131ndan fakir olmas\u0131, kurak mevsimlerde yeti\u015fen bitkilerde fosfor oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, rasyonda protein noksanl\u0131\u011f\u0131, erozyon, topra\u011f\u0131n hatal\u0131 g\u00fcbrelenmesi say\u0131labilir. Dolayl\u0131 olarak da, rasyonda kalsiyumun y\u00fcksek ve D vitaminin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131d\u0131r.Ayr\u0131ca, sindirim bozukluklar\u0131, A vitamini noksanl\u0131\u011f\u0131, paraziter hastal\u0131klar fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Y\u00fcksek s\u00fct verimli ve ya\u015fl\u0131 ineklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Belirtileri: Ba\u015flang\u0131\u00e7ta verim ve kilo kayb\u0131, bo\u011faya gelme aral\u0131klar\u0131nda d\u00fczensizlik ve gebe kalma oran\u0131nda azalma gibi son derece \u00f6nemli ekonomik kay\u0131plara neden olur. Bu d\u00f6nemde uygun olmayan cisimleri yalama ve yeme (pika) dikkati \u00e7eker. Daha sonralar\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f bozuklu\u011fu, \u00f6zellikle \u00f6n ayaklarda topall\u0131k, y\u00fcr\u00fcrken \u00e7\u0131t\u0131rt\u0131l\u0131 sesler, s\u0131rtta kamburluk, hareket etmede isteksizlik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Uzun s\u00fcre yerde yatarlar, aya\u011fa kalkmak istemezler. Yerde yatarken de i\u015ftahlar\u0131 iyidir. K\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fc parlak de\u011fildir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlenmelidir. Hayvan ba\u015f\u0131na g\u00fcnde en az 15 gram fosfor almalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Fosfor noksanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekilen b\u00f6lgelerde do\u011fuma 1-2 hafta kala ve sa\u011fmal d\u00f6nemde yemlerine hayvan ba\u015f\u0131na g\u00fcnde 40-80 gr dikalsiyum fosfat (DCP) ilave edilmelidir. \u0130neklerin \u00f6nlerinde s\u00fcrekli olarak fosfor i\u00e7eren yalama ta\u015flar\u0131 bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Ra\u015fitizm<\/p>\n

Nedenleri: Kalsiyum, fosfor ve D vitamini noksanl\u0131\u011f\u0131 sonucu buza\u011f\u0131 ve danalarda g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131kt\u0131r. K\u00f6t\u00fc ah\u0131r \u015fartlar\u0131nda bar\u0131nd\u0131r\u0131lan buza\u011f\u0131 ve danalarda ise g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan yararlanamama sonucu D vitamini eksikli\u011fi \u00f6nemli rol oynar.<\/p>\n

Belirtileri: Geli\u015fme gerili\u011fi, zay\u0131fl\u0131k, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f bozuklu\u011fu, ayak eklemlerinde \u015fi\u015flik, ayaklarda e\u011filme, f\u0131\u00e7\u0131 bacakl\u0131l\u0131k, di\u015f de\u011fi\u015ftirmede gecikme ve d\u00fczensizlik, g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinde bas\u0131kl\u0131k ve s\u0131rtta kamburluk g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Gebe ineklere iyi kaliteli kuru ot verilmeli, gebe ve sa\u011fmal ineklerin yemlerine kemik unu veya DCP kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gebelik devresinde ineklerin yemlerinde yeterli d\u00fczeyde A ve D vitamini bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu vitaminler yemlerle yeterince sa\u011flanam\u0131yorsa gebeli\u011fin son aylar\u0131nda enjeksiyon tarz\u0131nda verilmelidir. Buza\u011f\u0131lar g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan yararlanmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k havada g\u00fcnde birka\u00e7 saat dola\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Ketosis<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni y\u00fcksek s\u00fct verimli ineklerde sa\u011fmal d\u00f6nemde olu\u015fan enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu ya rasyondaki enerji azl\u0131\u011f\u0131ndan yada g\u0131da al\u0131m\u0131n\u0131 azaltan bir\u00e7ok hastal\u0131ktan meydana gelir. Hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011flanmas\u0131 ve hareketsizlik \u00f6nemli rol oynar.Olaylar\u0131n %90’\u0131 do\u011fumdan sonraki ilk 2 ayda ve bunlar\u0131n da \u00e7o\u011fu ilk ayda g\u00f6zlenir. En s\u0131k olarak 4. ve 5. do\u011fumunu yapan ineklerde meydana gelir.<\/p>\n

Belirtileri: Ketosis gizli (subklinik), sindirim ve sinirsel olmak \u00fczere 3 formda seyreder.<\/p>\n

Gizli form : En yayg\u0131n tipi olup, yaln\u0131z s\u00fct verimi ve d\u00f6l veriminde azalma ile seyretti\u011finden direkt olarak \u00fczerinde durulmamakta veya g\u00f6zden ka\u00e7makta; bu nedenle de b\u00fcy\u00fck ekonomik kay\u0131plara neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sindirim formu: S\u00fct verimi ve i\u015ftahta azalma, ilk \u00f6nce konsantre yeme, sonra silaja ve en son da di\u011fer kaba yemlere i\u015ftahs\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Gitgide kilo kayb\u0131, harekette isteksizlik ve \u00e7o\u011funlukla kuru, sert d\u0131\u015fk\u0131lama dikkati \u00e7eker.<\/p>\n

Sinirsel formu: N\u00f6betler tarz\u0131nda 1-2 saat s\u00fcren ve ani ba\u015flayan sinirsel belirtilerle seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Gebe inekler do\u011fuma 40 g\u00fcn kala kuruya al\u0131nmal\u0131 ve bu s\u00fcrede 3-4 kg’ dan fazla konsantre yem verilmemelidir. Bu d\u00f6nemde ineklerin hareket etmeleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Rasyonda kaba yem oran\u0131 en az %40 olmal\u0131d\u0131r. Do\u011fumdan sonraki ilk d\u00f6nemlerde k\u00f6t\u00fc haz\u0131rlanm\u0131\u015f silaj yemleri, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve ac\u0131m\u0131\u015f yem maddeleri, ac\u0131m\u0131\u015f ya\u011flar ve ya\u011fl\u0131 tohum k\u00fcspeleri gibi yemler m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar az kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tedavi
\nTedavisi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

* Karaci\u011fer Komas\u0131 ( Karaci\u011fer Ya\u011flanmas\u0131 )<\/p>\n

Nedenleri: Rasyonda ya\u011f oran\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 miktarda fazla olmas\u0131ndan ileri gelir. Kuruda kalma devresinde yeterli kaba yem verilmeyip, hububat ve ya\u011fl\u0131 tohum k\u00fcspeleri bak\u0131m\u0131ndan zengin yemlerle besleme karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 i\u00e7in risktir. Gebelik d\u00f6neminde uzun s\u00fcre kuru d\u00f6nemde kalma, d\u00fczensiz besleme hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumunda rol oynar.
\nHastal\u0131k do\u011fumdan sonraki d\u00f6nemde ve gen\u00e7lerde daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Belirtileri: Bu hastal\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli belirtisi do\u011fumdan \u00f6nce a\u015f\u0131r\u0131 kilolu olmalar\u0131, semirtilmeleri, do\u011fumdan sonra ise \u015fiddetli zay\u0131flamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Ketosisin korunma yollar\u0131nda bahsedilen tedbirler bu hastal\u0131kta da uygulanmal\u0131d\u0131r. Gebeli\u011fin son 1\/3’\u00fcnde ve kuru d\u00f6nemde ineklerin a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011flanmas\u0131 \u00f6nlenmelidir.<\/p>\n

* A Vitamini Eksikli\u011fi (A Avitaminosis)<\/p>\n

Nedenleri: Ba\u015fl\u0131ca nedenleri yeterince ye\u015fil ot yedirilmemesi, k\u00f6t\u00fc kaliteli kuru meralarda otlatma, yemlerin y\u00fcksek \u0131s\u0131, nem ve \u0131\u015f\u0131\u011fa maruz kalmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

A vitamini eksikli\u011fi k\u0131\u015f\u0131n kapal\u0131 ah\u0131r \u015fartlar\u0131ndaki s\u0131\u011f\u0131rlarda ve \u00f6zellikle dana ve buza\u011f\u0131larda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nBelirtileri: Ba\u015flang\u0131\u00e7ta gece k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, daha sonralar\u0131 g\u00fcnd\u00fcz k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc; kuru, kaba ve kepekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde k\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fc; kuru-kabuklu ve \u00e7atlam\u0131\u015f t\u0131rnak yap\u0131s\u0131, geli\u015fmekte olanlarda b\u00fcy\u00fcmenin azalmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fcmede koordinasyon bozuklu\u011fu, yeti\u015fkinlerde kilo kayb\u0131 ve yavru alamama problemleri ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hayvanlara ye\u015fil ot yedirilmeli ve yemler uygun \u015fartlarda i\u015fleme tabi tutulup saklanmal\u0131d\u0131r. A vitamininin g\u00fcnl\u00fck asgari al\u0131nmas\u0131 gereken miktar\u0131 40 IU\/kg’ d\u0131r. Bu miktar 60-80 IU\/kg d\u00fczeyinde ve hatta gebelik, s\u00fct verimi gibi durumlarda bu d\u00fczeyin de %50 fazlas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.
\n\u0130ki ay ara ile 3000-6000 IU\/kg dozunda A vitamininin adele i\u00e7i uygulamalar\u0131 yeterli olmaktad\u0131r.<\/p>\n

* Beyaz Kas Hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

Selenyum ve E vitamini noksanl\u0131klar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Buza\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir.
\nNedenleri; Hayvan\u0131n yemlerle yeterli miktarda selenyum ve E vitamini alamamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri; Bitkinlik, durgunluk, solunum say\u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131, tutuk y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, aya\u011fa kalkmada g\u00fc\u00e7l\u00fck gibi belirtiler g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Tedavi ; Tedavisi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

BAKTER\u0130YEL HASTALIKLARI<\/p>\n

* Buza\u011f\u0131 Septisemisi
\nHastal\u0131k; inek yeti\u015ftirilen yerlerde fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve kay\u0131plara sebep olur. Yeni do\u011fan hayvanlar\u0131n bir arada tutuldu\u011fu b\u00f6lgelerde, so\u011fuk, pis, rutubetli ve karanl\u0131k ah\u0131rlarda enfeksiyon daha yayg\u0131nd\u0131r. Mikropla bula\u015f\u0131k s\u00fct, su ve g\u0131dalar\u0131n sindirim sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla v\u00fccuda al\u0131nmas\u0131 ile enfeksiyon olu\u015fur.<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca etkenleri E.coli bakterisi, Rota ve Corona viruslard\u0131r. Bu etkenlerin yan\u0131nda bir\u00e7ok bakteri ve viruslar da rol oynar. Bu etkenlerin hastal\u0131\u011f\u0131 meydana getirmesinde bir\u00e7ok neden bulunmaktad\u0131r. Bunlar :<\/p>\n

Buza\u011f\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131: Genellikle 4 g\u00fcnl\u00fckten k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta (\u00f6zellikle E.coli) ba\u015flar ve 3 haftal\u0131\u011fa kadar, hatta bir ayl\u0131\u011fa kadar ki d\u00f6nemde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

A\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fcn yetersiz verilmesi: Her canl\u0131 gibi buza\u011f\u0131lar da do\u011fduktan k\u0131sa s\u00fcre sonra kolostrum dedi\u011fimiz a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fc almal\u0131d\u0131rlar.\u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisinde anas\u0131n\u0131n hayat\u0131 boyunca ge\u00e7irdi\u011fi hastal\u0131klara ve oldu\u011fu a\u015f\u0131lara kar\u015f\u0131 antikor denilen koruyucu maddeler bulunmaktad\u0131r. \u0130neklerin rahimlerindeki yavru zarlar\u0131 \u00e7ok katl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in buza\u011f\u0131lar ana karn\u0131nda iken bu koruyucu maddelerden yararlanamazlar. Bu nedenle koruyucu maddelerin mutlaka do\u011fumdan sonra ilk 3 sa.te al\u0131nmas\u0131 gerekir. Buza\u011f\u0131lar g\u00fcnde, iki \u00f6\u011f\u00fcnde canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1\/10’u kadar a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fc almal\u0131d\u0131rlar. \u00d6rnek verilecek olursa; 40 kg’ l\u0131k bir buza\u011f\u0131ya 2 lt sabah, 2 lt ak\u015fam a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fc verilmelidir. A\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fcn koruyucu maddeleri bulundurmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda normal s\u00fcte g\u00f6re di\u011fer \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri de vard\u0131r A\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcne ac\u0131ms\u0131 tad\u0131 veren i\u00e7indeki magnezyum s\u00fclfat (\u0130ngiliz tuzu) ‘d\u0131r. Bu madde buza\u011f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131ndaki ilk barsak i\u00e7eri\u011finin at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fcn besleyici y\u00f6n\u00fc fazlad\u0131r.<\/p>\n

Anan\u0131n ya\u015f\u0131: Gen\u00e7 ineklerin yavrular\u0131 ya\u015fl\u0131 ineklerin yavrular\u0131na g\u00f6re hastal\u0131\u011fa daha \u00e7ok yakalanabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fl\u0131 ineklerin a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcnde hayat\u0131 boyunca kazand\u0131\u011f\u0131 koruyucu madde daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

Gebe ine\u011fin kuruya ge\u00e7 al\u0131nmas\u0131: Gebe inekler do\u011fuma en ge\u00e7 40 g\u00fcn kala kuruya al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Daha ge\u00e7 al\u0131nacak olursa, karn\u0131ndaki yavruyu yeterince besleyemez ve bu t\u00fcr yavrular c\u0131l\u0131z do\u011far, hastal\u0131klara daha \u00e7ok yakalan\u0131rlar.<\/p>\n

So\u011fuk, ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ve r\u00fczgarl\u0131 havalar: Bu t\u00fcr havalar buza\u011f\u0131n\u0131n direncini k\u0131rarak hastal\u0131klara yakalanmas\u0131na zemin haz\u0131rlarlar.<\/p>\n

Do\u011fum localar\u0131n\u0131n temiz olmamas\u0131: Ortam temiz olmad\u011f\u0131 zaman buralarda daha \u00e7ok mikrop olaca\u011f\u0131ndan buza\u011f\u0131lar yeni do\u011fduklar\u0131nda korumas\u0131z olduklar\u0131ndan bu mikroplarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir.<\/p>\n

Kalitesiz s\u00fct ikame yemi verilmesi: Buza\u011f\u0131lar yeterince beslenemedi\u011finden ve sindirim bozuklu\u011fu oldu\u011fundan hastal\u0131klara yakalanma \u015fans\u0131 artar.<\/p>\n

Bu hastal\u0131k s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ve baz\u0131 durumlarda tedaviye ra\u011fmen \u00f6l\u00fcmle seyretti\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli bir problemdir.<\/p>\n

Belirtileri: Hastal\u0131k de\u011fi\u015fik \u015fekillerde seyreder.<\/p>\n

Septisemi formu:Genellikle 4 g\u00fcnl\u00fckten k\u00fc\u00e7\u00fcklerde durgunluk,aya\u011fa kalkamama, s\u00fct\u00fcn\u00fc emmeme, ba\u015flang\u0131\u00e7ta ate\u015f ve sonra v\u00fccudun so\u011fumas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

\u0130shal formu: Sulu macun gibi, a\u00e7\u0131k sar\u0131-beyaz, a\u00e7\u0131k kahve renkli, koyu ye\u015fil, k\u00f6t\u00fc kokulu ishal g\u00f6zlenir. Kuyruk ve \u00e7evresi ishalle bula\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcmdedir.<\/p>\n

Enterotoksemik form: 3-5 g\u00fcnl\u00fckten b\u00fcy\u00fcklerde ani olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eiddetli halsizlik, yerde yatar durumda, zaman zaman \u00e7\u0131rp\u0131nma durumundad\u0131r.<\/p>\n

Te\u015fhis:Buza\u011f\u0131larda hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamak kolay olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k nedenin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in laboratuvar muayenelerine ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n

Tedavi: Hastalar ayr\u0131larak geni\u015f spektrumlu antibiyotikler ve s\u00fclfonamidlerle tedaviye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Analar gebeli\u011fin 7. ay\u0131ndan itibaren kuruya \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 zaman, E. coli a\u015f\u0131s\u0131 ile birer hafta ara ile 3 defa a\u015f\u0131lan\u0131r. Bunun i\u00e7in bir veteriner hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca yavrulara do\u011fduktan hemen sonra ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k artt\u0131r\u0131c\u0131 serumlar uygulan\u0131r. Hayvanlar\u0131 kuvvetlendirmek i\u00e7in vitaminli preparatlar, ishal kesen ila\u00e7lar, mineral maddeler verilir. Hayvanlara iyi bir g\u0131da rejimi uygulan\u0131r ve hijyenik tedbirler al\u0131n\u0131r.
\nKorunma Yollar\u0131 : Hastal\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan nedenler en aza indirilmelidir. \u0130neklere gebeli\u011fin 7.ay\u0131ndan itibaren E.coli ve hatta Rota, Corona virus i\u00e7eren karma a\u015f\u0131lar yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Do\u011fan buza\u011f\u0131ya ilk 3 sa.te mutlaka canl\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n %5\u2019i kadar a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fc i\u00e7irilmelidir. Do\u011fan buza\u011f\u0131lara ilk saatlerde septisemi serumu uygulanmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7 ineklerden do\u011fan yavrulara o d\u00f6nemde do\u011fum yapm\u0131\u015f ya\u015fl\u0131 inek varsa a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcnden i\u00e7irilebilir. Hatta bu ama\u00e7la, ya\u015fl\u0131 ineklerin a\u011f\u0131z s\u00fctleri derin dondurucu veya buzlukta saklanabilir.
\n* Antraks (\u015earbon)<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Bacillus antracis ad\u0131 verilen bir bakteridir. Bu bakterinin spor formlar\u0131 d\u0131\u015f ortamlarda uzun s\u00fcre dayan\u0131kl\u0131 olarak kal\u0131r. S\u0131\u011f\u0131rlardan ba\u015fka koyunlarda da yayg\u0131n olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

\u0130nsanlara bula\u015fabilen bir hastal\u0131k olmas\u0131 (zoonoz) ve hemen hemen %100 \u00f6l\u00fcmle seyretmesi nedeniyle \u00f6nemli bir hastal\u0131kt\u0131r. \u0130hbar\u0131 mecburidir.<\/p>\n

Belirtileri: Baz\u0131 olaylar 1-4 sa. i\u00e7inde hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermeden \u00f6l\u00fcmle seyreder. Di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 da 1-2 g\u00fcnde durgunluk, y\u00fcksek ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, v\u00fccudun \u00e7e\u015fitli yerlerinde \u015fi\u015flikler olmas\u0131, ishal, s\u00fct\u00fcn kan i\u00e7ermesi veya sar\u0131 renkte olmas\u0131, \u00f6lmeden \u00f6nce a\u011f\u0131z, burun, an\u00fcs ve genital kanaldan kan gelmesi ile karakterizedir. \u0130yile\u015fen hayvanlar ise, bir s\u00fcre daha s\u00fct ve idrarlar\u0131yla etkeni etrafa sa\u00e7arlar.<\/p>\n

Bula\u015fma:Antrakstan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvana kesinlikle otopsi yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00d6len hayvana e\u011fer otopsi yap\u0131l\u0131rsa kandaki bakteriler k\u0131sa s\u00fcrede spor haline ge\u00e7er, ara\u00e7-gere\u00e7 ve \u00e7evreye bula\u015f\u0131r. Kan emici, sokucu sinek ve b\u00f6cekler antraks sporlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilir ve bula\u015ft\u0131rabilirler. Ayr\u0131ca bula\u015f\u0131k kemik unu, k\u0131l, yapa\u011f\u0131, deri, silaj yemi gibi maddeler bula\u015fmada \u00f6nemli rol oynarlar. Bula\u015fma ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 yolla olur:<\/p>\n

1) Sindirim sistemi yoluyla: Su, yem, ot, kemik-unu ile g\u0131dalara bula\u015fan etken sindirim sisteminde bulunan yara-\u00e7iziklerden girerek enfeksiyon olu\u015fturur.<\/p>\n

2) Solunum sistemi yoluyla: Hayvanlarda nadiren g\u00f6r\u00fclen bu yolla bula\u015fma, daha \u00e7ok insanlarda meydana gelir.<\/p>\n

3) Deri yoluyla: \u00c7izik, yara, operasyon yaras\u0131 gibi nedenlerle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulan deriler etken i\u00e7in en uygun giri\u015f kap\u0131s\u0131d\u0131r. Buradan etken girerek enfeksiyon olu\u015fturur.<\/p>\n

Klinik bulgular: Enfeksiyon \u00e7ok h\u0131zl\u0131, h\u0131zl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zl\u0131 \u015fekilde seyreder.<\/p>\n

\u00c7ok h\u0131zl\u0131 form: Beyin kanamas\u0131 sonucu hayvanda sendeleme, solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, ayakta duramama, titreme, halsizlik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve bu tablonun sonunda yere d\u00fc\u015ferek, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00f6l\u00fcr. \u00d6l\u00fcmden \u00f6nce ve sonra a\u011f\u0131z, burun ve an\u00fcsten p\u0131ht\u0131la\u015fmayan kan gelir.
\nH\u0131zl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zl\u0131 form:
\nV\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 40-42 oC’ye kadar y\u00fckselir ve bir m\u00fcddet sonra d\u00fc\u015fer. Hayvanlar 3-4 g\u00fcn i\u00e7inde \u00f6l\u00fcrler. Bu olaylar\u0131n \u00e7o\u011funda hayvanda i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, huzursuzluk, depresyon tablosu izlenir. \u0130leri olgularda ishal, koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte idrar, bo\u011faz alt\u0131nda ve v\u00fccudun di\u011fer yerlerinde \u00f6demler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u00fct verimi azal\u0131r. Gebeler yavru atar.<\/p>\n

Te\u015fhis:Bu hastal\u0131k \u00e7ok h\u0131zl\u0131 seyretti\u011finden ani \u00f6l\u00fcmler \u015feklindeki olaylardan dolay\u0131 klinik bulgular tespit edilemez. Bu \u015fekliyle te\u015fhisi zordur. Antrakstan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvana kesinlikle otopsi yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ancak otopsi yap\u0131lm\u0131\u015f ise laboratuvara kan, dalak, kemik, kulak par\u00e7as\u0131 en seri \u015fekilde usul\u00fcne uygun olarak g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

Tedavi:\u00c7ok h\u0131zl\u0131 ve h\u0131zl\u0131 seyretti\u011finden k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6l\u00fcm meydana getiren bu hastal\u0131kta tedavi pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak b\u00fcy\u00fck ba\u015f hayvanlar\u0131n bu hastal\u0131\u011f\u0131nda tedavi yap\u0131labilmektedir. Bu hayvanlara y\u00fcksek dozda antibiyotik (penisilin, streptomisin ve oksitetrasiklin) uygulanabilir. Bu antibiyotiklere ilaveten hasta hayvanlara ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k serumu verilebilir<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Kadavra ve her \u00e7e\u015fit bula\u015f\u0131k hayvan materyali ve bula\u015f\u0131k nesneler tamamen kald\u0131r\u0131larak derin \u00e7ukurlara g\u00f6m\u00fclmelidir. Hastal\u0131k \u00e7\u0131kan odaklara karantina uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc normal olan hayvanlara a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131lmal\u0131, temas veya temas \u015f\u00fcphesi olanlara veteriner hekimin \u00f6nerece\u011fi bir antibiyotik uygulat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastalar\u0131n bulundu\u011fu \u00e7evre kuvvetli dezenfektanlarla dezenfekte edilmelidir. Antraks \u00e7\u0131kan b\u00f6lgelerde y\u0131lda bir kez a\u015f\u0131 uygulanmaktad\u0131r. Antrakstan \u00f6len hayvana otopsi yap\u0131lmay\u0131p, do\u011fal delikleri t\u0131kanarak en az 2 m derinlikte \u00e7ukur a\u00e7\u0131l\u0131r g\u00f6m\u00fclmeli ve \u00fczerine s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 d\u00f6k\u00fclerek kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Brusellozis (Akdeniz Hummas\u0131)<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Brucella abortus bakterisidir. Etken merada k\u0131\u015f aylar\u0131nda 100 g\u00fcn, yaz aylar\u0131nda 30 g\u00fcn kadar ya\u015far.<\/p>\n

Bula\u015fma :A\u011f\u0131z yolu ve \u00e7iftle\u015fme iledir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yayg\u0131n olan bu hastal\u0131k, her ya\u015fta meydana gelirken s\u00fct ineklerinde y\u00fcksek oranda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131k mikropla bula\u015f\u0131k at\u0131k yavru, yavru zar\u0131 ve s\u0131v\u0131lar\u0131n hayvan yemlerine, mera otlak ve i\u00e7me sular\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 ve bunlar\u0131n hayvanlar taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131yla bula\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca, hastal\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f hayvanlar, s\u00fct, \u00fcreme organ\u0131ndan gelen ak\u0131nt\u0131, idrar ve d\u0131\u015fk\u0131 ile \u00e7evreye bol miktarda mikrop sa\u00e7arak hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na sebep olurlar. Ayn\u0131 zamanda sat\u0131n al\u0131nan hastal\u0131kl\u0131 bir ine\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir s\u00fcr\u00fcye girmesiyle hastal\u0131k yay\u0131l\u0131r. Yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 fazla olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \u0130neklerde yavru atmaya neden olmas\u0131 ve insanlara bula\u015fmas\u0131 (zoonoz) nedeniyle \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130nek ve d\u00fcvelerde \u00f6zellikle gebeli\u011fin son 1\/3’\u00fcnde yavru atmaya neden olur. Hastal\u0131\u011fa yeni yakalanm\u0131\u015f hayvanlar\u0131n hemen hemen yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 yavru atar. Yavru zarlar\u0131n\u0131 atamama, rahmin iltihab\u0131 ve d\u00f6l tutmama olu\u015fabilir. Bo\u011falarda ise yumurtal\u0131klar\u0131nda (testislerinde) iltihap ve \u015fi\u015flik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca hem erkek hem de di\u015filerde topall\u0131\u011fa neden olur.<\/p>\n

Te\u015fhis : Hastal\u0131\u011f\u0131n te\u015fhisi at\u0131k yavru ve yavru zar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu hallerde taze ve b\u00fct\u00fcn olarak laboratuvara g\u00f6nderilmesi veya hayvanlardan al\u0131nan kanlar\u0131n muayenesi ile yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Yavru atan ana hayvanlar esas s\u00fcr\u00fcden, bulundu\u011fu ah\u0131rdan ayr\u0131larak uzak bir yerde 3-4 hafta sa\u011flam hayvanlardan ayr\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r. At\u0131k yapm\u0131\u015f hayvanlar \u00fcreme organ\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131, idrar, d\u0131\u015fk\u0131, at\u0131k yavru, yavru zar\u0131 ve s\u0131v\u0131lar\u0131 ile bula\u015f\u0131k yerler, ah\u0131r zeminleri topraksa 10-15 cm kaz\u0131tt\u0131r\u0131larak; \u015fayet betonsa, t\u00fcm g\u00fcbre ve yatakl\u0131klar toplanarak, ah\u0131rdan uzak bir yerde iyice yak\u0131l\u0131r. Ah\u0131rda t\u00fcm temizlikler yap\u0131ld\u0131ktan sonra etkili bir ila\u00e7la ah\u0131r ve yemlikler dezenfekte edilir. \u0130la\u00e7lanan ah\u0131rlar en az 10-15 g\u00fcn bo\u015f b\u0131rak\u0131l\u0131r ve ilk ila\u00e7lamadan sonra ikinci kez tam bir ila\u00e7lama daha yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Hayvan yeti\u015ftiricileri hastal\u0131k hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip olmal\u0131; s\u00fcr\u00fcye d\u0131\u015fardan kontrols\u00fcz, muayenesiz ve hastal\u0131kl\u0131 hi\u00e7bir hayvan sokulmamal\u0131d\u0131r. Hayvanlar belli aral\u0131klarla kan muayenelerine tabi tutulmal\u0131d\u0131r. Hasta bo\u011fa ve mikroplu spermalar\u0131n kesinlikle kullan\u0131lmamas\u0131 gereklidir. Ah\u0131rlar\u0131n ve buralarda bulunan her t\u00fcrl\u00fc malzemenin belli zamanlarda ila\u00e7lanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Di\u015fi buza\u011f\u0131lar ilk olarak 3-8 ayl\u0131k iken daha sonra senede bir defa Brusella a\u015f\u0131s\u0131 ile a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131rlar. A\u015f\u0131lanma ile hayvanlar hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131 olur.<\/p>\n

Brusellozis hastal\u0131\u011f\u0131, hastal\u0131kl\u0131 hayvanlar\u0131n \u00e7i\u011f s\u00fctlerini i\u00e7en veya bu mikroplu s\u00fctlerden yap\u0131lan taze peynir, krema ve tereya\u011f gibi g\u0131dalar\u0131n yenilmesi ile insanlara ge\u00e7er. \u0130nsanlarda dalgal\u0131 ate\u015f, terleme, halsizlik, uykusuzluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, ba\u015f ve eklem a\u011fr\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Hastal\u0131ktan korunmak i\u00e7in s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri haz\u0131rlanmadan \u00f6nce, s\u00fctler iyice kaynat\u0131larak mikroplar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Kaynat\u0131lm\u0131\u015f s\u00fctlerden yap\u0131lan s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri hastal\u0131k kayna\u011f\u0131 olu\u015fturmaz.<\/p>\n

\u0130nsan Brusellozisinde en etkili korunma \u00e7aresi, hayvanlarda hastal\u0131\u011f\u0131n m\u00fccadelesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hastal\u0131\u011fa yakalanan ki\u015filer hemen bir hekime ba\u015f vurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlarda kitle halinde yavru atma g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 \u0130l ve \u0130l\u00e7e m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine m\u00fcracaat edilmelidir.<\/p>\n

* T\u00fcberk\u00fcloz (Verem)<\/p>\n

Nedenleri: Etkeni s\u0131\u011f\u0131r tipi t\u00fcberk\u00fcloz basili’dir. Daha az olarak insan ve nadiren de ku\u015f tipi t\u00fcberk\u00fcloz basilleri hastal\u0131k olu\u015fturur. T\u00fcberk\u00fcloz basili g\u00fcne\u015fsiz, nemli, \u0131l\u0131k ortamlarda haftalarca ya\u015fayabilir. \u0130nsanlara bula\u015fan bir hastal\u0131k olmas\u0131 nedeni ile \u00e7ok \u00f6nemlidir. Verem mikrobu et ve s\u00fct ile insanlara ge\u00e7er. Bu mikrop \u0131s\u0131ya, so\u011fu\u011fa ve dezenfektanlara kar\u015f\u0131 diren\u00e7lidir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 mikrobun ba\u015f d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlar s\u0131k\u0131\u015f\u0131k vaziyette bar\u0131n\u0131yorsa, so\u011fuk ve rutubetli yerde bulunuyorsa, iyi beslenemiyorsa kolayca hastal\u0131\u011fa yakalan\u0131rlar .
\nBula\u015fma: Kontrol yap\u0131lmayan ah\u0131rlarda hastal\u0131k oran\u0131 y\u00fcksektir. T\u00fcrkiye’de hastal\u0131k problem olarak devam etmektedir. Ayr\u0131ca insanlara bula\u015fabilmesi nedeniyle s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftiricili\u011finde son derece \u00f6nemli bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcberk\u00fclozlu hayvanlar, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, aks\u0131r\u0131k ve balgamlar\u0131yla d\u0131\u015far\u0131 att\u0131klar\u0131 mikroplar\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki di\u011fer s\u0131\u011f\u0131rlara soluma yoluyla bula\u015ft\u0131r\u0131rlar. Kapal\u0131 ve kalabal\u0131k ah\u0131rlarda h\u0131zla yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Hasta inekler g\u00f6bek kordonu ile hastal\u0131\u011f\u0131 yavrusuna ge\u00e7irirler.
\nBuza\u011f\u0131 hasta annesinin memesini emerek veya bu memeden sa\u011f\u0131lm\u0131\u015f s\u00fct\u00fc i\u00e7erek hastal\u0131\u011fa yakalanabilir. Erginler genellikle verem mikrobu ile bula\u015f\u0131k g\u0131dalarla (Yem, su, ot gibi) mikrobu al\u0131rlar.<\/p>\n

T\u00fcberk\u00fclozlu hayvan\u0131n ak\u0131nt\u0131 ve spermas\u0131 mikrop ta\u015f\u0131yorsa a\u015f\u0131m yoluyla di\u011ferlerine bula\u015f\u0131r.
\nDeri yoluyla bula\u015fma daha \u00e7ok insanlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nBelirtileri Akci\u011ferT\u00fcberk\u00fclozunda :\u0130niltili ve h\u0131zl\u0131 solunum, solunumda zorluk, zay\u0131flama, halsizlik, yorulma, t\u00fcylerde kabarma-donukla\u015fma, kuru-k\u0131sa \u00f6ks\u00fcr\u00fck.<\/p>\n

Ba\u011f\u0131rsakT\u00fcberk\u00fclozunda : Sanc\u0131, ishal ve kab\u0131zl\u0131k, s\u00fcm\u00fckl\u00fc ve kanl\u0131 d\u0131\u015fk\u0131, kar\u0131na bast\u0131r\u0131nca a\u011fr\u0131, gerginlik ve sertlik olabilir.<\/p>\n

Meme T\u00fcberk\u00fclozunda: Meme i\u00e7inde sert \u015fi\u015fkinlikler, meme \u015feklinde bozukluk, ileri d\u00f6nemlerde p\u0131ht\u0131l\u0131 ve kanl\u0131 s\u00fct olabilir.
\nRahime yerle\u015fti\u011finde gebe kalmama, yavru atma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Y\u0131lda bir veya iki defa ah\u0131rdaki b\u00fct\u00fcn s\u0131\u011f\u0131rlarda T\u00fcberk\u00fclin testi uygulatarak, pozitif hayvanlar kesime sevk edilmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek oranda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ah\u0131rlarda test iki ayda bir uygulanmal\u0131d\u0131r. Hasta ineklerin s\u00fctleri buza\u011f\u0131lara verilmemelidir. Yeni sat\u0131n al\u0131nan bir dam\u0131zl\u0131k s\u0131\u011f\u0131ra t\u00fcberk\u00fclin testi uygulanmal\u0131d\u0131r. Hayvan bak\u0131c\u0131lar\u0131 ve hayvan ile temas\u0131 olan di\u011fer ki\u015filerin her y\u0131l t\u00fcberk\u00fcloz y\u00f6n\u00fcnden muayeneden ge\u00e7irilmesi yararl\u0131 olur.
\nHayvan\u0131n\u0131z Verem mi?
\n\u0130ne\u011finiz g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e zay\u0131fl\u0131yorsa ?
\nHalsizlik ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k varsa ?
\nBak\u0131\u015flar\u0131 donuk, t\u00fcyleri kabar\u0131ksa ?
\nVeremden \u015f\u00fcphe ediniz. Hastal\u0131k sinsi ilerler, kendini belli etmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\nTedavisi Nas\u0131ld\u0131r ?
\nHayvanlar\u0131n tedavisi ekonomik de\u011fildir. T\u00fcberk\u00fclozlu hayvanlar \u00e7evreye devaml\u0131 mikrop sa\u00e7arak di\u011fer hayvanlara ve insanlara hastal\u0131\u011f\u0131 bula\u015ft\u0131r\u0131rlar. Bu nedenle hastal\u0131k tespit edilenler mecburi kesime tabi tutulur. Tazminat verilir. Etler, hastal\u0131k yayg\u0131nsa imha edilir. Belli bir b\u00f6lgesinde ise hastal\u0131ks\u0131z k\u0131s\u0131mlar kavurma olarak de\u011ferlendirilir.
\nHayvanlar\u0131n\u0131z\u0131 Veremden Nas\u0131l Korursunuz ?
\n* S\u00fcr\u00fcye kontrols\u00fcz hayvan sokmay\u0131n\u0131z.
\n* Gen\u00e7 hayvanlarla ya\u015fl\u0131lar\u0131 bir arada bulundurmay\u0131n\u0131z.
\n* Buza\u011f\u0131lar\u0131 sa\u011flam, kontroll\u00fc hayvanlar\u0131n s\u00fctleriyle besleyiniz.
\n* Hastal\u0131kl\u0131 hayvanlardan do\u011fan sa\u011flam buza\u011f\u0131lar\u0131 bu ortamdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p temiz bir yerde bak\u0131p besleyiniz.
\n* Hayvan bak\u0131c\u0131lar\u0131, s\u00fct sa\u011f\u0131c\u0131lar\u0131 ve hayvanlarla do\u011frudan temas\u0131 olan b\u00fct\u00fcn personeli verem y\u00f6n\u00fcnden kontrol ettiriniz.
\n* Hastal\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131n\u0131z.
\n* Hayvanlar\u0131n bulunduklar\u0131 yerlere, yemliklere ve suluklara kanatl\u0131 hayvanlar\u0131n girmesine engel olunuz.
\n* S\u0131\u011f\u0131rlarla di\u011fer kanatl\u0131lar\u0131 ayn\u0131 yerde bar\u0131nd\u0131rmay\u0131n\u0131z.
\n* Ah\u0131rlar\u0131n kalabal\u0131k olmamas\u0131na dikkat ediniz.
\n* Ah\u0131r\u0131n\u0131z\u0131 devaml\u0131 ve \u00e7ok iyi \u015fekilde temizleyip, s\u0131k dezenfekte ediniz.
\n* Hayvanlar\u0131 s\u00fcrekli veteriner hekim kontrol\u00fc alt\u0131nda tutup, verem y\u00f6n\u00fcnden gerekli kontrolleri yapt\u0131r\u0131n\u0131z . Hastal\u0131k belirtisi g\u00f6stermeyip Verem mikrobu ta\u015f\u0131yan hayvanlar\u0131 ba\u015fka bir yere ay\u0131r\u0131n\u0131z.
\n* Hayvanlar\u0131n\u0131z\u0131n bak\u0131m ve beslenmesine dikkat ediniz.
\n* Meme veremi y\u00f6n\u00fcnden s\u00fct ineklerinin gerekli kontrollerini muntazaman yapt\u0131r\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Kendinizi Hastal\u0131ktan Nas\u0131l Korursunuz ?<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131r t\u00fcberk\u00fclozunun halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131r. \u00c7ocuklara hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131 daha kolay olmaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n insanlara bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in;
\n*S\u00fctlerinizi kaynatmadan, past\u00f6rize etmeden, krema, tereya\u011f\u0131, peynir ve yo\u011furt yap\u0131p insanlara yedirmeyiniz.
\n*Kendiniz de kaynamam\u0131\u015f s\u00fct i\u00e7meyiniz, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za i\u00e7irmeyiniz.
\n*T\u00fcketece\u011finiz s\u00fctleri kaynamas\u0131ndan itibaren en az 5-10 dakika daha kar\u0131\u015ft\u0131rarak kaynat\u0131n\u0131z.
\n*S\u0131\u011f\u0131r tipi verem insanlara \u00e7i\u011f etle de bula\u015f\u0131r. Bu nedenle ka\u00e7ak hayvan kesmeyiniz, etlerinizi mutlaka mezbaha veteriner hekimine kontrol ettiriniz.
\n*T\u00fcberk\u00fclozlu hayvanlar\u0131n etlerini Veteriner Hekim kontrol\u00fcnde de\u011ferlendiriniz.
\nB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda olumlu bir sonu\u00e7 almak i\u00e7in;
\n* Hayvanlar\u0131n\u0131z\u0131n altl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u0131k de\u011fi\u015ftiriniz.
\n* Bar\u0131naklarda d\u0131\u015fk\u0131 oluklar\u0131n\u0131 uygun bir \u015fekilde ba\u011flay\u0131n\u0131z.
\n* Havaland\u0131rma sistemine dikkat ediniz. Uygun hale getiriniz .
\n* Toplanan g\u00fcbreleri d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kararak ah\u0131r\u0131 temiz tutunuz .<\/p>\n

* Mastitis (Meme \u0130ltihab\u0131)<\/p>\n

S\u00fct veren hayvanlarda meme dokusunun iltihaplanmas\u0131na mastitis denir. \u0130neklerin memelerini k\u00f6relten, s\u00fct verimini yok eden, s\u00fct\u00fcn yap\u0131s\u0131n\u0131 bozan bir hastal\u0131kt\u0131r.S\u00fct ine\u011finin de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.Mastitis ineklerimizde \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Hastalanan meme loplar\u0131 %20-30 az s\u00fct verir.<\/p>\n

Belirtileri: \u00c7abuk ilerleyen (akut ve subakut) mastitislerde memede \u015fi\u015flik, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, a\u011fr\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u00fct kanl\u0131, p\u0131ht\u0131l\u0131 ve bulan\u0131k renklidir. Bu t\u00fcr mastitisler kolay anla\u015f\u0131l\u0131r ve hemen tedaviye ba\u015flanabilir.<\/p>\n

Mastitisli bir inek memesi<\/p>\n

E\u011fer hastal\u0131k hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermeden sinsice geli\u015fiyorsa gizli mastitis (subklinik) fark edilemez. Yava\u015f yava\u015f memeyi harap eder. Bu hayvanlardan di\u011ferlerine de hastal\u0131k bula\u015f\u0131r. Her an hastal\u0131k ilerleyip kronik hale d\u00f6n\u00fc\u015febilir bunu engellemek i\u00e7in ineklerin devaml\u0131 kontrol edilmesi gerekir.<\/p>\n

Nedenleri:Mastitisi meydana getiren fakt\u00f6rleri 3 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplayabiliriz:
\n1- Mikroorganizmalar
\n2- S\u00fct ine\u011fine ait sebepler
\n3- \u00c7evre ko\u015fullar\u0131<\/p>\n

Mikroplar memede nas\u0131l hastal\u0131k olu\u015ftururlar
\nAh\u0131rlar kalabal\u0131k, altl\u0131klar pis ve hayvan\u0131n meme ba\u015f\u0131 yaralanm\u0131\u015f ise, mikroplar meme ba\u015f\u0131 kanal\u0131ndan girer. Hem \u00e7o\u011fal\u0131r hem de meme dokusu i\u00e7ine yay\u0131larak mastitis olu\u015ftururlar. Sark\u0131k memeler, s\u00fct verimi y\u00fcksek olan hayvanlar ve g\u00fc\u00e7 sa\u011f\u0131lan hayvanlarda meme tam bo\u015falmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, mastitis s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nHastal\u0131\u011f\u0131 tespit etmek zor de\u011fil Gizli mastitislerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in her 15 g\u00fcnde bir CMT (Kaliforniya mastitis testi) uygulanmal\u0131d\u0131r. Bu test ah\u0131rda kolayl\u0131kla uygulanabilen, basit bir testtir. Bu testi bir veteriner hekime ba\u015fvurarak \u00f6\u011frenir ve uygulayabilirsiniz.
\nMastitisli memeyi tan\u0131mak zor de\u011fildir. Meme sark\u0131k, k\u0131zar\u0131k, \u015fi\u015f ve dokununca a\u011fr\u0131 veriyorsa, sa\u011f\u0131mdan sonra yumu\u015fak ve esnek de\u011filse, memede sertlikler varsa; usul\u00fcne uygun olarak al\u0131nan s\u00fct \u00f6rneklerini en yak\u0131n laboratuvarda kontrol ettirerek hayvan\u0131n tedavisine ba\u015flamal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n

CMT testinin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n

Mastitisli hayvanlar\u0131n tedavisine en k\u0131sa s\u00fcrede ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Ne kadar erken tedaviye ba\u015flan\u0131rsa o kadar iyile\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.
\nTedavi : Laboratuvar\u0131n verece\u011fi neticeye g\u00f6re veteriner hekimin uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc antibiyoti\u011fi ve di\u011fer uygulamalar\u0131 usul\u00fcne g\u00f6re yapmal\u0131d\u0131r. Rasgele kullan\u0131lan antibiyotikler hayvan\u0131 iyile\u015ftiremeyece\u011fi gibi, ekonomik kay\u0131plara da neden olacakt\u0131r. Tedavi s\u00fcresince antibiyoti\u011fin v\u00fccuttan at\u0131lma s\u00fcresi hesap edilmeli bu s\u00fcre i\u00e7inde antibiyotikli s\u00fctler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131d\u0131r hem de peynir, ya\u011f gibi \u00fcr\u00fcnler yapmaya elveri\u015fli de\u011fildir.<\/p>\n

Memenin ila\u00e7lanmas\u0131<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131:Mastitisten korunman\u0131n en etkili yolu temizliktir. Sa\u011f\u0131mdan \u00f6nce ve sonra memeler iyice temizlenmelidir. Yerler kuru ve temiz olmal\u0131d\u0131r. Hayvan yatt\u0131\u011f\u0131 zaman memeleri pisli\u011fe bula\u015fmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Makine ile sa\u011f\u0131m yap\u0131l\u0131yorsa sa\u011f\u0131m ba\u015fl\u0131klar\u0131 memeye iyice yerle\u015ftirilmeli ve sa\u011f\u0131m sonunda \u00f6nce ila\u00e7l\u0131 suya daha sonra duru suya bat\u0131r\u0131larak temizlenmelidir. Memede s\u00fct biter bitmez ba\u015fl\u0131klar \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131, her sa\u011f\u0131mdan sonra da ba\u015fl\u0131klar iyice temizlenmelidir.<\/p>\n

Mastitise s\u0131k s\u0131k yakalanan inekler mutlaka s\u00fcr\u00fcden \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Tetanoz<\/p>\n

Nedenleri: Etkeni Clostridium tetani ad\u0131 verilen bir bakteridir. Bu bakterinin spor formlar\u0131 dezenfektanlara, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131d\u0131r ve toprakta uzun s\u00fcre ya\u015far.<\/p>\n

Tetanoz b\u00fct\u00fcn hayvan t\u00fcrlerinde her ya\u015fta g\u00f6r\u00fclebilir. Genellikle derin yaralar sonras\u0131nda meydana gelir. Tek t\u00fck olaylar tarz\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fcksektir.<\/p>\n

Belirtileri: Tipik belirtileri harekette isteksizlik, tutuk y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, atlama sehpas\u0131 gibi durma, kuyruk ve kulaklar\u0131n dik olmas\u0131 ve a\u011fz\u0131n a\u00e7\u0131lmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Buza\u011f\u0131larda g\u00f6bek kordonu dezenfekte edilmelidir. Derin yaralar oksijenli su ile temizlenmelidir.<\/p>\n

* Botulismus<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Clostridium botulinum ad\u0131nda bir bakteridir. Etken \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f-koku\u015fmu\u015f hayvansal ve bitkisel at\u0131klar, kadavralarda bulunur.<\/p>\n

Fosfor eksikli\u011fi olan s\u0131\u011f\u0131rlarda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131k genellikle tek t\u00fck olaylar halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Ancak son y\u0131llarda s\u0131\u011f\u0131r yemlerine kat\u0131lan et unu, kemik unu ve tavuk g\u00fcbresinin yeterince \u0131s\u0131 ve i\u015fleme tabi tutulmamas\u0131 sonucu birden \u00e7ok hayvanda g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca silajdaki \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f k\u0131s\u0131mlar toksin i\u00e7erebilir. \u00d6l\u00fcm oran\u0131 %100’e yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: \u00c7ok h\u0131zl\u0131 seyreden olaylarda hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermeden \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7abilir. Di\u011fer olaylarda adelelerde gev\u015feklik, arka ayaklarda ba\u015flayan halsizli\u011fin \u00f6ne do\u011fru ilerlemesi, dilin felci gibi belirtiler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hayvanlar\u0131 dengeli besleyerek \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, koku\u015fmu\u015f hayvansal ve bitkisel at\u0131klar ile kadavralar\u0131n s\u0131\u011f\u0131rlar taraf\u0131ndan yenmeleri \u00f6nlenmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerde yaz ba\u015flar\u0131nda a\u015f\u0131 uygulat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tavuk g\u00fcbresi i\u00e7eren rasyonlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan 3-4 hafta \u00f6nce a\u015f\u0131 uygulat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Meraya tavuk le\u015flerinin at\u0131lmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

* \u0130nfeksiy\u00f6z Nekrotik Hepatitis Hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

Bu hastal\u0131k halk aras\u0131nda \u201ckara hastal\u0131k\u201d olarak bilinir. S\u0131\u011f\u0131rlarda bazen ani \u00f6l\u00fcmler olur. Bu hastal\u0131k bilhassa karaci\u011fer parazitlerinin fazla bulundu\u011fu yerlerde dikkati \u00e7eker.Hastal\u0131k karaci\u011fer parazitlerinin geli\u015fmelerine uygun olarak mevsimsel bir seyir takip eder. Bu nedenle daha \u00e7ok yaz ve sonbahar aylar\u0131nda \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Nedenleri:Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni bir mikroptur. Bu mikrop sindirim sisteminde her zaman mevcuttur. Ancak, zarars\u0131z olarak bulunan mikroplar, kelebek parazitinin hareketi ile karaci\u011fere ge\u00e7erek hastal\u0131k meydana getirirler.
\nHayvanlar\u0131n otlad\u0131\u011f\u0131 meralara hasta hayvanlar\u0131n pislikleri bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 taktirde buradan b\u00fct\u00fcn hayvanlar hastal\u0131\u011f\u0131 alabilir. Karaci\u011fer parazitlerinin geli\u015fmeleri i\u00e7in sulak meralar iyi bir ortam oldu\u011fundan hastal\u0131k b\u00f6yle meralarda otlayanlarda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nBelirtileri:Hastal\u0131k aniden ba\u015flar ve hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermeden \u00f6l\u00fcmle son bulur. Hayvan bak\u0131c\u0131lar\u0131 sabahleyin hayvanlar\u0131 \u00f6l\u00fc olarak bulur. Bazen \u00f6l\u00fcmden \u00e7ok k\u0131sa bir zaman \u00f6nce hasta hayvanlarda durgunla\u015fma, s\u00fcr\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda kalma, y\u00fcr\u00fctmek istenirse arka arkaya gitme ve yere d\u00fc\u015fme gibi belirtiler g\u00f6zlemlenir. Hastalar g\u00f6\u011f\u00fcsleri \u00fczerine yatarlar. Sakin bir \u00f6l\u00fcm vard\u0131r.<\/p>\n

Te\u015fhis:Hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in hayvan kesildikten veya \u00f6ld\u00fckten sonra karaci\u011fer ve kalbin t\u00fcm olarak ve ayr\u0131ca kalp kesesi, g\u00f6\u011f\u00fcs ve kar\u0131n bo\u015flu\u011fu s\u0131v\u0131lar\u0131 ayr\u0131 temiz kaplarda, taze olarak koku\u015fturulmadan laboratuara getirilmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n pratikte etkili bir tedavi \u015fekli yoktur.<\/p>\n

Koruma yollar\u0131:Parazitler sulak meralarda \u00e7ok bulundu\u011fundan, hastal\u0131ktan hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131 korumak i\u00e7in, bu gibi yerlerde hayvanlar\u0131 otlatmamak laz\u0131md\u0131r. E\u011fer otlatmak mecburiyeti varsa, otlat\u0131lacak olan hayvanlarda ciddi parazit m\u00fccadelesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hayvanlar\u0131 bu hastal\u0131ktan korunmas\u0131 i\u00e7in d\u00fczenli olarak a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

* Yan\u0131kara<\/p>\n

Yan\u0131kara boyun, omuz ve kal\u00e7a gibi adalelerin fazla oldu\u011fu v\u00fccut b\u00f6lgelerinde s\u0131cak, a\u011fr\u0131l\u0131 ve gazl\u0131 \u00f6demlerle kendini belli eden \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir hastal\u0131kt\u0131r.\u00dclkemizde sonbahar ve k\u0131\u015f ba\u015flang\u0131c\u0131nda patates ve pancar ekimi yap\u0131lan tarlalarda otlat\u0131lan hayvanlar aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. Hastal\u0131\u011fa yakalanan hayvanlar\u0131n say\u0131s\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa, s\u0131\u011f\u0131rlar hastal\u0131\u011fa \u00e7ok duyarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri:Hayvanda i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, bitkinlik, di\u015f g\u0131c\u0131rdamas\u0131, sinirsel depresyonlar ve a\u011f\u0131z k\u00f6p\u00fcrmesi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ate\u015f birden y\u00fckselir. Hayvanlarda topall\u0131k g\u00f6ze \u00e7arpar. Solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, kalp yetmezli\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer ve hayvan 1-2 g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6l\u00fcr. Hastal\u0131\u011f\u0131n te\u015fhisi i\u00e7in, hastal\u0131kl\u0131 dokular kan ve \u00f6dem s\u0131v\u0131s\u0131 laboratuara g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

Tedavi:Hastal\u0131\u011f\u0131n seyri \u00e7abuk oldu\u011fundan tedaviye f\u0131rsat bulunamaz. Hasta hayvanlara ba\u015flang\u0131\u00e7ta antibiyotik verilirse kurtulma \u015fans\u0131 olabilir.<\/p>\n

Koruma yollar\u0131:Yan\u0131kara, mikropla bula\u015f\u0131k araziye ba\u011fl\u0131 bir enfeksiyon oldu\u011fundan, hayvanlar\u0131n b\u00f6yle meralara sokulmamas\u0131 gerekir. Hayvanlar her t\u00fcrl\u00fc yaralanmadan korunmal\u0131 ve yaralar sa\u011falt\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aktif ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k i\u00e7in a\u015f\u0131lar ba\u015far\u0131 ile kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

* Listerioz<\/p>\n

Nedenleri: Etkeni Listeria monocyotogenes ad\u0131nda bir bakteridir. Bu etken so\u011fu\u011fa dayan\u0131kl\u0131d\u0131r, d\u0131\u015fk\u0131 ve kuru toprakta 2 y\u0131l kadar canl\u0131 kalabilir.<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlardan \u00e7ok koyunlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7o\u011funlukla \u0131l\u0131man iklimlerde ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6zellikle silajla beslemenin yo\u011fun oldu\u011fu i\u015fletmeler riskli olabilir. \u00dclkemizde son y\u0131llarda koyunlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Hastal\u0131k oran\u0131 %10’a kadar y\u00fckselmesine ra\u011fmen, \u00f6l\u00fcm oran1 %100’e kadar ula\u015fabilir.<\/p>\n

Belirtileri: Eri\u015fkinlerde y\u00fcksek ate\u015f, uyku hali, d\u00fczensiz y\u00fcr\u00fcme, d\u00f6nme hareketi, ba\u015f yukar\u0131 do\u011fru kalk\u0131k ve y\u00fczde tek tarafl\u0131 fel\u00e7 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca yavru atmaya ve buza\u011f\u0131larda septisemiye neden olabilir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerde silaj miktar\u0131 azalt\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silaj\u0131n toprakla temas\u0131 \u00f6nlenmeli ve hava ile temas eden k\u0131s\u0131mlar\u0131 yedirilmemelidir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda koyun ve ke\u00e7ilerde a\u015f\u0131s\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen, s\u0131\u011f\u0131rlarda etkili bir a\u015f\u0131s\u0131 yoktur.
\nV\u0130RAL HASTALIKLAR<\/p>\n

* \u015eap
\nNedenleri: Etkeni \u015fap virusudur ve bu virusun 7 alt tipi bulunmakta olup, bunlar\u0131n da bir\u00e7ok alt tipi mevcuttur. Virus, dokularda, idrarda, s\u00fctte, d\u0131\u015fk\u0131da ve altl\u0131klarda 1-3 hafta kadar canl\u0131 kalabilir. Etken \u00e7evre \u015fartlar\u0131na \u00e7ok dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fundan 250 km.lik bir \u00e7evreye yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterebilir, bu nedenle bir yerde \u015fap hastal\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn ya\u015flarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hasta hayvanlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ak\u0131nt\u0131 ve salg\u0131lar\u0131 hastal\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma, bula\u015f\u0131k yem ve sular\u0131n al\u0131nmas\u0131yla, solunum yolu ile ve bula\u015f\u0131k malzemelerle direkt temasla meydana gelir. Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda kontrols\u00fcz hayvan hareketlerinin, yabani \u00e7ift t\u0131rnakl\u0131 hayvanlar\u0131n (\u00f6zellikle yaban domuzlar\u0131) rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Et ve et \u00fcr\u00fcnleri, deri, s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda rol oynarlar. Hastal\u0131k oran\u0131 %100’e ula\u015fabilir. \u00d6l\u00fcm oran\u0131 eri\u015fkinlerde %2, buza\u011f\u0131larda %20’nin \u00fczerindedir. Eri\u015fkinlerde \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck gibi g\u00f6r\u00fclmesinin yan\u0131nda, hastal\u0131\u011f\u0131 atlatanlarda uzun s\u00fcre ayak ve meme bozuklu\u011fu yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ekonomik kay\u0131plara neden olur. \u0130hbar\u0131 mecburi bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: Y\u00fcksek ate\u015f, durgunluk, dudak \u015fap\u0131rt\u0131s\u0131, a\u011f\u0131zdan sicim gibi salya ak\u0131\u015f\u0131, \u00e7i\u011fneme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, ayaklarda topall\u0131k, buza\u011f\u0131larda h\u0131zl\u0131 soluma ve \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Alt\u0131 ayl\u0131ktan b\u00fcy\u00fck s\u0131\u011f\u0131rlarda 6 ayda bir b\u00f6lgeye uygun su\u015f veya su\u015flarla haz\u0131rlanm\u0131\u015f a\u015f\u0131lar\u0131n yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 (hastal\u0131\u011f\u0131n s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerde 4 ayda bir tekrarlanabilir) zorunludur. \u015eap \u00e7\u0131kan ah\u0131rlar Veteriner Hekimin \u00f6nerece\u011fi dezenfektan madde ile dezenfekte edilmelidir. \u015eap hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesinde a\u015f\u0131 kadar \u00f6nemli di\u011fer bir husus ta kontrols\u00fcz hayvan hareketleridir. \u015eap virusunun bir\u00e7ok alt tipi bulundu\u011fundan a\u015f\u0131 zaman zaman yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle men\u015fe \u015fahadetnamesi olmayan s\u0131\u011f\u0131rlar sat\u0131n al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* S\u0131\u011f\u0131r Vebas\u0131<\/p>\n

Nedenleri: Etken s\u0131\u011f\u0131r vebas\u0131 virusudur. Bu virus -20 \u00b0C’da canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 aylarca korur.
\nB\u00fct\u00fcn ya\u015ftaki s\u0131\u011f\u0131r ve mandalarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastalar\u0131n ak\u0131nt\u0131 ve salg\u0131lar\u0131 hastal\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma ba\u015fta solunum yolu olmak \u00fczere sindirim ve hatta deri yolu ile ger\u00e7ekle\u015fir. \u00c7ok h\u0131zl\u0131 bula\u015fmas\u0131 ve \u00fclke \u00e7ap\u0131na kadar yay\u0131lmas\u0131, hastal\u0131k oran\u0131n\u0131n %100, \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n %90-100 olmas\u0131 nedeniyle son derece \u00f6nemli ve ihbar\u0131 mecburi bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: Ba\u015flang\u0131\u00e7ta y\u00fcksek ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, durgunluk, t\u00fcylerin \u00fcrpermesi, burun ve g\u00f6zya\u015f\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Takiben a\u011f\u0131zdan salya ak\u0131nt\u0131s\u0131 ve pis koku gelir. 4 ve 5. g\u00fcnden sonra \u00e7ok \u015fiddetli bir ishal ve 6-12 g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hasta ve hastal\u0131ktan \u015f\u00fcpheli ve bula\u015fmadan \u015f\u00fcpheli olan hayvanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc imha ettirilmeli, bula\u015f\u0131k maddelerle birlikte derin \u00e7ukurlara g\u00f6m\u00fclerek kire\u00e7lenmelidir.
\nHastal\u0131k \u00e7\u0131kan b\u00f6lgelerde her ya\u015ftaki s\u0131\u011f\u0131rlar a\u015f\u0131lat\u0131lmal\u0131d\u0131r.Karantina tedbirlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 uyulmal\u0131d\u0131r.
\n* Gangrenli S\u0131\u011f\u0131r Nezlesi (Koriza)<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Herpes virustur. Koyunlar bu virusun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rlar. Di\u011fer bir deyi\u015fle kendileri hasta olmadan, bu mikrobu ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Kuzulayan koyunlarla bir arada tutulan s\u0131\u011f\u0131rlarda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Do\u011fum yapm\u0131\u015f koyunlar\u0131n genital kanal ak\u0131nt\u0131lar\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma bula\u015f\u0131k materyalin a\u011f\u0131z ve hatta solunum yolu ile al\u0131nmas\u0131yla olur. Hastal\u0131k tek t\u00fck olaylar halinde seyretmesine ra\u011fmen, \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fcksek oldu\u011fundan \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Belirtileri: \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, durgunluk, y\u00fcksek ate\u015f, belirgin burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 soluma, g\u00f6zya\u015f\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011fa bakamama, g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7amama, g\u00f6zlerde bulan\u0131kl\u0131k ve baz\u0131lar\u0131nda \u00e7ok \u015fiddetli ishal meydana gelir.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: S\u0131\u011f\u0131rlar koyunlarla ve \u00f6zellikle kuzulayan koyunlarla bir arada bar\u0131nd\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

* Bula\u015f\u0131c\u0131 S\u0131\u011f\u0131r Rhinotracheitisi (IBR)<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Herpes virustur.Bu virusun alt tipleri bulunmaktad\u0131r.
\nHastal\u0131\u011f\u0131n as\u0131l formu 6 ayl\u0131ktan b\u00fcy\u00fcklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her mevsimde ortaya \u00e7\u0131kar ve hayvan hareketlerinin yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde daha fazla g\u00f6zlenir. Virus ak\u0131nt\u0131 ve salg\u0131larla \u00e7evreye yay\u0131l\u0131r. Bula\u015fma ba\u015fl\u0131ca solunum ve genital yolla olur. Virus dondurulmu\u015f bo\u011fa spermas\u0131nda bir y\u0131l kadar canl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sperma yolu ile de bula\u015f\u0131r. Hastal\u0131k oran\u0131 %10-40 dolay\u0131nda olup, \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ancak s\u00fct s\u0131\u011f\u0131rc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yavru atma ve buza\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmlerine yol a\u00e7mas\u0131, besi s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131nda da \u015fiddetli akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131na ve verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne neden olmas\u0131ndan dolay\u0131 s\u0131\u011f\u0131rc\u0131l\u0131kta son derece \u00f6nemli bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: IBR eri\u015fkinlerde solunum, yavru atma, buza\u011f\u0131larda encephalitis ve septisemi formlar\u0131 ile seyreder.<\/p>\n

Solunum formu: Ani ba\u015flayan y\u00fcksek ate\u015f ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, g\u00f6z \u00e7evresi ve burunda k\u0131zar\u0131kl\u0131k, g\u00f6zya\u015f\u0131 ve burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Olaylar akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n

Yavru atma formu: Solunum formu veya canl\u0131 IBR a\u015f\u0131lar\u0131ndan 3 ay sonra gebeli\u011fin 5-8. aylar\u0131nda yavru atma meydana gelir. Encephalitis (beyin iltihab\u0131) ve septisemi formlar\u0131 daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Do\u011fal ve suni tohumlamada kullan\u0131lan bo\u011falar bu hastal\u0131k y\u00f6n\u00fcnden negatif olmal\u0131d\u0131rlar. Hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemede di\u011fer \u00f6nemli bir yol a\u015f\u0131 uygulatmakt\u0131r.<\/p>\n

* Enzootik Pneumoni
\nNedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n as\u0131l etkenleri IBR virusunun da yer ald\u0131\u011f\u0131 solunum sistemi viruslar\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlermesiyle Pasteurella’lar ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli bakteriler devreye girer.
\nEn \u00e7ok 2-6 ayl\u0131k d\u00f6nemdeki ah\u0131r \u015fartlar\u0131ndaki buza\u011f\u0131larda meydana gelir. K\u0131\u015f aylar\u0131nda ah\u0131rlarda havaland\u0131rman\u0131n yetersiz olmas\u0131, kalabal\u0131kl\u0131k, yeni hayvan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, k\u00f6t\u00fc beslenme hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda rol oynar. Bula\u015fma solunum yolu ile olur. Hastal\u0131k oran\u0131 %100’e ula\u015fabilir, \u00f6l\u00fcm oran\u0131 %5-30 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Ah\u0131r \u015fartlar\u0131ndaki buza\u011f\u0131lar\u0131n \u00f6nemli problemidir.
\nBelirtileri: Ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, durgunluk, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, h\u0131zl\u0131 soluma, \u00f6ks\u00fcr\u00fck gibi belirtilerle dikkati \u00e7eker.
\nKorunma Yollar\u0131: Ah\u0131rlar\u0131n yeterince havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir. Ah\u0131rlarda ideal s\u0131cakl\u0131k 12-21 \u00b0C, nem oran\u0131 % 65-70 olmal\u0131d\u0131r. Ah\u0131rlar a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131k olmamal\u0131, ideal olarak 3-4 ayl\u0131k bir buza\u011f\u0131 i\u00e7in 15 m3 hacim gereklidir. Buza\u011f\u0131lar solunum sisteminin karma a\u015f\u0131lar\u0131 ile a\u015f\u0131lat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak, hastal\u0131\u011f\u0131n birden \u00e7ok mikrobu ve haz\u0131rlay\u0131c\u0131 nedeni oldu\u011fundan tek ba\u015f\u0131na a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131lmas\u0131ndan her zaman sonu\u00e7 al\u0131nmayabilir. Bu nedenle ah\u0131r \u015fartlar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi son derece \u00f6nemlidir. M\u00fcmk\u00fcnse buza\u011f\u0131lar ferdi bokslar i\u00e7inde, ah\u0131r d\u0131\u015f\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131rlar.
\n* Deride Mantar Hastal\u0131\u011f\u0131 (Trikofiti)
\nNedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni \u00e7e\u015fitli Trikofiton mantarlar\u0131d\u0131r. Mantarlar karanl\u0131k ve rutubetli ah\u0131rlarda uzun s\u00fcre canl\u0131 kal\u0131rlar.
\nK\u0131\u015f aylar\u0131nda ve gen\u00e7lerde daha \u00e7ok meydana gelir. Hastal\u0131k oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olabilir.
\nBelirtileri: Deride, \u00f6zellikle ba\u015f ve boyun b\u00f6lgesinde gri-beyaz, asbest g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde yakla\u015f\u0131k 3 cm \u00e7ap\u0131nda k\u0131l d\u00f6k\u00fclmesi ve kepeklenme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nKorunma Yollar\u0131: Ah\u0131ra hasta hayvan al\u0131nmamal\u0131, hastal\u0131k \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda derhal ayr\u0131lmal\u0131 ve tedavi ettirilmelidir. Ah\u0131r \u015fartlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar d\u00fczeltilmeli, kalabal\u0131k ve rutubetli ah\u0131r ortamlar\u0131ndan uzak tutulmal\u0131d\u0131rlar. Hastal\u0131\u011f\u0131n s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerde koruyucu olarak trikofiti a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Anaplasmoz
\nNedenleri: Ba\u015fl\u0131ca etkeni Anaplasma marginale ad\u0131ndaki kan parazitidir.
\nGenellikle eri\u015fkinlerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kenelerle, kan emici sineklerle ve hatta bula\u015f\u0131k i\u011fne ve benzeri aletlerle bula\u015f\u0131r. \u00c7o\u011funlukla Nisan ve Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131k oran\u0131 \u00e7ok de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterirken, \u00f6l\u00fcm oran\u0131 %30-50 aras\u0131ndad\u0131r.
\nBelirtileri: S\u00fct veriminde d\u00fc\u015fme, dalgal\u0131 ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, s\u00fct veriminde d\u00fc\u015fme, solgunluk, koyu sar\u0131 idrar yapma gibi belirtiler bulunur.
\nKorunma Yollar\u0131: Kene ve sinek m\u00fccadelesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bula\u015f\u0131k i\u011fne ve aletlerin bir di\u011fer hayvana kullan\u0131lmamas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n

* Kriptospiroz<\/p>\n

Nedenleri: Etkeni Cryptosporodium parvum’tur. Hastal\u0131\u011f\u0131n meydana gelmesinde rota, corona viruslar, a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fcn\u00fcn yetersiz verilmesi, k\u00f6t\u00fc bak\u0131m ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131n rol\u00fc bulunur.5-25 g\u00fcnl\u00fck buza\u011f\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hasta olanlar hastal\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma serin ve nemli ortamlarda do\u011frudan ya da bula\u015f\u0131k yem ve sular\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile olur. Hastal\u0131k oran\u0131 %70’e ula\u015fabilir. \u00d6l\u00fcm oran\u0131 da baz\u0131 olaylarda y\u00fcksek olabilir. Buza\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: Hafif-orta \u015fiddetli, sar\u0131, sar\u0131-kahverenkli, s\u00fcm\u00fcks\u00fc ve bazen kan i\u00e7erebilen krema niteli\u011finde ishalle seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: \u00c7evre temizli\u011fine ve buza\u011f\u0131lar\u0131n yeterli a\u011f\u0131z s\u00fct\u00fc almas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in ilk 2 hafta bireysel padoklarda tutulmas\u0131 yarar sa\u011flar. Hastalar mutlaka ayr\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r. \u00c7evre ve bar\u0131naklar dezenfektanlarla temizlenmelidir<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Eimeria’lard\u0131r. Bu etkenlerin etkili olmas\u0131 i\u00e7in 13-32 \u00b0C s\u0131cakl\u0131k ve rutubetin olmas\u0131 \u00f6nemlidir.
\nEn s\u0131k 2-4 ayl\u0131k buza\u011f\u0131larda genellikle ah\u0131r \u015fartlar\u0131nda, k\u0131\u015f\u0131n ve ilkbahar ba\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Bula\u015fma bula\u015f\u0131k yem ve sular\u0131n a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131nmas\u0131 ile \u015fekillenir. Hastal\u0131k oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, fakat bazen y\u00fcksek olabilir. \u00d6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

Belirtileri: K\u00f6t\u00fc kokulu, kan, mukus i\u00e7eren ve uzun s\u00fcre seyirli ishal ve \u0131k\u0131nma ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in bireysel bar\u0131nd\u0131rma \u00f6nemlidir. Hastal\u0131k olan yerlerde suni emzirme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 rutubet \u00f6nlenmelidir. Altl\u0131k en ge\u00e7 5 g\u00fcnde bir de\u011fi\u015ftirilmelidir. Veteriner Hekimin \u00f6nerece\u011fi dezenfektan madde ile bar\u0131naklar temizlenmeli ve verece\u011fi ila\u00e7 a\u011f\u0131z yolu ile kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

KAN PARAZ\u0130TLER\u0130:
\n* Babesioz (Piroplazmoz)<\/p>\n

Nedenleri: Hastal\u0131\u011f\u0131n etkenleri ba\u015fl\u0131ca Bab esia bovis ve Babesia bigemina ad\u0131nda kan parazitleridir.<\/p>\n

Hastal\u0131k 6 ayl\u0131ktan b\u00fcy\u00fcklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hasta hayvanlar hastal\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma kenelerle meydana gelir. Bu nedenle Nisan – Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kar. Tedaviye ge\u00e7 kal\u0131nanlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fcksek olabilir.<\/p>\n

Belirtileri: Ani ba\u015flayan y\u00fcksek ate\u015f, durgunluk, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, s\u00fct veriminin d\u00fc\u015fmesi, sar\u0131l\u0131k ve koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 idrar yapma ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Kenelerle m\u00fccadele yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kene g\u00f6r\u00fclen mevsimlerde 2-3 g\u00fcnde bir bacaklar ve kar\u0131n alt\u0131 gibi b\u00f6lgeler kontrol edilmeli, gerekirse ila\u00e7lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* Theleiroz (S\u0131tma)<\/p>\n

Nedenleri: Etkeni \u00fclkemiz i\u00e7in Theleria annulata ad\u0131 verilen kan parazitidir.<\/p>\n

Hastalar ve hastal\u0131\u011f\u0131 atlatanlar hastal\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bula\u015fma kenelerle meydana gelir. \u00c7o\u011funlukla Nisan- Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Hastal\u0131k oran\u0131 %100’e kadar y\u00fckselirken, k\u00fclt\u00fcr \u0131rk\u0131 s\u0131\u011f\u0131rlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 da ayn\u0131 orana ula\u015fabilir. Bu nedenle en \u00f6nemli kan paraziti hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Belirtileri: Y\u00fcksek ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, s\u00fct veriminin belirgin olarak d\u00fc\u015fmesi, birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde solgunluk, bazen hafif sar\u0131l\u0131k ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Kenelerle m\u00fccadele yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6relerde kene mevsiminden \u00f6nce a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

SI\u011eIRLARDA \u00d6NEML\u0130 \u0130\u00c7 VE DI\u015e PARAZ\u0130TLER<\/p>\n

Bir canl\u0131n\u0131n i\u00e7inde veya \u00fczerinde s\u00fcrekli ya da ge\u00e7ici olarak ya\u015fay\u0131p beslenen di\u011fer canl\u0131lara parazit denir. Hayvanlar\u0131n verimlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrler, onlar\u0131 kans\u0131z, cans\u0131z b\u0131rak\u0131rlar.
\nBu zararl\u0131lar i\u00e7 ve d\u0131\u015f parazitler olarak iki grup alt\u0131nda toplan\u0131rlar.
\n\u0130\u00c7 PARAZ\u0130TLER<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n i\u00e7 organlar\u0131na yerle\u015firler. Akci\u011fer, karaci\u011fer, mide-ba\u011f\u0131rsak tercih ettikleri organlard\u0131r.<\/p>\n

* Karaci\u011ferde yerle\u015fen \u00f6nemli parazitler:
\nKum kelebe\u011fi,
\nYaprak kelebe\u011fi,
\nY\u0131lan kelebe\u011fi.<\/p>\n

Kum Kelebe\u011fi:
\nKaraci\u011fer safra yollar\u0131nda ve safra kesesinde ya\u015far. Yumurtalar\u0131, s\u0131\u011f\u0131r\u0131n d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 ile d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Bunlar\u0131 otlar aras\u0131ndaki s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cekler al\u0131r. S\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cekte geli\u015fen parazit, larva halini al\u0131r ve s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cekten ayr\u0131l\u0131r. Daha sonra kar\u0131ncalara ge\u00e7er. Bu kar\u0131ncalar\u0131 ot ile birlikte yiyen s\u0131\u011f\u0131rlar parazite yakalanm\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n

Yaprak Kelebe\u011fi:<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n karaci\u011ferinde \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu kelebe\u011fin geli\u015fmesinde su s\u00fcm\u00fckl\u00fcleri denilen s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cekler rol oynar. \u00c7ay\u0131rl\u0131k yerlerde, az ak\u0131nt\u0131l\u0131 su kenarlar\u0131nda bu s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6cekler \u00e7ok bulundu\u011fu i\u00e7in, buralarda otlayan s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n paraziti almas\u0131 kesindir.<\/p>\n

Y\u0131lan Kelebe\u011fi:<\/p>\n

Bu parazit de karaci\u011ferde ya\u015far ve geli\u015fmesi de yine su s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6ceklerin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Her \u00fc\u00e7 parazit bir arada veya ikisi birden ya da yaln\u0131z biri karaci\u011ferde bulunabilir.<\/p>\n

Karaci\u011fer kelebekleri<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu parazitin hayvanlara bula\u015fmas\u0131nda en \u00f6nemli etken s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6ceklerdir. Bu nedenle s\u00fcm\u00fckl\u00fc b\u00f6ceklerle m\u00fccadele etmek gereklidir. Ayr\u0131ca batakl\u0131k alanlar kurutulmal\u0131d\u0131r.
\nKaraci\u011ferinde kelebek bulunan hayvanlarda kilo kayb\u0131, kans\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sa\u011fmal ineklerin s\u00fct verimi yar\u0131 yar\u0131ya azal\u0131r. Bu y\u00fczden yurt ekonomisi b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frar. Kelebekli hayvanlar ila\u00e7la tedavi edilebilir.
\n* Sistiserk (Cysticercus bovis):<\/p>\n

Bu kistlerin kayna\u011f\u0131 insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ya\u015fayan bir \u015ferittir. Silahs\u0131z tenya da denilen ve halk aras\u0131nda da abdest bozan ad\u0131n\u0131 alan bir parazittir. Tenyan\u0131n halkalar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131 ile ya da kendili\u011finden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Bunlar\u0131n kendileri veya yumurtalar\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 otlarla s\u0131\u011f\u0131rlar taraf\u0131ndan yenilince, hayvanlar paraziti alm\u0131\u015f olurlar. Kaslarda kistler olu\u015fur. Sistiserkli etler yenilmemeli, imha edilmelidir.<\/p>\n

Sistiserkli etler
\n* Ekinokok:<\/p>\n

K\u00f6peklerin ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ya\u015fayan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015ferittir.Bunun yumurtas\u0131 d\u0131\u015fk\u0131 ile d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar.\u0130nsanlar a\u011f\u0131z yoluyla bunlar\u0131 al\u0131rlarsa,akci\u011ferlerinde, karaci\u011ferlerinde, b\u00f6breklerinde, dalaklar\u0131nda i\u00e7i su dolu kistler olu\u015fur.<\/p>\n

Kistli i\u00e7 organlar (karaci\u011fer, akci\u011fer, dalak, b\u00f6brek) hi\u00e7bir \u015fekilde k\u00f6peklere yedirilmemelidir. Aksi halde k\u00f6peklerde \u015feritler olu\u015fur. Yumurtalar\u0131n\u0131 alan insanlarda ve s\u0131\u011f\u0131rlarda ise Ekinokok kistleri meydana gelir. Bu nedenle, kistli i\u00e7 organlar asla k\u00f6peklere verilmemeli, derin \u00e7ukurlara g\u00f6m\u00fclmeli veya yak\u0131larak imha edilmelidir.<\/p>\n

Kistli karaci\u011fer
\n* Akci\u011fer K\u0131l Kurtlar\u0131:<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n akci\u011ferlerinde ya\u015farlar ve akci\u011fer iltihab\u0131na yol a\u00e7arlar. Akci\u011fer k\u0131l kurtlar\u0131n\u0131n mevsimsel da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131, b\u00f6lge iklimine, otlatma sistemine, mera bula\u015fma kaynaklar\u0131na, konak hassasiyetine, ila\u00e7lama zaman\u0131na, hayvanlar\u0131n ya\u015f\u0131na ve yavrulama d\u00f6nemine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Hastal\u0131k, ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n fazla oldu\u011fu b\u00f6lgelerde ve y\u0131llarda daha b\u00fcy\u00fck zararlara yol a\u00e7ar.
\nTedavi, parazitin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, mera ve b\u00f6lgesel iklim ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak yap\u0131lmal\u0131; hayvanlar meraya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce ve sonra olmak \u00fczere y\u0131lda iki defa ila\u00e7lanmal\u0131d\u0131r. Arakonak\u00e7\u0131 olan kara s\u00fcm\u00fckl\u00fcleri ile m\u00fccadele yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n* Mide-Ba\u011f\u0131rsak K\u0131l Kurtlar\u0131:<\/p>\n

Midede ve ince ba\u011f\u0131rsaklarda ya\u015fayan parazitlerdir. D\u0131\u015fk\u0131 ile d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan yumurtalar, bula\u015f\u0131k otlar\u0131n a\u011f\u0131z yolu ile al\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ba\u015fka hayvanlara ge\u00e7erler.<\/p>\n

* Askaritler:<\/p>\n

\u00d6zellikle gen\u00e7 danalarda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca s\u00fctle de bu parazitler bula\u015fabilmekte, anas\u0131n\u0131 emen buza\u011f\u0131lar, askaritleri s\u00fctle almaktad\u0131rlar. Askaritleri alan hayvanlarda ishal ve zay\u0131flama g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Askaritli hayvanlar ila\u00e7la tedavi edilebilirler.<\/p>\n

DI\u015e PARAZ\u0130TLER<\/p>\n

Hayvanlar\u0131n derisinin i\u00e7inde veya \u00fczerinde ya\u015fayan parazitlerdir.<\/p>\n

* Hipoderma bovis:<\/p>\n

Hipodermozis (Nokra) hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkenidir. Halk aras\u0131nda buna b\u00fcvelek, nokra, akra gibi isimler verilir. Bu sinekler soktu\u011fu zaman hayvanlar \u00e7\u0131lg\u0131na d\u00f6nerler. S\u0131\u011f\u0131rlar bu sine\u011fin sesini duyunca nereye ka\u00e7acaklar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131rlar. Erkek ile \u00e7iftle\u015fen di\u015fi sinekler, yumurtalar\u0131n\u0131 s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n \u00fczerine, k\u0131llar\u0131n dibine b\u0131rak\u0131rlar. Bu yumurtalardan uygun \u015fartlarda k\u00fc\u00e7\u00fck kurt\u00e7uklar (larvalar) \u00e7\u0131kar. Bu kurt\u00e7uklar hemen deriyi deler, deri alt\u0131na girer. Oradan do\u011fruca s\u0131rt b\u00f6lgesinde deri alt\u0131na ge\u00e7ip yerle\u015firler, deri alt\u0131nda \u015fi\u015flikler meydana getirirler ve hayvan\u0131n derisini delerek b\u00fcy\u00fck tahribatlara yol a\u00e7arlar.<\/p>\n

Bu delikler, deri alt\u0131ndaki kurt\u00e7uklar\u0131n salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel salg\u0131n\u0131n deriyi eritmesi sonucu meydana gelir. B\u00f6yle derilerin de\u011feri \u00e7ok d\u00fc\u015fer. Nokral\u0131 deri tabaklanamaz, i\u015flenemez. Bu y\u00fczden yurt ekonomisi milyarlarca lira kayba u\u011framaktad\u0131r.<\/p>\n

Hipoderma (B\u00fcvelek)
\nDerilerin tahrip olmas\u0131na izin vermeyelim. S\u0131\u011f\u0131r derisi \u00e7ok k\u0131ymetli bir malzemedir. Gerek i\u015flenmeden, gerek i\u015flenerek, \u00fclkemiz ihracat\u0131nda \u00f6nemli bir d\u00f6viz getirisine sahiptir. Bu nedenle nokra ile m\u00fccadele edilmesi \u015fartt\u0131r. Bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7ok etkili ila\u00e7lar vard\u0131r. \u00d6nemli olan ihmal etmeden, \u00fc\u015fenmeden ila\u00e7lama yapmakt\u0131r. Bu ila\u00e7lar hem ucuz, hem kullan\u0131m\u0131 kolay, hem de tam etkilidir.<\/p>\n

Bu parazitle m\u00fccadelede Nokra larvalar\u0131n\u0131n omurilikte bulundu\u011fu kas\u0131m ortas\u0131ndan ocak sonuna kadar sistemik ila\u00e7larla ila\u00e7lanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Nokral\u0131 bir hayvan<\/p>\n

* Uyuz:<\/p>\n

S\u0131\u011f\u0131rlarda ka\u015f\u0131nt\u0131ya ve t\u00fcylerin d\u00f6k\u00fclmesine sebep olan bir hastal\u0131kt\u0131r. Uyuzu, uyuz b\u00f6ce\u011fi denilen, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck parazitler deri alt\u0131na yerle\u015ferek meydana getirirler.<\/p>\n

Boyun, kuyruk sokumu, memelerin \u00fcst k\u0131sm\u0131, bo\u011falar\u0131n cinsel organlar\u0131 b\u00f6lgesi en \u00e7ok yerle\u015ftikleri b\u00f6lgelerdir. Hayvanlarda s\u00fcrekli bir ka\u015f\u0131nt\u0131, t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi, deride kal\u0131nla\u015fma, k\u0131vr\u0131nt\u0131l\u0131 ve kuru kabuklarla \u00f6rt\u00fclme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Meydana gelen geni\u015f lejyon hayvan\u0131 yava\u015f yava\u015f zay\u0131flat\u0131r, hatta \u00f6ld\u00fcrebilir.<\/p>\n

Uyuz hastal\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f hayvanlarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve bak\u0131ml\u0131 hayvanlar bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131rlar. \u0130la\u00e7la tedavi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nP\u00fcsk\u00fcrtme veya banyo \u015feklindeki ila\u00e7larla m\u00fccadele yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Uyuz hastal\u0131kl\u0131 s\u0131\u011f\u0131r<\/p>\n

* Kene:
\nHalk aras\u0131nda sak\u0131rga ad\u0131 da verilen keneler, insan ve \u00f6zellikle hayvanlarda \u00e7ok \u00f6nemli zararlara yol a\u00e7arlar. Kan emerek ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler ve bu \u015fekilde hayvandan hayvana pek \u00e7ok hastal\u0131k naklederler. Soktuklar\u0131 yerler k\u0131zar\u0131r ve iltihaplan\u0131r. Keneler kan emmeleri s\u0131ras\u0131nda, ne kadar kan hastal\u0131\u011f\u0131 varsa hayvanlara bula\u015ft\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n

Kene
\n* Bit Enfestasyonu<\/p>\n

Nedenleri : Kan emici bitler ve yalay\u0131c\u0131 bitler neden olur. Kapal\u0131 ah\u0131r \u015fartlar\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131k ortam hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.
\nGen\u00e7lerde, sonbahar sonu – ilkbahar ba\u015flang\u0131c\u0131 aras\u0131nda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131k oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olabilir.
\nBelirtileri: Deride k\u0131l d\u00f6k\u00fclmesi, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabuklanma ve ka\u015f\u0131nt\u0131 ile seyreder.<\/p>\n

Korunma Yollar\u0131: Ah\u0131rlar\u0131n fazla kalabal\u0131k olmas\u0131 \u00f6nlenmelidir. Hastalar ayr\u0131 tutulmal\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede tedavi ettirilmelidir
\nSolunum rahats\u0131zl\u0131klar\u0131
\nBVD vir\u00fcs\u00fc her ya\u015ftan s\u0131\u011f\u0131rda s\u0131kl\u0131kla solunum rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na yol
\na\u00e7ar (en \u00e7ok da ge\u00e7ici enfeksiyonlarda).
\nBaz\u0131 vir\u00fcs kaynaklar\u0131 do\u011frudan veya s\u0131kl\u0131kla dolayl\u0131 olarak (ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k
\nsisteminin zay\u0131flamas\u0131yla) solunum organlar\u0131 \u00fczerinde etkili olarak
\nba\u015fka hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 ajanlar\u0131n (VRSB, BoHV1, Mannheimia, Pasteurella,
\nMycoplasma, vb.) i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
\nBVD vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 enfeksiyonun son a\u015famas\u0131 genellikle
\niltihapl\u0131 zat\u00fcrredir.<\/p>\n

\u00dclkemizde s\u0131\u011f\u0131r eti fiyat\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011finden yo\u011fun bir \u015fekilde
\n\u015fikayet edilirken, inek s\u00fct\u00fc fiyat\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r artmad\u0131\u011f\u0131, hatta son
\nzamanlarda d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde pek durulmamaktad\u0131r.
\nT\u00fcrkiye s\u0131\u011f\u0131r eti fiyat\u0131 \u00f6zellikle AB \u00fclkelerindeki fiyatlarla
\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmakta, s\u00f6z konusu \u00fclkelerdeki fiyat\u0131n \u00fclkemizdekinden
\nd\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 \u00e7o\u011funlukla bu \u00fclkelerdeki yem fiyatlar\u0131n\u0131n
\nd\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6zellikle de s\u00f6z konusu
\nco\u011frafyada meralar\u0131n yeterlili\u011fi ve kaba yem \u00fcretiminin fazlal\u0131\u011f\u0131na
\nvurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama \u00fclkemizde; et ve s\u00fct piyasalar\u0131n\u0131n
\nistikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan, benimsenen politikalar ve politika ara\u00e7lar\u0131n\u0131n
\nyetersizli\u011finden, yem ve yem ham maddelerinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde
\ng\u00fcvenilir oldu\u011fundan, makine ekipman, mazot vb. gibi unsurlar\u0131n
\ny\u00fcksek fiyatl\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklanan maliyet art\u0131\u015f\u0131ndan, hayvan
\nsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 harcamalar\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011finden, \u00fcreticinin e\u011fitim eksikli\u011fi
\nve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yetersizli\u011fi gibi sebeplerle gen\u00e7 hayvan
\n\u00f6l\u00fcmleri ba\u015fta olmak \u00fczere hayvan kay\u0131plar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131ndan ve d\u00f6l
\nveriminin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden pek s\u00f6z edilmemektedir. Oysa, bunlar
\ndikkate al\u0131nmadan yap\u0131lacak de\u011ferlendirme ve k\u0131yaslamalar hem
\nger\u00e7ek\u00e7i olmamakta hem de, bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi, hi\u00e7bir i\u015fe
\nyaramamaktad\u0131r.
\nTar\u0131msal \u00fcretim de\u011ferinde b\u00fcy\u00fck bir paya sahip olan hayvansal
\n\u00fcretim hem \u00fclke insanlar\u0131n\u0131n yeterli d\u00fczeyde ve nitelikli bir bi\u00e7imde
\nbeslenmesi hem de k\u0131rsal alanda ya\u015fam\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in
\nvazge\u00e7ilmez bir unsurdur. Ancak, y\u0131llard\u0131r bu alanda ya\u015fanan
\nsorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclememesi, hatta her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00fcy\u00fcmesi,
\nk\u0131rsaldan g\u00f6\u00e7\u00fc h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye potansiyelinin alt\u0131nda
\nhayvansal \u00fcretime mahkum edilmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen
\nhatal\u0131 uygulamalardan biri aile i\u015fletmelerini korumak yerine
\nsermayeye dayal\u0131 sanayi tipi i\u015fletmelerin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6zendirmek
\nve desteklemek olmu\u015ftur. Bu yakla\u015f\u0131m da, \u00fcretimden vazge\u00e7en
\naile say\u0131s\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131na ve k\u0131rsalda hayvan varl\u0131\u011f\u0131 ve
\nhayvansal \u00fcretimin iyice gerilemesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.
\nVII
\nHayvansal \u00fcretimin \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri hayvan hastal\u0131klar\u0131n\u0131n
\nyayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Buna bir de hastal\u0131klardan korunma ile te\u015fhis ve tedavi
\nkonular\u0131ndaki yetersizlikler eklenince, bir yandan i\u015fletmeler b\u00fcy\u00fck
\nekonomik kay\u0131plara u\u011framakta, di\u011fer yandan da hayvanlardan insana
\nbula\u015fan hastal\u0131klar nedeniyle hem \u00fcreticilerin hem de t\u00fcketicilerin
\nsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir risk alt\u0131na girmektedir.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zellikle g\u00fcney ve do\u011fudaki kara s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan ka\u00e7ak hayvan
\ngiri\u015flerinin \u00f6nlenememesi, \u00fclke i\u00e7erisinde hayvan hareketlerinin
\n\u00e7oklu\u011fu, ithalat\u0131n s\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131 hem bilinen hastal\u0131klar\u0131n h\u0131zla
\nyay\u0131lmas\u0131na hem de yak\u0131n tarihimizde pek rastlanmam\u0131\u015f hayvan
\nhastal\u0131klar\u0131 ile tan\u0131\u015fmam\u0131za neden olmaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 2 y\u0131l \u00f6nce
\n(2014 y\u0131l\u0131nda) ya\u015fanan S\u0131\u011f\u0131r \u00c7i\u00e7e\u011fi (Nod\u00fcler Ekzantemi, Lumpy Skin
\nDisease (LSD)) hastal\u0131\u011f\u0131 ve 2015 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan \u015fap salg\u0131n\u0131 (Nepal
\n\u015eap\u0131, Asya-1 Vir\u00fcs\u00fc) bu hastal\u0131klardan sadece birka\u00e7\u0131d\u0131r.
\nT\u00fcrkiye’de buza\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmlerinin %10\u2019dan fazla oldu\u011funa ili\u015fkin ifade ve
\nbeyanlarla s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ifadeler do\u011fru kabul edilse ve
\n\u00f6l\u00fcmlerin yar\u0131s\u0131 engellenebilse, \u00f6rne\u011fin zayiat %10\u2019dan %5\u2019e \u00e7ekilse,
\nbir y\u0131lda do\u011furan di\u015fi s\u0131\u011f\u0131r say\u0131s\u0131 5 milyon ba\u015f oldu\u011funda bile, \u00fclkede
\nher y\u0131l fazladan yakla\u015f\u0131k 250 bin ba\u015f kasapl\u0131k hayvan elde edilebilir.
\nBu da \u00fclke s\u0131\u011f\u0131r karkas\u0131 \u00fcretiminin neredeyse 65-70 bin ton artmas\u0131
\nanlam\u0131na gelir. T\u00fcrkiye’nin A\u011fustos 2010-Aral\u0131k 2015 aras\u0131ndaki alt\u0131
\ny\u0131la yak\u0131n s\u00fcrede yakla\u015f\u0131k 1 milyon 250 bin ba\u015f kasapl\u0131k ve besilik
\ns\u0131\u011f\u0131r ile yakla\u015f\u0131k 200 bin ton karkas ithal etti\u011fi bilindi\u011finde, buza\u011f\u0131
\n\u00f6l\u00fcmlerini azaltman\u0131n de\u011feri de daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur.
\n\u00dcreticiler olarak, i\u015fletmelerimizi hastal\u0131klardan korumak, s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n
\nuzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve verimli olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, buza\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmlerini
\nen aza indirmek gibi konulara azami dikkat etmemiz gerekir.
\nYaln\u0131z bu i\u015fin \u00f6nemli bir aya\u011f\u0131n\u0131n da Veteriner Hekimlik oldu\u011fu
\nak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131, Yeti\u015ftirici Birlikleri ve Kooperatifler gibi \u00fcretici
\n\u00f6rg\u00fctlerinin \u00fcyelerine hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmeti vermesini m\u00fcmk\u00fcn ve
\nkolay k\u0131lacak d\u00fczenlemeler bir an \u00f6nce yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece hem
\n\u00fclkede hayvan hastal\u0131klar\u0131yla m\u00fccadele daha ba\u015far\u0131l\u0131 olacak, hem de
\n\u00fcreticilerin hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 harcamalar\u0131 geriletilebilecek, dolay\u0131s\u0131yla
\n\u00fcretici gelirleri artacakt\u0131r.
\nVIII
\n\u00dcretici gelirlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u0131rsal alanda refah\u0131n y\u00fckseltilmesinin de
\nitici g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bir ba\u015fka ifade ile \u015fehir ile k\u0131rsal kesim aras\u0131nda, k\u0131rsal
\nkesim aleyhine olan farkl\u0131l\u0131klar\u0131 azaltman\u0131n veya ortadan kald\u0131rman\u0131n
\n\u00f6ncelikli unsurlar\u0131ndan biri \u00fcretici gelirlerini art\u0131rmakt\u0131r. Artan gelir
\nrefah art\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nlendirildi\u011finde, hem k\u0131rsal kesimde tar\u0131msal \u00fcretime
\ndevam etmek istemeyen gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n gerek\u00e7elerinden bir k\u0131sm\u0131
\nortadan kalkacak, hem de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za devredece\u011fimiz i\u015fimizi
\ns\u00fcrd\u00fcrmek ve geli\u015ftirmek i\u00e7in daha fazla \u00e7aba harcama iste\u011fimiz
\ng\u00fc\u00e7lenecektir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hayvan ithalat\u0131nda hastal\u0131k pani\u011fi Bakanlar Kurulu Karar\u0131 ile 2017 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Et ve S\u00fct Kurumu\u2019na 500 bin ba\u015f besilik s\u0131\u011f\u0131r ithalat\u0131 yetkisi verildi. Bu hayvanlardan 17 bini Romanya\u2019dan ithal ediliyor. Anla\u015fma kapsam\u0131nda ithalat\u0131na ba\u015flanan hayvanlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 yeti\u015ftiricileri b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frat\u0131rken,sekt\u00f6rde hayvan hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcmlerin artmas\u0131ndan endi\u015fe ediliyor. Et ve S\u00fct Kurumu taraf\u0131ndan … Okumaya devam et “\u0130thal S\u0131\u011f\u0131rlarda Hastal\u0131k”<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[144,47,206,203,53,204,267,187,181,205],"class_list":["post-953","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sut-hakkinda","tag-ari-isletme","tag-inek","tag-inek-hastalik","tag-ithal-sigir","tag-keci-sutu","tag-pasteurella","tag-sarbon","tag-simental","tag-sigir","tag-sut-isletmesi"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=953"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":959,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/953\/revisions\/959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}