{"id":6024,"date":"2026-04-01T03:03:06","date_gmt":"2026-04-01T03:03:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutyo.com\/sut-hakkinda-hatali-bilgiler-ve-bilimsel-gercekler\/"},"modified":"2026-04-01T03:03:06","modified_gmt":"2026-04-01T03:03:06","slug":"sut-hakkinda-hatali-bilgiler-ve-bilimsel-gercekler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/sut-hakkinda-hatali-bilgiler-ve-bilimsel-gercekler\/","title":{"rendered":"S\u00fct Hakk\u0131nda Hatal\u0131 Bilgiler ve Bilimsel Ger\u00e7ekler"},"content":{"rendered":"
\n

Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k <\/em><\/strong>| Ankara \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi G\u0131da M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Ankara \u00dcniversitesi G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc Kurucu M\u00fcd\u00fcr\u00fc<\/em><\/p>\n

T\u00fcketicilerin g\u0131da ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi konusunda ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve bilin\u00e7lendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u00a0g\u0131da ile ilgili yay\u0131n ve programlar son derece yararl\u0131d\u0131r. Ancak\u00a0g\u0131da ve beslenme konusunda\u00a0\u201cg\u0131dalar\u0131n g\u00fcvenli \u00fcretimi\u201d\u00a0kadar \u201cdo\u011fru bilgi\u201d\u00a0de \u00e7ok de\u011ferli ve \u00f6nemlidir. T\u00fcm kesimlerin, toplumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerden olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in sorumluluklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu sorumluluklar\u0131n ba\u015f\u0131nda da halk\u0131m\u0131z\u0131n\u00a0\u201cuzman ki\u015filerce do\u011fru bilgilendirilmesi\u201d\u00a0gelmektedir.<\/p>\n

Maalesef son y\u0131llarda medyada tar\u0131m ve g\u0131da sekt\u00f6r\u00fc ile ili\u015fkili olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da konusu, \u00e7ok yo\u011fun olarak tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Art\u0131k insanlar g\u0131dalara ku\u015fku ile bakar hale geldi. Bu noktada kavram karma\u015fas\u0131yla kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma, deyim yerindeyse bir bilgi kirlili\u011fi ba\u015flad\u0131. Ne yaz\u0131k ki bu bilgi kirlili\u011fi giderek de artmaktad\u0131r. \u00d6nce korkutuluyor, ard\u0131ndan endi\u015feye sevk ediliyoruz. \u00d6zellikle de hayvansal g\u0131dalar konusunda \u00e7ok dikkatli olmak gerekir.<\/p>\n

\u0130nsan \u015fundan ku\u015fkulanmadan edemiyor; \u201cAcaba T\u00fcrk toplumunun hayvansal g\u0131dalarla beslenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilerek, geri zekal\u0131 bir toplum mu yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor?\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle zihinsel geli\u015fim i\u00e7in hayvansal g\u0131dalar\u0131n \u00f6nemi, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma ile ortaya konulmu\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Son d\u00f6nemde g\u0131da ve s\u00fctle ilgili g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 medyada olu\u015fturulan bilgi kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki soru ve cevaplar ile konunun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 hedeflenmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

1. Anne s\u00fct\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7irilen s\u00fctlerin \u00e7ocuklara y\u00f6nelik riskleri var m\u0131d\u0131r, varsa nedir?<\/strong><\/h4>\n

Past\u00f6rize g\u00fcnl\u00fck veya uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc sterilize s\u00fctlerin (UHT s\u00fct) ne \u00e7ocuklara ne de yeti\u015fkinlere y\u00f6nelik hi\u00e7bir riski bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

2. Yo\u011furt ve kefir gibi fermente \u00fcr\u00fcnler, s\u00fct\u00fcn yerini tutar m\u0131?<\/strong><\/h4>\n

Yo\u011furt ve kefir gibi fermente \u00fcr\u00fcnler, besin de\u011feri ve sindirilme kolayl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fct\u00fcn yerini rahatl\u0131kla alabilir. Hatta i\u00e7me s\u00fct\u00fcne kar\u015f\u0131 laktoz intolerans\u0131 olan ki\u015filer i\u00e7in bu \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketilmesi daha uygundur.<\/p>\n

3. S\u00fct alerjen midir, \u00e7ocuklarda alerjik ve kronik hastal\u0131klara sebep olur mu?<\/strong><\/h4>\n

S\u00fct proteini veya s\u00fct \u015fekerine kar\u015f\u0131 alerjisi olan \u00e7ocuklar s\u00fctten etkilenebilir. Ancak kronik hastal\u0131\u011fa neden oldu\u011funa dair bir bilgi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

4. Marketten al\u0131nan yo\u011furtlar neden ek\u015fimez?<\/strong><\/h4>\n

Bazen asitlik geli\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi daha yava\u015f olan su\u015flar\u0131 i\u00e7eren starter k\u00fclt\u00fcrler (saf yo\u011furt mayas\u0131) kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yo\u011furtlar\u0131n ek\u015fimesi gecikebilir. Ancak her yo\u011furt bir s\u00fcreden sonra mutlaka ek\u015fir ve bozulur. Bunun nedenleri, a\u015fa\u011f\u0131da detayl\u0131ca a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

Yo\u011furt, s\u00fct\u00fcn yo\u011furt bakterileri (Streptococcus thermophilus<\/em> ve Laktobacillus delbrueckii\u00a0\u00a0 subsp. bu<\/em>lgaricus) taraf\u0131ndan fermente edilmesi ile \u00fcretilen bir s\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yo\u011furt \u00fcretiminde kullan\u0131lacak s\u00fct\u00fcn %8-9 olan ya\u011fs\u0131z kuru madde (\u00f6zellikle protein i\u00e7eri\u011fi) oran\u0131, buharla\u015ft\u0131rma ve\/veya s\u00fcttozu ilavesi ile %12\u2019a kadar y\u00fckseltilir. Bu kuru madde art\u0131\u015f\u0131 k\u0131vaml\u0131, \u00f6zg\u00fcn, geleneksel yo\u011furt yapabilmek i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015fuldur. \u00c7\u00fcnk\u00fc kuru madde i\u00e7inde yer alan s\u00fct proteininin yo\u011furttaki temel i\u015flevi, bir besin \u00f6\u011fesi olmas\u0131 yan\u0131nda, yo\u011furda k\u0131vam, kat\u0131l\u0131k, sertlik kazand\u0131rmakt\u0131r. Haz\u0131r yo\u011furtlar\u0131n evde yap\u0131lanlara g\u00f6re raf \u00f6mr\u00fcn\u00fcn uzun, yap\u0131s\u0131n\u0131n daha dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131n birinci nedeni budur.<\/p>\n

Ev tipi yo\u011furtta ise s\u00fct\u00fcn kuru maddesinin istenilen d\u00fczeyde artt\u0131r\u0131lmamas\u0131ndan dolay\u0131 yo\u011furdun su oran\u0131 y\u00fcksektir. Bu nedenle enzim aktivitesi ve bakteri faaliyeti daha fazlad\u0131r, bu da ev yo\u011furtlar\u0131n\u0131n raf \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131saltmaktad\u0131r.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan ev tipi yo\u011furtlarda yabanc\u0131 mikroorganizmalar\u0131n s\u00fcte, yo\u011furt kab\u0131na vs. bula\u015fma riski daha fazla oldu\u011fu i\u00e7in as\u0131l ve yararl\u0131 yo\u011furt bakterilerinin faaliyetini k\u0131s\u0131tlayabilmektedir. Bu da yo\u011furdun raf \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131saltabilmektedir.<\/p>\n

Yo\u011furdun kalitesine etki eden di\u011fer \u00f6nemli bir fakt\u00f6r ise kullan\u0131lan mayan\u0131n \u00f6zelli\u011fidir.\u00a0 End\u00fcstride kullan\u0131lan yo\u011furt mayalar\u0131n\u0131n aktiviteleri yo\u011furtla\u015fma a\u015famas\u0131ndan sonra olu\u015fan asit ortam\u0131na, so\u011futmaya ve bakterilerin di\u011fer \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak olduk\u00e7a yava\u015flar, adeta durur. Buna kar\u015f\u0131n, evde kullan\u0131lan yo\u011furt mayalar\u0131ndaki bakterilerin \u00f6zellikleri tam olarak bilinmemektedir. Ev mayalar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7o\u011funda, bu mayalar\u0131n i\u00e7inde yo\u011furt bakterilerinin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka yabanc\u0131 bakterilere de rastlanmaktad\u0131r. Bu nitelikteki mayalar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla \u00fcretilen yo\u011furtlar,\u00a0 k\u0131sa s\u00fcrede bozulmakta, ek\u015fimekte ve gaz olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130\u015fte, fabrikasyon yo\u011furtlar\u0131n evde yap\u0131lanlara g\u00f6re daha uzun s\u00fcrede bozulmas\u0131n\u0131n bir nedeni de budur.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse; s\u00fct\u00fcn kalitesi, yo\u011furdun kuru madde oran\u0131, kullan\u0131lan mayan\u0131n \u00f6zellikleri ve hijyenik \u00fcretim, fabrikasyon yo\u011furtlar\u0131n uzun raf \u00f6mr\u00fcne sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Yo\u011furt i\u015flenmi\u015f bir s\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Hayvan memesinden \u00e7\u0131kan, do\u011fada bulunan veya sentezlenen bir \u015fekli yoktur. Mutlaka belli teknolojiler kullan\u0131larak, do\u011fal ham madde olan s\u00fctten \u00fcretilmesi zorunludur.<\/p>\n

Bu \u00fcretimde kesinlikle bilgi ve teknoloji h\u00e2kimiyeti gerekir. Evde yap\u0131lan kaynatma i\u015flemi de dahil b\u00fct\u00fcn \u0131s\u0131l i\u015flemler i\u00e7in de bu kural ge\u00e7erlidir. Mineral maddelerde bir kay\u0131p s\u00f6z konusu de\u011fildir. S\u00fct proteini ve laktoz da (s\u00fct \u015fekeri) ise herhangi bir kay\u0131p olmaz. Bunlarda kay\u0131p olmas\u0131 i\u00e7in yakman\u0131z gerekir. Evde yap\u0131lan kaynatma i\u015fleminde ise proteinin ve kalsiyumun yakla\u015f\u0131k %40\u2019lara varan \u00f6nemli k\u0131sm\u0131, tencerenin dibine kalsiyum kazeinat olarak \u00e7\u00f6ker ve kayba u\u011frar. T\u00fcketici sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k s\u00fctlerde kontroll\u00fc bir \u0131s\u0131tma sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131ndan, kaynatma ile s\u00fct\u00fcn besin de\u011ferinde \u00f6nemli bir azalmaya ve s\u00fct\u00fcn do\u011fal tad\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

5. Marketlerden al\u0131nan s\u00fctler ve yo\u011furtlar a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra ni\u00e7in uzun s\u00fcre bozulmuyor?<\/strong><\/h4>\n

4. Maddede yaz\u0131l\u0131 yan\u0131t, bu soru i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

6. S\u00fct kaynat\u0131l\u0131nca veya \u0131s\u0131l i\u015flem (past\u00f6rizasyon, UHT) g\u00f6r\u00fcnce vitaminleri ve enzimleri kaybolur mu?<\/strong><\/h4>\n

Y\u00fcksek derecede past\u00f6rizasyon (85 ve 90 santigrat \u00fczeri) veya sterilizasyon (135-140 santigrat) derecelerinde enzimlerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 veya vitaminlerin yakla\u015f\u0131k %20-40\u2019\u0131 zarar g\u00f6rmektedir. Ancak s\u00fct\u00fcn \u00f6nemli bir vitamin kayna\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, meyve ve sebzelerin bu konuda daha \u00f6nemli oldu\u011fu da unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

7. S\u00fcte uygulanan homojenizasyon i\u015flemi s\u00fct\u00fcn molek\u00fcl yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir mu?<\/strong><\/h4>\n

Homojenizasyon hi\u00e7bir s\u00fct bile\u015feninin molek\u00fcler yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez. Homojenizasyon fiziksel bir i\u015flemdir. S\u00fct ya\u011f\u0131n\u0131n s\u00fct\u00fcn her yerinde e\u015fit olarak bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

8. S\u00fct\u00fcn kemik erimesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor, bu nas\u0131l olabilir?<\/strong><\/h4>\n

Bu iddian\u0131n ne bilgiyle, ne bilimle, ne de ak\u0131lla alakas\u0131 vard\u0131r. Tersine osteoporoza yani kemik erimesine engel olur.<\/p>\n

9. Past\u00f6rizasyon s\u00fct\u00fc daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale mi getirir?<\/strong><\/h4>\n

Past\u00f6rizasyon g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in uygulanan, hijyen sa\u011flama ama\u00e7l\u0131 bir i\u015flemdir.<\/p>\n

10. S\u00fct, sindirim enzimlerimizi tahrip ediyor mu?<\/strong><\/h4>\n

Hay\u0131r, aksine sindirim enzimlerini aktive etmektedir.<\/p>\n

11. Homojenize s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri \u00e7ocuklarda diyabet, ast\u0131m ve doku tahribine yol a\u00e7ar m\u0131?<\/strong><\/h4>\n

Kesinlikle hay\u0131r. S\u00fct \u00fcr\u00fcnleri \u00e7ocuklarda diyabet, ast\u0131m ve doku tahribine yol a\u00e7maz.<\/p>\n

12. Sokak s\u00fct\u00fc past\u00f6rize ve UHT s\u00fctlerden daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/h4>\n

Bu \u00e7ok yanl\u0131\u015f ve bilgiye, bilime ayk\u0131r\u0131 bir sorudur. Hangi \u015fartlarda getirildi\u011fi, i\u00e7inde nelerin oldu\u011fu bilinmeyen bir sokak s\u00fct\u00fc ile; kontroll\u00fc bilinen \u00e7iftlik\/k\u00f6ylerden gelen \u00e7i\u011f s\u00fctten fabrikalarda i\u015flenmi\u015f, hijyenik olarak ambalajlanm\u0131\u015f past\u00f6rize veya UHT s\u00fct\u00fc mukayese etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

13. \u201cS\u00fct mukustur, faydas\u0131 yoktur, s\u00fctte kalsiyum da yoktur\u201d deniliyor, bu do\u011fru mudur?<\/strong><\/h4>\n

Hay\u0131r. S\u00fct kalsiyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir g\u0131da olup, her ya\u015ftaki t\u00fcketiciler i\u00e7in, k\u0131saca ya\u015fam i\u00e7in zorunlu bir g\u0131da maddesidir.<\/p>\n

14. Haz\u0131r yo\u011furtlar, kutu s\u00fctler ve s\u00fct tozundan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnler t\u00fcketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkiler mi?<\/strong><\/h4>\n

Hay\u0131r.<\/p>\n

15. Baz\u0131 yo\u011furtlarda kaymak y\u00fczeyden kabuk gibi s\u0131yr\u0131l\u0131yor. Yo\u011furtlar\u0131n \u00fczerindeki kaymak margarinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi b\u00f6yle?<\/strong><\/h4>\n

Ne yaz\u0131k ki kimi d\u00fcr\u00fcst olmayan kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131, merdiven alt\u0131 i\u015fletmeler bu yola ba\u015fvurabiliyor. Ancak d\u00fcr\u00fcst ve kurallara uygun \u00fcretilen yo\u011furtlarda, b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

16. Su bile 100 derecede kaynarken, su bazl\u0131 olan s\u00fct UHT i\u015fleminde nas\u0131l 135 dereceye \u00e7\u0131kabilir?<\/strong><\/h4>\n

Sterilizasyon, y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131nca sahip buhar ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/p>\n

17. UHT i\u015fleminde s\u00fct\u00fcn 135 santigrat derecede bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131yla, s\u00fctteki canl\u0131 organizmalar yok olur mu, yani s\u00fct \u00f6l\u00fcr m\u00fc?<\/strong><\/h4>\n

UHT i\u015fleminde s\u00fctte bulunan t\u00fcm mikroorganizmalar ve enzimler inaktif duruma ge\u00e7mektedir, ancak bu s\u00fct\u00fcn \u00f6lmesi anlam\u0131na kesinlikle gelmez. S\u00fctteki t\u00fcm besin elementlerinin biyolojik ve besin de\u011feri; \u00e7i\u011f s\u00fcttekine g\u00f6re en az %95\u2019in \u00fczerinde korunmaktad\u0131r.<\/p>\n

18. Homojenizasyon ve UHT ile elde edilen s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne gibi riskleri vard\u0131r?<\/strong><\/h4>\n

Homojenize ve UHT s\u00fctler sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir risk bar\u0131nd\u0131rmaz.<\/p>\n

19. Sokak s\u00fct\u00fcn\u00fcn tehlikeleri nelerdir?<\/strong><\/h4>\n

S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, her ya\u015ftaki insan\u0131n yeterli ve dengeli beslenmesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir g\u0131dad\u0131r. T\u00fcm g\u0131dalarda oldu\u011fu gibi s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinde de ilk dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken unsur, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fidir. G\u0131da g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131ndaki en temel hedef ise t\u00fcketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu kavramlara dayanarak a\u00e7\u0131kta sat\u0131lan sokak s\u00fctlerinin tehlikeleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/p>\n

    \n
  • Sokak s\u00fct\u00fcnde baz\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00fcme de yol a\u00e7abilen \u00e7e\u015fitli hastal\u0131k etmeni mikroplar bulunabilmektedir.<\/li>\n
  • Sokak s\u00fctlerinde k\u0131smen ya\u011f\u0131n\u0131 almak, su ilave etmek ve kesilmesini \u00f6nlemek i\u00e7in n\u00f6t\u00fcrleyici kimyasallar katmak gibi de\u011fi\u015fik hileler yap\u0131labilmektedir.<\/li>\n
  • Sokak s\u00fctlerinde \u00e7iftlik ko\u015fullar\u0131ndan gelen, \u00e7evre kirlili\u011finden bula\u015fan mikropartik\u00fcller (ta\u015f, toprak, k\u0131l, g\u00fcbre, kimyasal-n\u00fckleer at\u0131klar gibi) ve bakterilerin \u00fcretti\u011fi toksinler bulunabilmektedir. Bu mikrobile\u015fenler s\u00fct\u00fc evde kaynatmak ile yok olmamaktad\u0131r.<\/li>\n
  • Denetimsiz ve i\u015flenmemi\u015f sokak s\u00fctlerinden evde yap\u0131lan veya pazarlarda a\u00e7\u0131kta sat\u0131lan yo\u011furtlar ile torba yo\u011furtlar\u0131 ciddi risk ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

    20. \u00dclkemizde a\u00e7\u0131k s\u00fct sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n olas\u0131 riskleri ve etkileri nelerdir?<\/strong><\/h4>\n

    Sokakta sat\u0131lan s\u00fctlerin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nabilmesi amac\u0131yla, \u00e7i\u011f s\u00fct\u00fcn marketlerde sat\u0131\u015f\u0131 yoluyla do\u011frudan t\u00fcketici ile bulu\u015fturulmas\u0131 gibi bir uygulaman\u0131n hayata ge\u00e7irilmesinden \u00f6nce konunun; ba\u015fta g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve bunun yan\u0131 s\u0131ra sosyal a\u00e7\u0131dan meydana getirece\u011fi etkilerinin g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak t\u00fcm y\u00f6nleri ile ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

    Besinsel i\u00e7eri\u011fi ve sa\u011fl\u0131k faydalar\u0131 nedeniyle ba\u015fta \u00e7ocuklar, gen\u00e7ler ve yeti\u015fkin kad\u0131nlar olmak \u00fczere t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131n\u0131n her g\u00fcn s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketmesi gerekti\u011fine her platformda vurgu yap\u0131l\u0131rken; dikkat edilmesi gereken en \u00f6nemli husus, se\u00e7ilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenilir olmas\u0131d\u0131r. \u00c7i\u011f s\u00fct ile ortaya \u00e7\u0131kabilecek sa\u011fl\u0131k riskleri, \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir dikkatle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken en \u00f6nemli husustur.<\/p>\n

    S\u00fcte; s\u00fct hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ah\u0131r ve \u00e7iftliklerde besleme, hastal\u0131k tedavisi, sa\u011f\u0131m i\u015flemi, yetersiz so\u011futma ve uygun olmayan muhafaza ko\u015fullar\u0131 gibi nedenlerle insan veya \u00e7evre kaynakl\u0131 bula\u015fmalar olabilmekte; bu nedenle s\u00fct, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok riskli hale gelebilmektedir. \u00c7i\u011f s\u00fct; Enterotoksijenik Staphylococcus aureus, Campylobacter jejuni, Salmonella t\u00fcrleri, E. Coli, Listeria monocytogenes, Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium bovis, Brucella t\u00fcrleri, Coxiella Burnetii, Yersinia enterocolitica<\/em> gibi patojen (hastal\u0131k yap\u0131c\u0131) bakterileri i\u00e7erebilir.<\/p>\n

    \u0130nsanlara ge\u00e7ebilen (zoonoz) hastal\u0131klara da neden olan bu mikroorganizmalar\u0131 i\u00e7erebilen hayvansal bir g\u0131da olan s\u00fct, bu nedenle t\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7ok ciddi yasal d\u00fczenlemelere tabidir. Bu bakteriler nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131klar; \u00f6zellikle bebekler, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar, hamileler, emziren anneler, ya\u015fl\u0131lar ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine ili\u015fkin problemi olan insanlarda \u00e7ok ciddi sonu\u00e7lara neden olabilir. E. coli O157:H7 enfeksiyonu sonucunda ortaya \u00e7\u0131kacak komplikasyonlardan biri hemolitik \u00fcremik sendromdur (HUS), ki bu \u00f6zellikle \u00e7ok gen\u00e7 ve ya\u015fl\u0131larda akut b\u00f6brek yetmezli\u011fine neden olabilir. Hamilelerde Listeria bakterisinden kaynaklanan hastal\u0131klarla; d\u00fc\u015f\u00fck, cenin \u00f6l\u00fcm\u00fc veya yeni do\u011fan hastal\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc gibi \u00e7ok ciddi riskler d\u00e2hi s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

    \u00c7i\u011f s\u00fct\u00fcn mikroorganizmalar i\u00e7in \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00fcreyebilecekleri besleyici bir ortam olmas\u0131 nedeni ile so\u011fuk zincirde meydana gelebilecek tek bir k\u0131r\u0131lma an\u0131nda h\u0131zla geli\u015febilecek mikroorganizmalar, s\u00fctte \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok y\u00fcksek say\u0131lara ula\u015fabilir. Bu, \u00f6zellikle yaz mevsiminde hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu durumlarda \u00e7ok daha ciddi boyutlara ula\u015fabilecek bir tehlike kayna\u011f\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde Brusella, \u015eap ve T\u00fcberk\u00fcloz prevelans\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, \u00e7i\u011f s\u00fctlerin \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck riskler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r. Is\u0131ya olduk\u00e7a diren\u00e7li olabilen bu hastal\u0131k etmeni mikroorganizmalar\u0131n, \u00e7i\u011f s\u00fct\u00fcn kaynat\u0131lmas\u0131 ile yok edilmesi her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir.<\/p>\n

    A\u00e7\u0131k s\u00fct (sokak s\u00fct\u00fc), geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde \u00e7oktan unutulan ancak \u00fclkemizde hala yayg\u0131n olan bir t\u00fcketim \u015feklidir. Sokak s\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkemizde sa\u011fl\u0131k riskleri nedeni ile 1930\u2019da yasaklanm\u0131\u015f bir sat\u0131\u015f bi\u00e7imidir. Yasak olan bir \u015feyi te\u015fvik etmek su\u00e7tur. Eskiden fakir hastal\u0131\u011f\u0131 olan Brusella, art\u0131k hatal\u0131 bilgilendirmeden dolay\u0131 zengin hastal\u0131\u011f\u0131 olarak m\u00fctalaa edilmektedir.<\/p>\n

    Yine \u00e7i\u011f s\u00fctteki bu t\u00fcr patojen veya di\u011fer mikroorganizmalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, s\u00fctte bir tak\u0131m bozulmalar\u0131n yolunu a\u00e7abilecek biyokimyasal reaksiyonlarda rol alan enzimler de \u00fcretmekte, hatta toksinler bile olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7i\u011f s\u00fct, modern i\u015fletmelerde past\u00f6rizasyondan \u00f6nce mutlaka klarifiye (santrif\u00fcj) edilerek i\u00e7indeki yabanc\u0131 kat\u0131 kir maddelerinden, kal\u0131nt\u0131lardan, kimi sporlu bakteriler ve mayalardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0 Oysa sokak s\u00fct\u00fcn\u00fcn kesinlikle b\u00f6yle bir i\u015flemden ge\u00e7mesi s\u00f6z konusu de\u011fildir ve do\u011frudan ne yaz\u0131k ki bu haliyle t\u00fcketiciye sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    T\u00fcm bu sa\u011fl\u0131k risklerinin yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcketilen s\u00fct\u00fcn besleyici de\u011ferine ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme de mutlaka yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bilim ve teknolojideki geli\u015fmeler sayesinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan past\u00f6rizasyon ve UHT (sterilizasyon) i\u015flemleri; s\u0131cakl\u0131\u011fa duyarl\u0131 birka\u00e7 vitaminde meydana gelen d\u00fc\u015f\u00fck orandaki kay\u0131plar d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fct\u00fcn besleyici de\u011ferinin en y\u00fcksek d\u00fczeyde korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u0131s\u0131l i\u015flem teknikleridir. S\u00fct\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi i\u00e7in t\u00fcketici taraf\u0131ndan evde uygulanan kaynatma i\u015fleminde ise s\u00fct besleyici \u00f6zelli\u011fini kaynatma s\u00fcresine g\u00f6re b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetmektedir. Yetersiz kaynatma sa\u011fl\u0131k risklerine, uzun s\u00fcre kaynatma ise s\u00fct\u00fcn besleyici de\u011ferinin ve peynire i\u015flemede mayalanabilirli\u011finin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. T\u00fcketicilerin bir\u00e7o\u011fu bu ayr\u0131ma yeterince hakim de\u011fildir.<\/p>\n

    21. \u201cS\u00fct mukustur, i\u00e7meyin\u201d<\/strong><\/h4>\n

    Hi\u00e7bir bilimsel kan\u0131t\u0131 olmayan bir saptamad\u0131r. S\u00fct en \u00f6nemli g\u0131da maddesi olup do\u011fumdan sonra insan\u0131n ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u0131dad\u0131r. S\u00fct en de\u011ferli bir g\u0131da maddesidir mukus de\u011fildir.<\/p>\n

    22. \u201cK\u0131rk ya\u015f\u0131ndan sonra s\u00fct t\u00fcketmeyin\u201d<\/strong><\/h4>\n

    Kemik erimesinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in \u00f6zellikle han\u0131mlar ve beyler 7\u2019den 77 kadar s\u00fct i\u00e7melidir. S\u00fct beslenme i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Sadece \u00e7ocuklar t\u00fcketsin diyenlerin bilimsel bir kan\u0131t\u0131 yoktur. DS\u00d6 s\u00fct\u00fc t\u00fcm ya\u015flarda t\u00fcketilmesi gereken bir g\u0131da olarak \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

    (89)<\/p>\n

    <\/div>\n

    <\/path><\/svg><\/i> \"Loading\"<\/p>\n

    <\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k | Ankara \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi G\u0131da M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Ankara \u00dcniversitesi G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc Kurucu M\u00fcd\u00fcr\u00fc T\u00fcketicilerin g\u0131da ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi konusunda ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve bilin\u00e7lendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u00a0g\u0131da ile ilgili yay\u0131n ve programlar son derece yararl\u0131d\u0131r. Ancak\u00a0g\u0131da ve beslenme konusunda\u00a0\u201cg\u0131dalar\u0131n g\u00fcvenli \u00fcretimi\u201d\u00a0kadar \u201cdo\u011fru bilgi\u201d\u00a0de \u00e7ok de\u011ferli ve \u00f6nemlidir. T\u00fcm kesimlerin, toplumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerden olu\u015fmas\u0131 … Okumaya devam et “S\u00fct Hakk\u0131nda Hatal\u0131 Bilgiler ve Bilimsel Ger\u00e7ekler”<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":1271,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[393],"tags":[],"class_list":["post-6024","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hayvancilik"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1271"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6024"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6024\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutyo.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}