Tacikistan’da son dönemde özellikle su ve çeşitli içecek ürünlerinin ambalajları üzerinde görülmeye başlanan QR kodlu etiketlerin, ülkede kademeli olarak uygulamaya alınan zorunlu elektronik ürün işaretleme (dijital markirovka) sistemi kapsamında kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Tacikistan Hükümeti tarafından yürürlüğe konulan söz konusu sistem; belirli ürün gruplarında piyasaya arz edilen malların benzersiz dijital kodlarla işaretlenmesini ve ürün dolaşımının elektronik ortamda izlenmesini öngörmektedir. Bu kapsamda ürünler Datamatrix / QR tabanlı benzersiz kodlarla işaretlenmekte ve üretim veya ithalat aşamasından perakende satış noktasına kadar olan hareketleri elektronik ortamda takip edilebilmektedir.
Elektronik işaretleme sistemi farklı sektörlerde kademeli olarak yürürlüğe girmektedir. Tacikistan Hükümeti’nin elektronik markirovka sistemine ilişkin düzenlemesine göre;-1 Temmuz 2024 itibarıyla tütün ürünleri, nikotin ürünleri, elektronik sigaralar, alkollü içecekler ve enerji içecekleri,-1 Ocak 2025 itibarıyla ilaçlar ve tıbbi ürünler,-1 Ocak 2026 itibarıyla içme suyu ve serinletici içecekler,-1 Ocak 2027 itibarıyla bazı ev aletlerizorunlu elektronik işaretleme kapsamına alınmıştır.
Bu çerçevede, son dönemde market raflarında özellikle su ve meşrubat ürünlerinde QR kodlu etiketlerin daha sık görülmesinin temel nedeni, söz konusu ürün grubunun 2026 yılı başı itibarıyla sistem kapsamına dahil edilmesi olarak değerlendirilmektedir.
Elektronik işaretleme sistemi ile ürün dolaşımının şeffaflaştırılması, kayıt dışı ticaretin azaltılması, sahte ve kaçak ürünlerle mücadele edilmesi, vergi ve gümrük denetiminin güçlendirilmesi ile tüketici güvenliğinin artırılması hedeflenmektedir. Sistem aynı zamanda gümrük ve vergi idarelerinin bilgi altyapıları ile entegre şekilde çalışmakta olup, işaretlemeye tabi malların ithalat ve dolaşımına ilişkin veriler ilgili kurumlar arasında paylaşılabilmektedir.
Öte yandan, Tacikistan mevzuatında yapılan düzenlemeler çerçevesinde elektronik işaretleme kurallarına uyulmaması, işaretlemesiz ürünlerin piyasaya arz edilmesi veya sahte işaret kullanılması halinde idari para cezaları uygulanabilmektedir. Bu nedenle, işaretlemeye tabi ürünlerin Tacikistan piyasasına arzı öncesinde ilgili mevzuat ve teknik yükümlülüklerin dikkatle incelenmesi önem arz etmektedir.
Bu çerçevede, Tacikistan pazarına özellikle içecek, gıda ve hızlı tüketim ürünleri ihraç eden firmalarımızın, ilgili ürün grupları bakımından yerel elektronik işaretleme yükümlülüklerini ve ithalatçı/distribütör nezdindeki uygulama süreçlerini yakından takip etmelerinde fayda görülmektedir.
