Yerel kaynaklarda Kırgızistan enerji sektörüne ilişkin değerlendirmeler yer almıştır: “Enerji sorunu. Nüfus ışıksız kalmayacak, ancak elektrik tasarrufu yapmak gerekiyor.”
Soğuk havaların yaklaşmasıyla birlikte sonbahar-kış dönemine yönelik hazırlıklar ülke genelinde aktif bir şekilde yürütülüyor.
Enerji Bakanı Taalaibek İbraev bölgelere çalışma ziyaretleri düzenleyerek tesislerin kışa hazır olup olmadığını kontrol ediyor. Geçtiğimiz günlerde Çüy PES işletmesini denetleyen Bakan, tespit edilen eksikliklere dikkat çekerek onarım ve yeniden inşa çalışmalarının 1 Kasım’a kadar tamamlanması talimatını verdi.
Ülkenin tüm bölgelerinde, iletim hatlarını, trafoları onarmak, kapasiteyi artırmak için trafo merkezlerindeki ekipmanı değiştirmek, “akıllı” sayaçlar kurmak, eski alüminyum telleri modern CIP kablolarıyla değiştirmek ve ahşap destekleri betonarme olanlarla değiştirmek için çalışmalar sürekli olarak devam etmektedir.
Kırgızistan Ulusal Elektrik Şebekeleri A.Ş., yılın başından bu yana, 2025-2026 sonbahar-kış dönemine hazırlık olarak bir ekipman yenileme ve onarım programı uygulamaktadır. Dünya Bankası’nın desteğiyle ülke genelinde 332 bin akıllı sayaç kuruldu. Proje, ulusal enerji sistemini modernize etmeyi, elektrik ölçümünün şeffaflığını artırmayı, teknik ve ticari kayıpları azaltmayı, elektrik arzının kalitesini artırmayı ve sektörün dijital altyapısını geliştirmeyi amaçlıyor. “Akıllı” sayaçlar elektrik tüketiminin gerçek zamanlı olarak doğru bir şekilde ölçülmesini sağlar, teknik arızaları anında tespit eder, yetkisiz bağlantıları önler ve doğru faturalandırma verileri sağlar. Ayrıca sistem, tüketicilerin enerji tüketimlerini etkin bir şekilde yönetmelerine yardımcı olmakta ve kaynakların rasyonel kullanımını teşvik etmektedir.
Daha önce ülkenin ana elektrik kaynağı olan Toktogul HES’in modernizasyon çalışmalarının %94 oranında tamamlandığı bildirilmişti. Kasım ayında son hidro ünitenin devreye alınması planlanıyor. Bu, tesisin güvenilirliğini ve üretim kapasitesini artıracak ve Kırgızistan’ın enerji sisteminde kilit bir dengeleyici bağlantı olarak rolünü güçlendirecek.
Ekim ayı başında Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, ekonomi ve nüfusun 2025-2026 sonbahar-kış dönemine hazırlanmasına ilişkin bir toplantı düzenledi. 1 Ekim itibariyle Toktogul rezervuarındaki su hacmi, artan elektrik tüketimi ve kurak geçen yaz nedeniyle bir önceki yıla göre 1,6 milyar metreküp daha azdı.
Enerji Bakanlığı, enerji açığını ortadan kaldırmak için üretimi artırmaya yönelik bir dizi proje uygulamaktadır. 2021 yılından bu yana küçük ve orta ölçekli HES’ler aktif olarak inşa edilmektedir. 2025’in başında 40 santral işletmeye alındı ve 37’sinin inşaatı devam ediyor; bunlardan 18’inin yıl sonuna kadar işletmeye alınması planlanıyor. Orta Asya’nın en büyük hidroelektrik tesisi olan Kambar-Ata-1 HES’in inşaatına başlamak için de hazırlıklar devam ediyor. İşletmeye alındığında yılda 5,6 milyar kWh üretim yapabilecek olan bu tesis, elektrik açığının tamamen ortadan kaldırılmasını mümkün kılacaktır.
Enerji Bakanı Taalaibek Ibraev verdiği bir röportajda ülkedeki elektrik tüketiminin her yıl arttığını söyledi.
“Kırgızistan’da elektriğin yüzde 90’ı sudan üretiliyor. Şu anda 14-15 milyar kWh üretiyoruz, tüketim ise 18 milyar kWh’ye ulaşıyor. Eksik kalan 3-4 milyarı komşu ülkelerden alıyoruz. Üretim maliyeti yaklaşık 2,60 som, ancak biz bunu 1,33 soma satıyoruz – aradaki fark devlet tarafından sübvanse ediliyor. Bu durumdan kurtulmamız gerekiyor. Tüketim artışı ekonomik kalkınmayla doğrudan ilişkilidir. Geçtiğimiz günlerde Bağımsızlık Günü şerefine 100 sosyal ve üretim tesisi açıldı – bunların hepsi elektrik gerektiriyor” dedi.
Enerji tüketimindeki artış aynı zamanda endüstriyel gelişme, elektrikli araba, elektrikli scooter ve diğer ekipmanların sayısındaki artış ve ülkenin ekonomik büyümesinin bir yansıması olan modern ev teknolojilerinin kullanılmaya başlanmasıyla da bağlantılıdır.
Toplantıda Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, Toktogul HES’in yeniden inşasının tamamen tamamlandığını, dört hidroelektrik ünitesinin değiştirildiğini, 240 MW kapasite eklendiğini ve şu anda tesisin toplam kapasitesinin 1.440 MW olduğunu söyledi. Kambar Ata-1 gibi büyük enerji projelerini başlatmadan önce elektrik tasarrufu yapılması gerektiğini vurgulamış ve tüm bakanlıkları, devlet kurumlarını, yerel yönetimleri ve vatandaşları enerji kaynakları konusunda dikkatli olmaya çağırmıştır.
“Sekiz ayın sonunda ülkenin GSYİH’si 1 trilyon somu aştı, büyüme yüzde 11,1 oldu. Aynı dönem için konsolide bütçe tamamen uygulanmıştır ve yıl sonuna kadar 1 trilyon somu aşacaktır. Bu koşullar altında, halka kesintisiz elektrik tedariki temel önceliğimizdir” dedi.
Kaynak: https://ru.kabar.kg/news/energeticheskaya-problema-naselenie-ne-ostanetsya-bez-sveta-no-neobhodimo-ekonomit-elektroenergiyu/
