Nyagatare Bölgesi’nde hayvancılıkla uğraşan Thacien Rwampozeho, kurak dönemlerde inekleri için su bulmak amacıyla yaptığı uzun yürüyüşleri hâlâ hatırlıyor; bu yolculuklar dört saate kadar sürebiliyordu.
“Bazı insanlar bisikletle, bazıları ise yürüyerek hayvanlar için su taşırdı. Bir barajımız olmadan ve yağmur suyu hasadı tankları ile baraj örtüleri desteği almadan önce, yeterli su olmadığı için bazı inekler öldü,” dedi.
Bölge daha sonra Musenyi Barajı’ndan faydalandı; ancak baraj, hem tarım hem de hayvancılıkla uğraşan çiftçilerin yoğun talebi nedeniyle zamanla kurudu.
“Bu baraj herkese yetmedi. Muvumba Barajı projesini duyduk ve hayvanlarımız için yeterli suya kavuşmak adına genişletilmesini istiyoruz,” dedi Rwampozeho.
Rwampozeho, yağmur suyu hasadı baraj örtüleri ve tanklarını yalnızca az sayıda çiftçinin alabildiğini de ekledi.“Son zamanlarda INUMA su mini-şebekesi kuruldu, ancak buradaki hayvan sayısı düşünüldüğünde yetersiz kalıyor. Gerçek ihtiyacımız Muvumba projesinin genişletilmesi,” diye konuştu.
INUMA, yerel yeraltı suyu kuyularını kullanan, arıtılmış suyu kamu çeşmeleri ve hane bağlantıları aracılığıyla topluluklara ulaştıran merkezi olmayan bir su mini-şebeke sistemidir.
Nyagatare’deki bir başka hayvancılık çiftçisi Elias Mugabowakigeli de benzer endişeleri dile getirerek, kurak dönemlerin, su ve yem yetersizliği nedeniyle hayvancılığı ciddi biçimde zorladığını söyledi.
“Yağmur suyu hasadı baraj örtüsünü almadan önce, bir su kaynağına ulaşmak için iki saat yürüyordum. Uzun süren kuraklıklarda, hasat edilen su bile tükeniyor. 10 ila 20 inek besliyorsanız, güvenilir bir su kaynağına ihtiyacınız var,” dedi.
Bölgedeki çiftçiler şimdi Rwangingo Nehri’nden su sağlayacak bir projeyi bekliyor.
Rwanda Su Kaynakları Kurulu’na göre, başta Muvumba Çok Amaçlı Barajı olmak üzere, birçok çok amaçlı barajın 2026’ya kadar devreye girmesi bekleniyor. Bu projeler, su kıtlığına ve iklim kaynaklı şoklara karşı uzun vadeli çözümler sunacak.
Muvumba Çok Amaçlı Barajı
Afrika Kalkınma Bankası, Muvumba Çok Amaçlı Barajı’ndaki ilerlemeyi övdü ve projenin zamanında tamamlanmasına olan desteğini yineledi. Banka, projeyi 121,5 milyon avro ile finanse ediyor.
Ekim 2025’te, Banka heyeti Muvumba Nehri üzerindeki 39 metre yüksekliğindeki baraj inşaatını ziyaret etti.55 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip baraj; sulama, hidroelektrik üretimi, balıkçılık, hayvancılık ve içme suyu temini için kullanılacak.
Tamamlandığında:
-
Günde 50.000 metreküp içme suyu sağlayacak
-
11.000 hektar alanı sulayacak
-
1 megavat elektrik üretecek
-
Nyagatare Bölgesi’nde yaklaşık 800.000 kişiye fayda sağlayacak
İnşaat yaklaşık %36 seviyesinde, tamamlanma tarihi ise Ekim 2026 olarak öngörülüyor.
Warufu Barajı
Gatsibo Bölgesi’nde, Karehe Köyü’nün yukarısında planlanan Warufu Barajı, yaklaşık 25 milyon metreküp rezervuar kapasitesine sahip olacak.
Proje:
-
2.500 hektar alanı sulayacak
-
Nyagahanga, Ngarama ve Gatsibo sektörlerine su sağlayacak
Bir arıtma tesisi kurulması hâlinde, çevre topluluklara içme suyu da sağlayabilecek ve balıkçılığı destekleyerek yerel gelirleri artıracak.
Gatsibo’da sebze üreticisi Rehema Nyiramukesha, projenin ilk aşamasının büyük fark yarattığını söyledi.
“Sulamadan önce, kurak dönemler 45 hektarlık sebze alanımızı tamamen yok ediyordu. 200.000 Ruanda frangı yatırım yapıp her şeyi kaybedebiliyordum. Şimdi ise biber, fasulye, lahana ve diğer ürünleri tüm mevsimler boyunca yetiştiriyoruz,” dedi ve projenin Nyagahanga Sektörü’ne genişletildiğini belirtti.
Nyabarongo II Barajı
Kasım 2025’te, Başbakan Justin Nsengiyumva, Kamonyi ile Gakenke bölgeleri arasında inşa edilen Nyabarongo II Hidroelektrik Projesi’ni ziyaret etti.
Yaklaşık %57 oranında tamamlanan bu çok amaçlı baraj:
-
Ulusal şebekeye 43,5 megavat ekleyecek
-
20.000 hektardan fazla alanın sulanmasını destekleyecek
-
Aşağı havzalardaki taşkınları azaltacak
-
İç su taşımacılığına olanak sağlayacak
-
200 megavata kadar elektrik üretebilecek yüzer güneş panellerine ev sahipliği yapacak
Akanyaru Çok Amaçlı Barajı
Ruanda–Burundi sınırındaki Akanyaru Nehri üzerinde planlanan Akanyaru Barajı, Nil Havzası Girişimi kapsamında her iki ülkeye de hizmet edecek.
52 metre yüksekliğindeki baraj:
-
333 milyon metreküp su depolayacak
-
14,5 megavat elektrik üretecek
-
12.000 hektardan fazla alanı sulayacak
Projenin:
-
600.000’den fazla kişiye su temini sağlaması
-
Yaklaşık 25.000 çiftçiyi desteklemesi bekleniyor
Ruanda ve Burundi, proje maliyetini 190 milyon ABD doları olarak tahmin ediyor.
Bakokwe ve Mukunguri Barajları
Kagaga Su Temin Sistemi’nin bir parçası olan Bakokwe Barajı, Muhanga, Kamonyi ve Ruhango bölgelerinin bazı kesimlerinde temiz suya erişimi artırmayı hedefliyor.16 metre yüksekliğindeki toprak dolgu baraj, artan su talebi olan bölgelerde bir arıtma tesisi ve dağıtım şebekesini besleyecek.
Öte yandan planlanan Mukunguri Çok Amaçlı Barajı, Ruhango, Kamonyi ve Muhanga bölgelerine:
-
İçme suyu
-
Hayvancılık suyu
-
Sulama
-
Hidroelektrik
sağlayacak.
47 metre yüksekliğinde ve yaklaşık 59 milyon metreküp depolama kapasitesine sahip olması planlanan proje; gıda üretimini güçlendirmeyi, su güvenliğini artırmayı ve Ruanda’nın Vizyon 2050 hedeflerini desteklemeyi amaçlıyor.
Bu projeler birlikte ele alındığında, su kaynaklarını güvence altına alma, tarımsal dayanıklılığı artırma ve çiftçileri giderek şiddetlenen kuraklığın etkilerinden koruma yönündeki artan çabaları açıkça ortaya koymaktadır.
