Rwanda Agriculture and Animal Resources Development Board (RAB), Ruanda’nın tarımsal verimliliğini ve gıda güvenliğini bilim ve inovasyon yoluyla artırma çalışmalarını hızlandırdığı bir dönemde, 2027 yılına kadar bölgenin önde gelen tesislerinden biri olması hedeflenen modern bir biyoteknoloji tohum üretim merkezi kurmayı planladığını açıkladı.
Son teknolojiyle donatılacak tesis, ilk aşamada Ruanda’nın temel tarım ürünlerinden olan:
- muz,
- İrlanda patatesi,
- manyok
için geliştirilmiş ve hastalıktan arındırılmış fide/fidan üretimine odaklanacak; ilerleyen dönemde ise diğer ürünleri de kapsayacak şekilde genişletilecektir.
RAB’ye göre merkezde, bilim insanlarının yüksek verimli ve hastalıksız fideleri büyük miktarlarda çoğaltmasına olanak sağlayan gelişmiş doku kültürü biyoteknolojisi (tissue culture biotechnology) kullanılacaktır. Bu teknoloji aynı zamanda bitki hastalıkları ve zararlıların yayılmasını azaltmayı hedeflemektedir.
Girişimin, Ruanda’nın tohum sistemlerini önemli ölçüde güçlendirmesi ve ülke genelindeki çiftçilerin kaliteli ekim materyallerine erişimini artırması beklenmektedir.
Bu gelişme, Ruanda’nın:
- ürün dayanıklılığını artırmak,
- tarımsal verimliliği yükseltmek,
- geçimini büyük ölçüde tarımdan sağlayan küçük ölçekli çiftçileri desteklemek
amacıyla tarımsal biyoteknoloji yatırımlarını artırdığı bir dönemde gerçekleşmektedir.
RAB’nin biyoteknoloji programı hâlihazırda:
- Rubona,
- Musanze
araştırma istasyonlarında faaliyet gösteren doku kültürü laboratuvarları işletmektedir. Bu laboratuvarlarda:
- manyok,
- muz,
- tatlı patates,
- İrlanda patatesi,
- hibrit kahve
gibi ürünler için hastalıktan arındırılmış fideler üretilmektedir.
RAB verilerine göre Ruanda, biyoteknoloji destekli tohum çoğaltımında önemli ilerleme kaydetmiştir.
Sadece 2023/2024 tarım yılında:
- doku kültürü teknolojisi kullanılarak 2 milyondan fazla patates fidesi,
- 12.450 muz fidesi,
- binlerce manyok ve tatlı patates fidesi
üretilmiştir.
Daha önce yayımlanan verilere göre ise:2020/2021 mali yılında Rubona doku kültürü laboratuvarları yaklaşık:
- 1,48 milyon patates fidesi,
- 14.203 manyok fidesi,
- 9.760 tatlı patates fidesi,
- 7.375 muz fidesi
üretmiştir.
RAB, kurulması planlanan biyoteknoloji merkezinin:
- hastalıklara dayanıklı,
- iklim değişikliğine dirençli
geliştirilmiş ürün çeşitlerinin çoğaltılmasını hızlandıracağını belirtmektedir.
Bilim insanları özellikle:
- Cassava Brown Streak Disease (Manyok Kahverengi Çizgi Hastalığı),
- potato late blight (patates mildiyösü)
gibi yıkıcı hastalıklardan sıkça etkilenen manyok ve patates ürünlerine odaklanmaktadır.
Planlanan merkezin ayrıca Ruanda’nın tarımsal inovasyonda bölgesel merkez olma hedefini desteklemesi beklenmektedir.
International Institute of Tropical Agriculture (IITA) ve CGIAR araştırma programları gibi uluslararası kuruluşlarla yapılan iş birlikleri sayesinde Ruanda, manyok fidelerinde adaptasyon sürecindeki hayatta kalma oranını neredeyse %100’e çıkaran Semi Autotrophic Hydroponic (SAH) sistemleri gibi modern teknolojileri de uygulamaya koymuştur.
Tarım, Ruanda ekonomisinin temel omurgası olmaya devam etmekte ve nüfusun büyük çoğunluğuna istihdam sağlamaktadır.
Uzmanlara göre yeni biyoteknoloji tohum merkezi:
- verimliliği artırmada,
- gıda güvenliğini güçlendirmede,
- çiftçi gelirlerini yükseltmede,
- ülkenin tarımsal dönüşüm hedeflerini desteklemede
kritik rol oynayabilir.
Yetkililer, merkezin tam kapasiteyle faaliyete geçmesinin ardından yalnızca Ruanda’daki çiftçilere yüksek kaliteli fide sağlamayacağını, aynı zamanda ülkeyi Doğu ve Orta Afrika genelinde geliştirilmiş ekim materyalleri için önemli bir tedarik merkezi konumuna taşıyabileceğini ifade etmektedir.
